গৰুবিহুৰ দিনা খাওক ১০৭ বিধ শাকৰ লগতে আমৰলি টোপ
( অনুৰাধা দাস )
অসমীয়া জাতিৰ বাপতিসাহোন, প্ৰাণৰ স্পন্দন ৰঙালী বিহু বা ব'হাগ বিহুৰ প্ৰথম দিনটো হৈছে গৰু বিহু। চ'ত মাহৰ শেষৰ দিনা অৰ্থাৎ সংক্ৰান্তিৰ দিনা এই বিহু পালন কৰা হয়। এখন কৃষিভিত্তিক সমাজত খেতিয়কৰ বাবে গৰু-ম'হৰ গুৰুত্ব অপৰিসীম। খেতিয়কৰ সোঁহাতস্বৰূপ এই গো-সম্পদৰ প্ৰতি অশেষ শ্ৰদ্ধা, মৰম আৰু কৃতজ্ঞতা জ্ঞাপন কৰাৰ লগতে সিহঁতৰ সুস্বাস্থ্য কামনা কৰাই হৈছে গৰু বিহুৰ মূল উদ্দেশ্য। প্ৰকৃতিৰ বুকুত নৱজাগৰণৰ সূচনা কৰা বসন্ত ঋতুৰ লগে লগে গছ-লতিকাত নতুন কুঁহি পাত ওলায়, কুলিয়ে মাত মাতে আৰু অসমীয়াৰ মন-প্ৰাণো আনন্দত নাচি উঠে। এই আনন্দৰ মাজতেই স্বাস্থ্য ৰক্ষাৰ বিভিন্ন বিজ্ঞানসন্মত পৰম্পৰা নিহিত হৈ আছে, যাৰ ভিতৰত গৰু বিহুৰ দিনা ১০৭ বিধ শাক খোৱা আৰু আমৰলি পৰুৱাৰ টোপ খোৱা প্ৰথা অন্যতম।
🟢 গৰু বিহুৰ প্ৰস্তুতি আৰু উদ্যাপন
গৰু বিহুৰ দিনা পুৱাই সমগ্ৰ গাঁৱৰ পৰিৱেশ এক উৎসৱমুখৰ হৈ পৰে। কৃষকসকলে নিজৰ গোহালিৰ গৰু-ম'হবোৰক ওচৰৰ নৈ, বিল বা পুখুৰীলৈ একেলগে লৈ যায়। এই দিনটোক লৈ আগদিনাখনেই ঘৰে ঘৰে বিশেষ প্ৰস্তুতি চলোৱা হয়।
🟢 বাঁহৰ চাট প্ৰস্তুতি: আগদিনাই বাঁহৰ মিহি আৰু দীঘল চাট বনোৱা হয়। এই চাটত দীঘলতি, মাখিয়তী, লাও, বেঙেনা, কেৰেলা, থেকেৰা আৰু কঁচি হালধি গাঁঠি একোখন সুন্দৰ মালা বা চাট প্ৰস্তুত কৰা হয়।
🟢 মাহ-হালধিৰ ব্যৱহাৰ: প্ৰথমে মাহ আৰু হালধি একেলগে পিহি গৰুৰ গাত ঘঁহি দিয়া হয়। ইয়াৰ ফলত গৰুৰ ছালৰ ৰোগ দূৰ হয় আৰু ছালখন পৰিষ্কাৰ হৈ পৰে।
🟢 গৰুক গা ধুওৱা পৰ্ব: নৈ বা পুখুৰীত গৰুক নমাওঁতে প্ৰতিগৰাকী কৃষকে দীঘলতি আৰু মাখিয়তীৰ পাতেৰে গৰুৰ গাত কোবাই কোবাই এক সুন্দৰ লোকগীত গায়—
"লাও খা, বেঙেনা খা, বছৰে বছৰে বাঢ়ি যা,
মাৰ সৰু, বাপেৰ সৰু, তই হবি বৰ গৰু।"
ইয়াৰ পিছত চাটত থকা লাও, বেঙেনা আদি গৰুলৈ দলিয়াই দি সিহঁতৰ বংশ বৃদ্ধি আৰু সুস্বাস্থ্য কামনা কৰা হয়।
🟢 পুৰণি পঘা সলনি: গৰুক গা ধুওৱাৰ পিছত গৰুৰ ডিঙিত থকা পুৰণি পঘাডাল খুলি পেলাই দিয়া হয়। বিশ্বাস কৰা হয় যে ইয়াৰ জৰিয়তে গৰুৰ গাত থকা সকলো বেমাৰ-আজাৰ আৰু অপায়-অমংগল পানীৰ সোঁতত উটি যায়।
