উচ্চ আৰু নিম্ন ৰক্তচাপৰ আগতীয়া লক্ষণ আৰু ইয়াৰ চিকিৎসা।
( অপূৰ্ব দাস )
মানৱ শৰীৰৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ স্বাস্থ্যজনিত সমস্যা হৈছে ৰক্তচাপৰ তাৰতম্য। আমাৰ ধমনীবোৰৰ মাজেৰে তেজ চলাচল কৰোঁতে তেজৰ যি চাপৰ সৃষ্টি হয়, তাক ৰক্তচাপ বোলা হয়। যেতিয়া এই চাপ স্বাভাৱিক সীমা (১২০/৮০ mmHg) তকৈ ওপৰলৈ যায়, তাক উচ্চ ৰক্তচাপ আৰু যেতিয়া স্বাভাৱিক সীমাতকৈ তললৈ নামে, তাক নিম্ন ৰক্তচাপ বুলি কোৱা হয়। তলত এই দুই প্ৰকাৰৰ ৰক্তচাপৰ লক্ষণ আৰু চিকিৎসাৰ বিষয়ে বিস্তাৰিতভাৱে আলোচনা কৰা হ’ল।
🔴 উচ্চ ৰক্তচাপ (High Blood Pressure বা Hypertension)
উচ্চ ৰক্তচাপক প্ৰায়ে এক 'মনে মনে অহা হত্যাকাৰী' বুলি কোৱা হয়, কাৰণ বহু সময়ত ইয়াৰ কোনো স্পষ্ট বাহ্যিক লক্ষণ দেখা নাযায়। তথাপিও, ৰক্তচাপ অতিমাত্ৰা বৃদ্ধি পালে তলত দিয়া লক্ষণসমূহে দেখা দিব পাৰে।
◽ লক্ষণসমূহ:
🔴 তীব্ৰ মূৰৰ বিষ: বিশেষকৈ ৰাতিপুৱাৰ ভাগত মূৰৰ পিছফালৰ অংশত অসহ্য বিষ অনুভৱ হ’ব পাৰে।
🔴 মূৰৰ ঘূৰণি আৰু ক্লান্তি: কোনো কাৰণ নোহোৱাকৈ মূৰ ঘূৰোৱা, চকুৰ সমুখত আন্ধাৰ দেখা বা শৰীৰত শক্তি নোহোৱা যেন লাগিব পাৰে।
🔴 বুকৰ ধপধপনি আৰু উশাহ চুটি হোৱা: অলপ খোজ কাঢ়িলেই বা কাম কৰিলেই বুকুৰ ধপধপনি বাঢ়ি যায় আৰু উশাহ লবলৈ কষ্ট হয়।
🔴 নাকৰ পৰা তেজ ওলোৱা: কোনো আঘাত নোপোৱাকৈয়ে হঠাৎ নাকৰ পৰা তেজ নিৰ্গত হ’ব পাৰে।
🔴 চকুৰে ধোঁৱা ধোঁৱা দেখা: দৃষ্টিশক্তি হঠাৎ অস্পষ্ট বা অস্পষ্ট হৈ পৰিব পাৰে।
🔴 বুকুৰ বিষ আৰু টোপনিৰ ব্যাঘাত: বুকুত গধুৰ অনুভৱ হোৱাৰ লগতে ৰাতি ভালদৰে টোপনি নাহিব পাৰে।
◽ চিকিৎসা আৰু প্ৰতিৰোধ:
🔴 ঔষধৰ ব্যৱহাৰ: উচ্চ ৰক্তচাপ নিয়ন্ত্ৰণৰ বাবে চিকিৎসকে ৰোগীৰ পৰিস্থিতি অনুসৰি কিছুমান বিশেষ ঔষধ (যেনে- এচিই ইনহিবিটৰ, বিটা ব্লকাৰ আদি) প্ৰদান কৰে। এই ঔষধসমূহ নিয়মিতভাৱে খাব লাগে।
🔴 খাদ্য তালিকাত পৰিৱৰ্তন: নিমখ খোৱাৰ পৰিমাণ একেবাৰে কমাব লাগে। পটেছিয়ামযুক্ত খাদ্য যেনে কল, সেউজীয়া শাক-পাচলি আৰু ফল-মূল বেছিকৈ খাব লাগে। তেল আৰু চৰ্বিযুক্ত খাদ্য পৰিহাৰ কৰাটো জৰুৰী।
🔴 ওজন নিয়ন্ত্ৰণ আৰু ব্যায়াম: শৰীৰৰ অতিৰিক্ত ওজন হ্ৰাস কৰিব লাগে। দৈনিক অন্তত ৩০ মিনিট খৰকৈ খোজ কঢ়া, যোগাসন বা লঘু ব্যায়াম কৰাটো প্ৰয়োজনীয়।
🔴 মানসিক চাপ মুক্ত জীৱন: মানসিক চাপ বা চিন্তা উচ্চ ৰক্তচাপৰ এক অন্যতম প্ৰধান কাৰণ। গতিকে ধ্যান কৰা, গান শুনা বা পৰ্যাপ্ত পৰিমাণে (৭-৮ ঘণ্টা) টোপনি যোৱাৰ অভ্যাস কৰিব লাগে।
