আপোনাৰ শৰীৰত বেয়া কলেষ্টেৰলৰ মাত্ৰা বৃদ্ধি পাইছে বুলি কেনেকৈ জানিব? জানিবলৈ পঢ়িব।
( অপূৰ্ব দাস )
শৰীৰত কলেষ্টেৰলৰ মাত্ৰা সন্তুলিত হৈ থকাটো সুস্থ জীৱন
এটাৰ বাবে অত্যন্ত জৰুৰী। আমাৰ তেজত ঘূৰি ফুৰা চৰ্বি জাতীয় পদাৰ্থবিধেই হৈছে কলেষ্টেৰল। ই ঘাইকৈ দুই প্ৰকাৰৰ– এল ডি এল (LDL) বা বেয়া কলেষ্টেৰল আৰু এইচ ডি এল (HDL) বা ভাল কলেষ্টেৰল। যেতিয়া তেজত বেয়া কলেষ্টেৰলৰ মাত্ৰা অত্যাধিক হাৰত বৃদ্ধি পায়, তেতিয়া ই ধমনীবোৰৰ দেৱালত জমা হ’বলৈ ধৰে। ইয়াৰ ফলত তেজ চলাচলত বাধাৰ সৃষ্টি হয় আৰু হৃদৰোগ বা ষ্ট্ৰোকৰ দৰে মাৰাত্মক সমস্যাৰ আশংকা বাঢ়ি যায়।
🔴 আপোনাৰ শৰীৰত বেয়া কলেষ্টেৰলৰ মাত্ৰা বৃদ্ধি পাইছে বুলি কেনেকৈ জানিব?
আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ কথাটো হ’ল যে বেয়া কলেষ্টেৰল বৃদ্ধি পালে প্ৰাৰম্ভিক অৱস্থাত শৰীৰত কোনো ধৰণৰ স্পষ্ট বা বাহ্যিক সংকেত পোৱা নাযায়। সেইবাবে চিকিৎসাবিজ্ঞানে ইয়াক 'নীৰৱ হত্যাকাৰী' (Silent Killer) বুলিও আখ্যা দিয়ে।
আপোনাৰ শৰীৰত ইয়াৰ মাত্ৰা বাঢ়িছে নে নাই, তাক জানিবলৈ একমাত্ৰ আৰু নিশ্চিত উপায়টো হৈছে 'লিপিড প্ৰফাইল টেষ্ট' (Lipid Profile Test) নামৰ তেজৰ পৰীক্ষাটো কৰা। চিকিৎসকে সাধাৰণতে ২০ বছৰ বয়সৰ পিছৰ পৰা প্ৰতি ৫ বছৰৰ মূৰে মূৰে এই পৰীক্ষা কৰাৰ পৰামৰ্শ দিয়ে।
যদি আপোনাৰ পৰীক্ষাৰ ফলাফলত এল ডি এল (LDL) ৰ মাত্ৰা ১০০ mg/dL তকৈ বেছি আহে, তেন্তে বুজিব লাগিব যে শৰীৰত বেয়া কলেষ্টেৰলৰ মাত্ৰা বৃদ্ধি পাইছে।
🔴 শৰীৰত বেয়া কলেষ্টেৰল বৃদ্ধি পালে কি কি লক্ষণ বা সমস্যা দেখা দিয়ে?