🟢 আবেলিৰ পৰম্পৰা: গধূলি সময়ত গৰু ঘৰলৈ ঘূৰি অহাৰ লগে লগে গোহালিত মহ-ডাঁহ খেদিবৰ বাবে তুঁহ, বিহলঙনি আৰু মাখিয়তী পাতেৰে 'জাগ' দিয়া হয়। গৰুৰ ডিঙিত তৰা গছৰ বাকলি বা মৰাপাটৰে বনোৱা নতুন পঘা পিন্ধোৱা হয়। তাৰ পিছত গৰুক পিঠাপনা খাবলৈ দি সেৱা জনোৱা হয়।
🟢 ১০৭ বিধ শাক খোৱাৰ পৰম্পৰা
ব'হাগ বিহুৰ এক অন্যতম গুৰুত্বপূৰ্ণ, স্বাস্থ্যসন্মত আৰু ব্যতিক্ৰমী পৰম্পৰা হৈছে একশ সাত (১০৭) বিধ শাক খোৱা প্ৰথা। বহুতৰ মতে ইয়াক 'সাত শতিকাৰ শাক', 'এশ এবিধ শাক' বা 'এশ সাত বিধ শাক' বুলিও কোৱা হয়। গৰু বিহুৰ দিনা দুপৰীয়া বা মানুহ বিহুৰ দিনা অসমীয়া সমাজৰ জীয়ৰী-বোৱাৰীসকলে দল বান্ধি হাবিয়ে-বননিয়ে, বাৰীয়ে-পথাৰে ঘূৰি বিভিন্ন বনৰীয়া আৰু ঘৰচীয়া শাক-পাচলি সংগ্ৰহ কৰে। এই শাক বিচাৰি যাওঁতে মহিলাসকলে বিহু নাম গাই এক আনন্দময় আৰু আত্মীয়তাপূৰ্ণ পৰিৱেশৰ সৃষ্টি কৰে।
এই শাকসমূহৰ ভিতৰত সাধাৰণতে অন্তৰ্ভুক্ত থকা কেইবিধমান প্ৰধান শাক হৈছে:
◽ মাটিকাঁদুৰী, মানিমুনি, ভেদাইলতা, টেঙামৰা, খুতৰা শাক।
◽ সৰিয়হ শাক, লাই শাক, লফা শাক, জিলমিল শাক, বাবৰি শাক।
◽ টিকনি বৰুৱা, মছন্দৰী, ঢেকীয়া, বনজালুক, পদিনা, মান-ধনিয়া।
◽ নৰসিংহ, দোৰোণ শাক, চুকা শাক, কলমৌ, পুনৰ্ণভা আৰু হেলচী শাক আদি।
এই শাকসমূহ বনাওঁতে বেছি মছলা ব্যৱহাৰ কৰা নহয়, কেৱল নহৰু আৰু সৰিয়হৰ তেল দি ভজা হয় যাতে ইয়াৰ প্ৰাকৃতিক গুণাগুণ নষ্ট নহয়।
⬜ ১০৭ বিধ শাক খোৱাৰ বিজ্ঞানসন্মত স্বাস্থ্য লাভ
প্ৰকৃতিৰ বুকুত পোৱা এই বনদৰৱ বা শাক-পাচলিসমূহ কেৱল খাদ্যই নহয়, ই নিৰাময়কাৰী মহৌষধ হিচাপে কাম কৰে। বসন্ত কালৰ আগমণৰ লগে লগে শীতৰ প্ৰভাৱ কমি গ্ৰীষ্মৰ আৰম্ভণি হয়। এই ঋতু পৰিৱৰ্তনৰ সময়ত শৰীৰক বিভিন্ন ৰোগৰ পৰা বচাই ৰাখিবলৈ এই শাকৰ আঞ্জা অতি প্ৰয়োজনীয়।
🟢 ৰোগ প্ৰতিৰোধ ক্ষমতাৰ বিকাশ: এই এশ সাত বিধ শাকত প্ৰচুৰ পৰিমাণে ভিটামিন, খনিজ পদাৰ্থ, আইৰণ আৰু এণ্টি-অক্সিডেণ্ট পোৱা যায় যিয়ে মানৱ শৰীৰৰ ৰোগ প্ৰতিৰোধ ক্ষমতা বহুগুণে বৃদ্ধি কৰে।
🟢 পাচন তন্ত্ৰৰ সুৰক্ষা: মানিমুনি, ভেদাইলতা, মছন্দৰী আদি শাকে পেটৰ অসুখ, বদহজম, গেষ্ট্ৰিক আদি সমস্যা নিৰাময় কৰে আৰু হজম শক্তি বৃদ্ধি কৰে। ভেদাইলতাই বাত বিষ বা গাঁঠিৰ বিষ দূৰ কৰাতো বিশেষভাৱে সহায় কৰে।
