ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ (UN) এক শেহতীয়া আৰু উদ্বেগজনক প্ৰতিবেদনঃ AI -এ ধংস কৰিব পৃথিৱী
( অপূৰ্ব দাস )
ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ (UN) এক শেহতীয়া আৰু উদ্বেগজনক প্ৰতিবেদনে প্ৰকাশ কৰিছে যে কৃত্ৰিম বুদ্ধিমত্তা বা AI-ৰ দ্ৰুত বিকাশে অনাগত দিনত পৃথিৱীৰ পৰিৱেশ আৰু সম্পদৰ ওপৰত এক ভয়াৱহ সংকটৰ সৃষ্টি কৰিব। এই প্ৰতিবেদন অনুসৰি, ২০৩০ চনৰ ভিতৰত AI প্ৰযুক্তিয়ে সমগ্ৰ বিশ্বৰে প্ৰায় ৩% বিদ্যুৎ শক্তি নিজে গ্ৰাস কৰিব আৰু ইয়াৰ ডাটা চেণ্টাৰসমূহে মানুহতকৈও অধিক পানী ব্যৱহাৰ কৰিব। তলত এই গুৰুতৰ বিষয়টো বহলাই আলোচনা কৰা হ’ল:
🔴 ২০৩০ চনৰ ভিতৰত AI-ৰ ভয়াৱহ আনুমানিক প্ৰভাৱ
প্ৰতিবেদনখনত সকীয়াই দিয়া হৈছে যে যদিহে AI-ৰ উন্নয়ন বৰ্তমানৰ গতিৰে চলি থাকে, তেন্তে ২০৩০ চনৰ ভিতৰত
ইয়াৰ পৰিণাম হ’ব পাৰে অতি ভয়াৱহ:
◽ বিদ্যুৎ শক্তিৰ ব্যাপক ব্যৱহাৰ: ২০৩০ চনৰ ভিতৰত সমগ্ৰ বিশ্বৰ মুঠ বিদ্যুতৰ ৩% কেৱল AI চলোৱাতেই খৰচ হ’ব। এই পৰিমাণ বিগত বছৰৰ তুলনাত দুগুণ হ’ব বুলি ধাৰণা কৰা হৈছে।
◽ কাৰ্বন নিৰ্গমন বা প্ৰদূষণ: AI ডাটা চেণ্টাৰসমূহৰ পৰা নিৰ্গত হোৱা কাৰ্বনৰ পৰিমাণ ইমানেই বৃদ্ধি পাব যে ই সমগ্ৰ যুক্তৰাজ্য (UK) দেশখনৰ মুঠ প্ৰদূষণৰ সমান হৈ পৰিব।
◽ পানীৰ নাটনি: এই বিশাল ডাটা চেণ্টাৰসমূহৰ কম্পিউটাৰ আৰু চাৰ্ভাৰসমূহ ঠাণ্ডা কৰি ৰাখিবলৈ বিপুল পৰিমাণৰ পানীৰ প্ৰয়োজন হয়। ২০৩০ চনত ইয়াৰ বাবে যিমান পানী লাগিব, সেয়া সমগ্ৰ বিশ্বৰ জনসংখ্যাৰ বছৰেকীয়া খোৱা পানীৰ প্ৰয়োজনতকৈও অধিক হ’ব।
🔴 'জেভন্স পেৰাডক্স' (Jevons Paradox) ৰ ৰহস্য
প্ৰতিবেদনখনত অৰ্থনীতিৰ এক বিশেষ নিয়মৰ উল্লেখ কৰা হৈছে, যাক 'জেভন্স পেৰাডক্স' বুলি কোৱা হয়। সাধাৰণতে যেতিয়া কোনো এটা প্ৰযুক্তি অধিক উন্নত আৰু সুলভ হৈ পৰে, তেতিয়া আমি ভাবো যে ইয়াৰ দ্বাৰা সম্পদৰ ৰাহি হ’ব। কিন্তু বাস্তৱ ক্ষেত্ৰত ইয়াৰ বিপৰীতটোহে ঘটে।