যদিও কলেষ্টেৰল বৃদ্ধিৰ কোনো পোনপটীয়া লক্ষণ নাথাকে, তথাপিও ইয়াৰ ফলত ধমনীবোৰ সংকুচিত হৈ পৰিলে শৰীৰৰ বিভিন্ন অংশত কিছুমান সমস্যাই দেখা দিয়ে। সেইবোৰ তলত উল্লেখ কৰা হ’ল:
◽ বুকুৰ বিষ বা এনজাইনা: হৃদযন্ত্ৰলৈ তেজ যোগান ধৰা ধমনীসমূহত কলেষ্টেৰল জমা হ’লে বুকুৰ গধুৰ অনুভৱ বা তীব্ৰ বিষ হ’ব পাৰে। বিশেষকৈ খোজ কাঢ়িলে বা পৰিশ্ৰম কৰিলে এই বিষ বাঢ়ি যায়।
◽ ঘন ঘন উশাহ ছুটি হোৱা: অলপ কাম কৰিলে বা খোজ কাঢ়িলেই যদি আপোনাৰ উশাহ ল’বলৈ কষ্ট হয় বা ভাগৰ লাগে, তেন্তে ই হৃদযন্ত্ৰলৈ তেজৰ চলাচল হ্ৰাস পোৱাৰ লক্ষণ হ’ব পাৰে।
◽ হাত-ভৰি জিনজিনোৱা বা ঠাণ্ডা পৰা: হাত আৰু ভৰিৰ ৰক্তবাহী নলীবোৰত চৰ্বি জমা হ’লে তেজৰ চলাচল সঠিকভাৱে নহয়। ইয়াৰ ফলত হাত-ভৰি সঘনাই জিনজিনাব পাৰে, বিষাব পাৰে বা স্পৰ্শহীন হৈ পৰিব পাৰে।
◽ উচ্চ ৰক্তচাপ: ধমনীবোৰ টান আৰু ঠেক হৈ পৰাৰ বাবে হৃদযন্ত্ৰই তেজ পাম্প কৰিবলৈ বেছি শক্তি প্ৰয়োগ কৰিবলগীয়া হয়। ফলস্বৰূপে ৰক্তচাপ বা বি পি বৃদ্ধি পায়।
◽ ডিঙি, পিঠি বা হনুৰ বিষ: হৃদযন্ত্ৰৰ পেশীয়ে পৰ্যাপ্ত অক্সিজেন নাপালে এই বিষ বুকুৰ পৰা ডিঙি, কান্ধ বা হনুলৈ বিয়পি পৰিব পাৰে।
◽ চকুত দেখা পোৱা হালধীয়া দাগ: কিছুমান মানুহৰ চকুৰ পতাৰ আশে-পাশে সৰু সৰু হালধীয়া ৰঙৰ চৰ্বিৰ দৰে দাগ দেখা যায়। ইয়াক চিকিৎসাৰ ভাষাত 'জেনেথোলেসমা' (Xanthelasma) বুলি কোৱা হয়, যিটো উচ্চ কলেষ্টেৰলৰ এক অন্যতম বাহ্যিক লক্ষণ।
◽ মূৰৰ বিষ আৰু মূৰ ঘূৰোৱা: মগজুলৈ তেজ লৈ যোৱা ধমনীত কলেষ্টেৰল জমা হ’লে মগজুৱে পৰ্যাপ্ত অক্সিজেন নাপায়। ইয়াৰ ফলত প্ৰায়েই তীব্ৰ মূৰৰ বিষ বা মূৰ ঘূৰোৱা সমস্যা হ’ব পাৰে।
🔴 কলেষ্টেৰলৰ মাত্ৰা হ্ৰাস কৰিবলৈ কি কৰিব?