🟢 ৰক্ত পৰিষ্কাৰ আৰু বৃদ্ধি: বনৰীয়া শাকসমূহে শৰীৰৰ দূষিত পদাৰ্থ বা টক্সিন বাহিৰ কৰি তেজ পৰিষ্কাৰ কৰাত সহায় কৰে। কলমৌ আৰু মাটিকাঁদুৰীয়ে তেজৰ পৰিমাণ বৃদ্ধিত অৰিহণা যোগায়।
🟢 শ্বাস-প্ৰশ্বাসজনিত ৰোগ নিৰাময়: দোৰোণ শাক, বনজালুক আদি চৰ্দি, কাহ আৰু শ্বাস-প্ৰশ্বাসজনিত সমস্যাৰ বাবে অতি উত্তম মহৌষধ।
🟢 মহামাৰী আৰু বসন্ত ৰোগ প্ৰতিৰোধ: চ'ত-ব'হাগ মাহত সাধাৰণতে আই বা বসন্ত ৰোগৰ প্ৰকোপ বাঢ়ে। নিৰ্দিষ্ট কিছুমান শাকৰ সংমিশ্ৰণে এই ৰোগ প্ৰতিৰোধ কৰাত ছিটিকাৰ দৰে কাম কৰে বুলি জনবিশ্বাস আছে আৰু বৈজ্ঞানিকভাৱেও ইয়াৰ বেক্টেৰিয়া প্ৰতিৰোধী গুণ প্ৰমাণিত হৈছে।
⬜ আমৰলি পৰুৱাৰ টোপ খোৱাৰ পৰম্পৰা
উজনি অসমৰ বিহু উদ্যাপনৰ এক সুকীয়া, প্ৰাচীন আৰু আমোদজনক পৰম্পৰা হৈছে আমৰলি পৰুৱাৰ টোপ খোৱা। আমৰলি পৰুৱা হৈছে এবিধ ৰঙা ৰঙৰ বিশেষ বনৰীয়া পৰুৱা যিয়ে সাধাৰণতে আম, জামু, শিমলু, কঁঠাল আদি ওখ গছৰ ডালত পাতবোৰ নিজৰ লালটিৰে আঠা লগাই বাহ সাজে। ব'হাগ বিহুৰ সময়ত, বিশেষকৈ গৰু বিহুৰ দিনা এই পৰুৱাৰ বাহ পাৰি তাৰ পৰা কণী বা টোপবোৰ সংগ্ৰহ কৰা হয়।
🟢 আমৰলি টোপ সংগ্ৰহ আৰু প্ৰস্তুত প্ৰণালী:
◽ প্ৰথমে গছৰ পৰা অতি সৰ্তকিকতাৰে বাহটো পাৰি অনা হয়, যাতে পৰুৱাই বেছিকৈ কামুৰিব নোৱাৰে।
◽ তাৰপিছত জুইৰ সেক দি বা পানীত জুবুৰিয়াই জীয়াই থকা পৰুৱাবোৰ আঁতৰাই পেলোৱা হয় আৰু কেৱল বগা ৰঙৰ কণীখিনি (টোপ) বাছি উলিওৱা হয়।
◽ এই টোপখিনি পৰিষ্কাৰকৈ ধুই সাধাৰণতে হাঁহৰ কণী, কুকুৰাৰ কণী বা সৰুকৈ কটা আলুৰ সৈতে সৰিয়হৰ তেলত পিয়াঁজ দি ভাজি খোৱা হয়।
◽ কিছুমান অঞ্চলত ইয়াক কলপাতত মেৰিয়াই জুইত পুৰি বা 'পাতত দিয়া' হিচাপেও প্ৰস্তুত কৰে, যি খাবলৈ অতি সুস্বাদু আৰু সুগন্ধিযুক্ত হয়।
আমৰলি পৰুৱাৰ টোপৰ ঔষধি গুণ আৰু স্বাস্থ্য লাভ
কেৱল সুস্বাদু হোৱাৰ লগতেই আমৰলি পৰুৱাৰ টোপৰ যথেষ্ট ঔষধি গুণ আৰু পুষ্টিগত মূল্য আছে। অসমীয়া সমাজত ইয়াক এক প্ৰাকৃতিক বনদৰৱ হিচাপে অতি উচ্চ স্থান দিয়া হয়।