প্ৰযুক্তি সুলভ হোৱাৰ বাবে মানুহে ইয়াৰ ব্যৱহাৰ বহুগুণে বঢ়াই দিয়ে। ফলস্বৰূপে, সম্পদৰ ব্যৱহাৰ হ্ৰাস পোৱাৰ পৰিৱৰ্তে সামগ্ৰিকভাৱে ইয়াৰ খৰচ অধিক বৃদ্ধি পায়। AI মডেলসমূহ বৰ্তমান দিনক দিনে সস্তা আৰু আকৰ্ষণীয় হৈ পৰিছে। ইয়াৰ ফলত বিশ্বজুৰি ইয়াৰ ব্যৱহাৰ ইমানেই দ্ৰুতগতিত বৃদ্ধি পাব যে নতুন প্ৰযুক্তিৰ জৰিয়তে হ’বলগীয়া সকলো ধৰণৰ শক্তি সঞ্চয় ফুটুকাৰ ফেনত পৰিণত হ’ব।
🔴 সমস্যাটো কিমান গভীৰ? (পৰিসংখ্যাৰ দৃষ্টিৰে)
AI ডাটা চেণ্টাৰসমূহে পৰিৱেশৰ ওপৰত কিমান ডাঙৰ বোজা জাপি দিছে, সেয়া তলৰ তথ্যসমূহৰ পৰা স্পষ্টকৈ বুজিব পাৰি:
◽ বিদ্যুৎ খৰচ: কেৱল বিগত বছৰটোতে ডাটা চেণ্টাৰসমূহে ইমান পৰিমাণৰ বিদ্যুৎ ব্যৱহাৰ কৰিছে, যি পৰিমাণৰ বিদ্যুৎ সমগ্ৰ চৌদি আৰৱ দেশে ব্যৱহাৰ কৰে। উল্লেখ্য যে চৌদি আৰৱ বিশ্বৰ ১১ সংখ্যক বৃহত্তম বিদ্যুৎ উপভোক্তা দেশ।
◽ কাৰ্বন ফুটপ্ৰিণ্টৰ ক্ষতিপূৰণ: ২০৩০ চնৰ ভিতৰত AI-ৰ দ্বাৰা সৃষ্টি হ’বলগীয়া কাৰ্বন ফুটপ্ৰিণ্ট বা প্ৰদূষণৰ ক্ষতিপূৰণ কৰিবলৈ হ’লে অহা ১০ বছৰৰ ভিতৰত আমি পৃথিৱীত প্ৰায় ৬৭০ কোটি গছপুলি ৰোপণ কৰিব লাগিব।
◽ প্ৰাকৃতিক সম্পদৰ অপচয়: এই ডাটা চেণ্টাৰসমূহ পৰিচালনা কৰিবলৈ ৯.৩ ট্ৰিলিয়ন লিটাৰ পানীৰ প্ৰয়োজন হ’ব আৰু ইয়াৰ আন্তঃগাঁথনিৰ বাবে মেক্সিকো চিটিতকৈ ১০ গুণ ডাঙৰ মাটিৰ প্ৰয়োজন হ’ব।
🔴 ধনী আৰু দৰিদ্ৰ দেশসমূহৰ মাজৰ ব্যৱধান
প্ৰতিবেদনখনে বিশ্বৰ এক তিতা সত্যকো পোহৰলৈ আনিছে। AI আন্তঃগাঁথনিৰ ক্ষেত্ৰত বিশ্বৰ দেশসমূহৰ মাজত এক বিশাল অসমতা দেখিবলৈ পোৱা গৈছে। বৰ্তমান সমগ্ৰ বিশ্বৰ মাত্ৰ ৩২ খন দেশৰ হাততহে AI-নিৰ্দিষ্ট ক্লাউড আন্তঃগাঁথনি আছে। ইয়াতকৈও ডাঙৰ কথাটো হ’ল, এই ক্ষমতাৰ ৯০% কেৱল আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ আৰু চীন দেশৰ নিয়ন্ত্ৰণত আছে।