🔴 ধূম্ৰপান আৰু মদ্যপান বৰ্জন: ধূম্ৰপান আৰু সুৰাপানে ৰক্তচাপ হঠাতে বৃদ্ধি কৰে, গতিকে এইবোৰ অভ্যাস সম্পূৰ্ণৰূপে ত্যাগ কৰিব লাগে।
🔴 নিম্ন ৰক্তচাপ (Low Blood Pressure বা Hypotension)
যেতিয়া শৰীৰৰ ৰক্তচাপ ৯০/৬০ mmHg তকৈ কম হয়, তেতিয়া তাক নিম্ন ৰক্তচাপ বুলি কোৱা হয়। শৰীৰৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ অংগবোৰলৈ পৰ্যাপ্ত পৰিমাণে তেজ আৰু অক্সিজেন নোযোৱাৰ বাবে ইয়াৰ লক্ষণসমূহ প্ৰকাশ পায়।
◽ লক্ষণসমূহ:
🔴 মূৰৰ পাতল অনুভৱ আৰু অজ্ঞান হোৱা: বহি থকা বা শুই থকা অৱস্থাৰ পৰা হঠাৎ থিয় হ’লে মূৰ ঘূৰাই উঠে আৰু কেতিয়াবা মানুহজন অজ্ঞান হৈ পৰিব পাৰে।
🔴 ভাগৰ আৰু দুৰ্বলতা: শৰীৰত একেবাৰে শক্তি নোহোৱা যেন লাগে আৰু সামান্য কাম কৰিবলৈও ভাগৰ লাগে।
🔴 মনোযোগহীনতা: কোনো কামত বা পঢ়া-শুনাত মন বহিব নোৱাৰে আৰু মূৰটো গধুৰ গধুৰ লাগি থাকে।
🔴 চকুৰে ধোঁৱা ধোঁৱা দেখা: হঠাৎ চকুৰ দৃষ্টি আন্ধাৰ হৈ যোৱা বা ম্লান হৈ পৰা।
🔴 চাল শেঁতা আৰু ঠাণ্ডা পৰা: শৰীৰৰ ছাল শেঁতা পৰি যায় আৰু হাত-ভৰি ঠাণ্ডা হৈ পৰে।
🔴 ঘন ঘন উশাহ আৰু পিয়াহ লগা: উশাহ-নিশাহৰ গতি দ্ৰুত হয় আৰু শৰীৰত পানীৰ অভাৱ হোৱাৰ বাবে সঘনাই পিয়াহ লাগে।
◽ চিকিৎসা আৰু প্ৰতিৰোধ:
🔴 পানী আৰু তৰল পদাৰ্থ গ্ৰহণ: নিম্ন ৰক্তচাপৰ বাবে শৰীৰত পানীৰ পৰিমাণ সঠিক কৰি ৰখাটো অতি প্ৰয়োজন। দৈনিক পৰ্যাপ্ত পানী, নেমু টেঙাৰ চৰ্বত বা ডাবৰ পানী খাব লাগে।
🔴 নিমখৰ ব্যৱহাৰ বৃদ্ধি: চিকিৎসকে নিম্ন ৰক্তচাপ থকা ৰোগীক খাদ্যত নিমখৰ পৰিমাণ অলপ বৃদ্ধি কৰিবলৈ পৰামৰ্শ দিয়ে। অৱশ্যে ইয়াৰ বাবে চিকিৎসকৰ পৰামৰ্শ লোৱা উচিত।
🔴 খাদ্য গ্ৰহণৰ নিয়ম: একেবাৰতে বহু পৰিমাণে নোখাই অলপ অলপকৈ দিনটোত কেইবাবাৰো খাব লাগে। খাদ্য তালিকাত কণী, গাখীৰ আৰু পুষ্টিকৰ উপাদান ৰাখিব লাগে।
🔴 লাহেকৈ উঠা-বহা কৰা: শুই থকাৰ পৰা হঠাৎ খৰধৰকৈ উঠিব নালাগে। প্ৰথমতে বিচনাত কিছু সময় বহিব লাগে আৰু তাৰ পিছতহে লাহেকৈ থিয় হ’ব লাগে।
🔴 দীৰ্ঘসময় থিয় হৈ নাথাকিব: একেৰাহে বহু সময় থিয় হৈ থকাটো অনুচিত, ইয়াৰ দ্বাৰা তেজৰ চাপ আৰু কমি যাব পাৰে।
🔴 চিকিৎসকৰ পৰামৰ্শ আৰু ঔষধ: যদি নিম্ন ৰক্তচাপ কোনো ডাঙৰ বেমাৰ বা তেজৰ নাটনিৰ বাবে হৈছে, তেন্তে মূল কাৰণটো ধৰা পেলাই চিকিৎসকে প্ৰদান কৰা ঔষধ নিয়মীয়াভাৱে সেৱন কৰিব লাগে।
ৰক্তচাপ উচ্চ বা নিম্ন যিয়েই নহওক কিয়, দুয়োটাই স্বাস্থ্যৰ বাবে ক্ষতিকাৰক। সেয়েহে নিয়মীয়াকৈ ৰক্তচাপ পৰীক্ষা কৰা আৰু স্বাস্থ্যসন্মত জীৱনশৈলী গ্ৰহণ কৰাটো অত্যন্ত জৰুৰী।