🟢 উচ্চ প্ৰটিন আৰু পুষ্টিৰ ভঁৰাল: আমৰলি পৰুৱাৰ কণীত প্ৰচুৰ পৰিমাণে প্ৰটিন, এমিনো এচিড আৰু প্ৰয়োজনীয় খনিজ পদাৰ্থ থাকে। খেতিয়কসকলে বছৰটোলৈ কঠোৰ পৰিশ্ৰম কৰিবলৈ প্ৰয়োজনীয় শক্তি এই টোপৰ পৰা লাভ কৰে বুলি বিশ্বাস কৰা হয়।
🟢 বসন্ত আৰু সৰুআই ৰোগ নিৰাময়: লোকবিশ্বাস আৰু পৰম্পৰাগত চিকিৎসা অনুসৰি, ব'হাগ মাহত আমৰলি পৰুৱাৰ টোপ খালে গোটেই বছৰটোলৈ আই বা বসন্ত (Chickenpox) ৰোগৰ পৰা হাত সাৰিব পাৰি। ই গাত ওলোৱা খহু বা ফোহাবোৰ সোনকালে শুকুৱাত সহায় কৰে।
🟢 স্নায়ৱিক আৰু শাৰীৰিক দুৰ্বলতা দূৰীকৰণ: ই স্নায়ুতন্ত্ৰক সক্ৰিয় কৰি তোলে আৰু শৰীৰৰ দুৰ্বলতা দূৰ কৰি মানসিক আৰু শাৰীৰিক সতেজতা প্ৰদান কৰে।
🟢 ৰক্তচাপ আৰু শৰীৰৰ উষ্ণতা নিয়ন্ত্ৰণ: কিছুমানৰ মতে, আমৰলি টোপে ৰক্তচাপ নিয়ন্ত্ৰণত ৰখাতো অৰিহণা যোগায় আৰু গ্ৰীষ্মকালত শৰীৰৰ উষ্ণতা স্বাভাৱিক কৰি ৰাখে।
🟢 এণ্টি-বেক্টেৰিয়েল আৰু বিষনাশক গুণ: আমৰলি পৰুৱাৰ দেহত প্ৰাকৃতিকভাৱে ফৰ্মিক এচিড (Formic acid) থাকে। এই এচিডৰ প্ৰভাৱত শৰীৰত প্ৰৱেশ কৰা ক্ষতিকাৰক বেক্টেৰিয়া ধ্বংস হয় আৰু শৰীৰৰ বিভিন্ন বিষ নিৰাময়ত ই ঔষধৰ দৰে কাম কৰে।
অসমীয়াৰ গৰু বিহু কেৱল আনন্দ-উল্লাস আৰু ৰং-ৰহইচৰ উৎসৱেই নহয়, ই অসমীয়া সমাজৰ কৃষিকেন্দ্ৰিক লোক-বিজ্ঞান, প্ৰকৃতি প্ৰেম আৰু সুস্বাস্থ্যৰ জীৱনশৈলীৰ এক উৎকৃষ্ট নিদৰ্শন। ১০৭ বিধ শাক আৰু আমৰলি পৰুৱাৰ টোপ খোৱাৰ পৰম্পৰাই স্পষ্টকৈ প্ৰমাণ কৰে যে আমাৰ পূৰ্বপুৰুষসকল প্ৰকৃতিৰ লগত কিমান নিবিড়ভাৱে জড়িত আছিল। তেওঁলোকৰ উদ্ভিদ বিজ্ঞান আৰু বনদৰৱৰ জ্ঞান কিমান গভীৰ আৰু বিজ্ঞানসন্মত আছিল, সেয়া এই প্ৰথাসমূহৰ পৰাই অনুমান কৰিব পাৰি। সাম্প্ৰতিক সময়ত বিশ্বায়ন আৰু আধুনিকতাৰ পৰশত এই পৰম্পৰাসমূহ কিছু পৰিমাণে ম্লান পৰিলেও, ইয়াৰ গুৰুত্ব আৰু প্ৰাসংগিকতা আজিও অটুট আছে। নৱপ্ৰজন্মই এই পৰম্পৰাসমূহৰ আঁৰত থকা বৈজ্ঞানিক, পুষ্টিগত আৰু স্বাস্থ্যগত দিশবোৰ ভালদৰে উপলব্ধি কৰি ইয়াক সংৰক্ষণ কৰাটো অতি প্ৰয়োজন। প্ৰকৃতিয়ে আমাক জীয়াই থকাৰ সমল যোগায়, আৰু আমাৰ বিহুই আমাক সেই প্ৰকৃতিৰ প্ৰতি চিৰকৃতজ্ঞ হ'বলৈ শিকায়। বিহুৰ এই সুন্দৰ পৰম্পৰাসমূহ জীয়াই থাকিলেহে অসমীয়া জাতিৰ পৰিচয় আৰু সুস্বাস্থ্য দুয়োটাই অনন্ত কাললৈ সুৰক্ষিত হৈ থাকিব।