ইয়াৰ অৰ্থ হ’ল, যিবোৰ দেশে AI তৈয়াৰ কৰিছে আৰু ইয়াক নিয়ন্ত্ৰণ কৰিছে, সেইবোৰ দেশ সম্পূৰ্ণ সুকীয়া। আনহাতে, বাকী থকা দেশসমূহে ইয়াক কেৱল ব্যৱহাৰহে কৰি আছে। আটাইতকৈ দুৰ্ভাগ্যজনক কথাটো হ’ল, AI হাৰ্ডৱেৰ তৈয়াৰ কৰাৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় খনিজ খনন কাৰ্য আৰু পৰৱৰ্তী সময়ত সৃষ্টি হোৱা ই-বৰ্জ্য (E-waste)-ৰ আটাইতকৈ ভয়াৱহ পৰিৱেশগত ক্ষতি দুখীয়া আৰু উন্নয়নশীল দেশসমূহেহে ভৰিবলগীয়া হৈছে।
🔴 এই সংকটৰ সমাধান কি?
এই মহাবিপদৰ পৰা পৰিত্ৰাণ পাবলৈ ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ প্ৰতিবেদনত এক দায়িত্বশীল AI (Responsible AI) গঢ়ি তোলাৰ এক পথপ্ৰদৰ্শক পৰিকল্পনা আগবঢ়োৱা হৈছে। আমি AI-ৰ জৰিয়তে কি কাম কৰাই আছোঁ আৰু কোনটো মডেল ব্যৱহাৰ কৰি আছোঁ, তাৰ ওপৰত পৰিৱেশৰ প্ৰভাৱ নিৰ্ভৰ কৰে। গতিকে এই সংকট সমাধানৰ বাবে তলত দিয়া পদক্ষেপসমূহ জৰুৰীভাৱে গ্ৰহণ কৰিব লাগিব:
◽ স্বচ্ছতা বা স্পষ্টতা: ডাঙৰ ডাঙৰ টেক কোম্পানীসমূহে ৰাজহুৱা কৰিব লাগিব যে তেওঁলোকৰ AI মডেলসমূহে ঠিক কিমান পৰিমাণৰ বিদ্যুৎ আৰু পানী খৰচ কৰিছে।
◽ পূৰ্ণ দায়বদ্ধতা: AI-ৰ বাবে ব্যৱহৃত হাৰ্ডৱেৰৰ খনিজ খননৰ পৰা আৰম্ভ কৰি ই-বৰ্জ্যৰ পুনৰাবৰ্তন (Recycling) লৈকে সমগ্ৰ প্ৰক্ৰিয়াটোক পৰিৱেশ অনুকূল বা ইক’-ফ্ৰেণ্ডলী কৰি তুলিব লাগিব।
◽ চৰকাৰী নীতি-নিৰ্দেশনা: নিউজিলেণ্ড আৰু অষ্ট্ৰেলিয়াৰ দৰে কিছুমান দেশে AI সম্পৰ্কীয় নীতি প্ৰস্তুত কৰিছে যদিও সেইবোৰত পৰিৱেশ সুৰক্ষাৰ কোনো কঠোৰ নিয়ম অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হোৱা নাই। গতিকে এতিয়া সময় আহি পৰিছে যে প্ৰতিখন দেশৰ চৰকাৰে নিজৰ জলবায়ু আৰু শক্তি পৰিকল্পনাত AI-ৰ দ্বাৰা হোৱা শক্তিৰ ব্যৱহাৰ আৰু প্ৰদূষণকো অন্তৰ্ভুক্ত কৰিব লাগে।