বেয়া কলেষ্টেৰলৰ মাত্ৰা নিয়ন্ত্ৰণলৈ আনিবলৈ হ’লে জীৱনশৈলী আৰু খাদ্যভাসৰ আমূল পৰিৱৰ্তন কৰাটো অতি প্ৰয়োজনীয়। তলৰ উপায়সমূহ অৱলম্বন কৰি আপুনি কলেষ্টেৰল হ্ৰাস কৰিব পাৰে:
◽ খাদ্য তালিকাত পৰিৱৰ্তন: চৰ্বিযুক্ত মাংস, ডালডা, মাখন, আৰু ফাষ্ট ফুড যেনে পিজ্জা, বাৰ্গাৰ, ভজা-পোৰা আদি খোৱা সম্পূৰ্ণ বন্ধ বা সীমিত কৰক। ইয়াৰ পৰিৱৰ্তে আঁহযুক্ত (Fiber) খাদ্য যেনে ওটচ, বুট, মগু, সেউজীয়া শাক-পাচলি আৰু সতেজ ফল-মূল বেছিকৈ খাওক।
◽ স্বাস্থ্যকৰ তেলৰ ব্যৱহাৰ: ৰন্ধন কাৰ্যত সৰিয়হৰ তেল, অলিভ অইল বা সূৰ্যমুখী তেল কম পৰিমাণে ব্যৱহাৰ কৰক। এবাৰ ব্যৱহাৰ কৰা তেল পুনৰাই গৰম কৰি ব্যৱহাৰ নকৰিব।
◽ শাৰীৰিক পৰিশ্ৰম আৰু ব্যায়াম: দৈনিক অন্ততঃ ৩০ মিনিট সময় খৰকৈ খোজ কাঢ়ক, দৌৰক, চাইকেল চলাওক বা সাঁতুৰিবলৈ চেষ্টা কৰক। শাৰীৰিক পৰিশ্ৰমে শৰীৰত ভাল কলেষ্টেৰল (HDL) বৃদ্ধি কৰে আৰু বেয়া কলেষ্টেৰল কমায়।
◽ ওজন নিয়ন্ত্ৰণ: শৰীৰৰ অতিৰিক্ত ওজনে কলেষ্টেৰলৰ মাত্ৰা বৃদ্ধি কৰে। গতিকে উচ্চতা অনুসৰি নিজৰ ওজন সঠিক পৰিসৰত ৰাখিবলৈ চেষ্টা কৰক।
◽ ধূমপান আৰু মদ্যপান বৰ্জন: ধূমপানে ধমনীবোৰৰ ক্ষতি কৰে আৰু বেয়া কলেষ্টেৰল জমা হোৱাত সহায় কৰে। একেদৰে অতিৰিক্ত মদ্যপানেও কলেষ্টেৰল আৰু ট্ৰাইগ্লিচাৰাইডৰ মাত্ৰা বৃদ্ধি কৰে। গতিকে এই কু-অভ্যাসসমূহ ত্যাগ কৰক।
◽ কাঠবাদাম আৰু ওমেগা-৩: দৈনিক অলপ পৰিমাণে আখৰোট বা কাঠবাদাম (Almonds) খালে কলেষ্টেৰল কমে। লগতে ওমেগা-৩ ফেটি এচিড যুক্ত খাদ্য যেনে মাছ খাব পাৰে।
◽ পৰ্যাপ্ত পানী খোৱা: দিনটোত পৰ্যাপ্ত পৰিমাণে পানী খালে শৰীৰৰ বিপাক ক্ৰিয়া সঠিকভাৱে চলে আৰু ক্ষতিকাৰক পদাৰ্থবোৰ ওলাই যায়।
◽ চিকিৎসকৰ পৰামৰ্শ আৰু ঔষধ: যদি কেৱল জীৱনশৈলী সলনি কৰিও কলেষ্টেৰল নিয়ন্ত্ৰণলৈ অহা নাই, তেন্তে চিকিৎসকৰ পৰামৰ্শ লৈ 'ষ্টেটিন' (Statin) জাতীয় ঔষধ নিয়মিতভাৱে সেৱন কৰিব লাগে।
শৰীৰত কলেষ্টেৰলৰ মাত্ৰা বৃদ্ধি পোৱাটো এক গুৰুতৰ বিষয় যদিও সচেতনতা আৰু নিয়ন্ত্ৰিত অনুশাসনৰ জৰিয়তে ইয়াক সম্পূৰ্ণৰূপে সুস্থ অৱস্থালৈ ঘূৰাই আনিব পৰা যায়। নিয়মিত স্বাস্থ্য পৰীক্ষা কৰাই নিজক সুৰক্ষিত ৰাখক।
