ইনচুলিন কি? ডায়েবেটিছ ৰোগীয়ে কেনেকৈ ইনচুলিন বৃদ্ধি কৰিব পাৰে?

ইনচুলিন কি? ডায়েবেটিছ ৰোগীয়ে কেনেকৈ ইনচুলিন বৃদ্ধি কৰিব পাৰে?

( অপূৰ্ব দাস )

ডায়েবেটিছ বা মধুমেহ ৰোগ বৰ্তমান সময়ত সমগ্ৰ বিশ্বতে এক সাধাৰণ স্বাস্থ্যজনিত সমস্যা হৈ পৰিছে। এই ৰোগৰ বিষয়ে বিতংভাৱে জানিবলৈ হ'লে প্ৰথমে ইনচুলিনৰ কাৰ্যপ্ৰণালী আৰু ইয়াৰ গুৰুত্ব বুজি পোৱাটো অতি প্ৰয়োজনীয়। আপোনাৰ প্ৰশ্নসমূহৰ উত্তৰ তলত সৱিশেষে আলোচনা কৰা হ'ল।

🔴 ইনচুলিন কি

ইনচুলিন হৈছে আমাৰ শৰীৰৰ বাবে অতি প্ৰয়োজনীয় এবিধ প্ৰাকৃতিক হৰমন। আমাৰ পেটৰ ঠিক পিছফালে অগ্ন্যাশয় বা পেংক্ৰিয়াছ নামৰ এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ গ্ৰন্থি থাকে। এই অগ্ন্যাশয়ৰ ভিতৰত থকা বিশেষ কোষ, যাক চিকিৎসা বিজ্ঞানৰ ভাষাত 'বিটা কোষ' বুলি কোৱা হয়, তাৰ পৰাই এই ইনচুলিন হৰমনবিধ নিৰন্তৰভাৱে উৎপন্ন হয়। আমি দৈনন্দিন জীৱনত যিবোৰ খাদ্য গ্ৰহণ কৰোঁ, বিশেষকৈ শৰ্কৰা বা কাৰ্বোহাইড্ৰেট যুক্ত খাদ্য (যেনে- ভাত, ৰুটি, ফল-মূল আদি), সেইবোৰ আমাৰ পাচন তন্ত্ৰত হজম হোৱাৰ পিছত গ্লুক'জ নামৰ সৰল চেনিলৈ ৰূপান্তৰিত হয়। এই গ্লুক'জেই হৈছে আমাৰ শৰীৰৰ প্ৰধান শক্তিৰ উৎস। পাচন তন্ত্ৰৰ পৰা এই গ্লুক'জ আমাৰ তেজৰ সোঁতত প্ৰৱেশ কৰে। তেজত গ্লুক'জৰ মাত্ৰা বৃদ্ধি পোৱাৰ লগে লগে অগ্ন্যাশয়ে ইয়াক ধৰিব পাৰে আৰু লগে লগে তেজৰ সোঁতলৈ ইনচুলিন নিৰ্গত কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে।

ইনচুলিনে আমাৰ শৰীৰত এটা চাবিৰ দৰে কাম কৰে। আমাৰ শৰীৰৰ প্ৰতিটো কোষে জীয়াই থাকিবলৈ আৰু কাম কৰিবলৈ শক্তিৰ প্ৰয়োজন হয় আৰু এই শক্তি গ্লুক'জৰ পৰা পোৱা যায়। কিন্তু কোষবোৰে নিজে নিজে তেজৰ পৰা গ্লুক'জ গ্ৰহণ কৰিব নোৱাৰে। কোষৰ বাহিৰৰ আৱৰণখন এখন বন্ধ দুৱাৰৰ দৰে থাকে। ইনচুলিন হৰমনে কোষৰ আৱৰণত থকা তলাটো খুলি দিয়ে, যাৰ ফলত তেজত থকা গ্লুক'জ নিৰাপদে কোষৰ ভিতৰত সোমাব পাৰে আৰু শক্তিলৈ ৰূপান্তৰিত হয়। যিমানখিনি গ্লুক'জ শক্তি হিচাপে লগে লগে ব্যৱহাৰ নহয়, ইনচুলিনে সেই অতিৰিক্ত গ্লুক'জখিনি যকৃত আৰু পেশীত গ্লাইক'জেন নামৰ এবিধ পদাৰ্থ হিচাপে জমা কৰি ৰখাত সহায় কৰে, যাতে ভৱিষ্যতে উপবাসৰ সময়ত বা ব্যায়াম কৰাৰ সময়ত প্ৰয়োজন হ'লে শৰীৰটোৱে ইয়াক পুনৰ ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰে। যেতিয়া শৰীৰত পৰ্যাপ্ত পৰিমাণে ইনচুলিন উৎপন্ন নহয় বা উৎপন্ন হোৱা ইনচুলিনখিনি শৰীৰৰ কোষবোৰে সঠিকভাৱে ব্যৱহাৰ কৰিব নোৱাৰে, তেতিয়া তেজত গ্লুক'জৰ মাত্ৰা অস্বাভাৱিকভাৱে বাঢ়ি যায়। এই গুৰুতৰ অৱস্থাটোকেই আমি ডায়েবেটিছ ৰোগ বুলি কওঁ।

🔴 ডায়েবেটিছ ৰোগীয়ে কেনেকৈ ইনচুলিন ল'ব লাগে?

টাইপ-১ ডায়েবেটিছ ৰোগীৰ শৰীৰত একেবাৰেই ইনচুলিন উৎপন্ন নহয় আৰু টাইপ-২ ডায়েবেটিছ ৰোগীৰ শৰীৰত প্ৰয়োজন অনুসৰি ইনচুলিন উৎপন্ন নহয় বা থকাখিনি ব্যৱহাৰ নহয়। এনে অৱস্থাত বাহিৰৰ পৰা কৃত্ৰিমভাৱে ঔষধ হিচাপে ইনচুলিন লোৱাটো জীৱন ৰক্ষাকাৰী হৈ পৰে।

ইনচুলিন কেতিয়াও খোৱা ঔষধ, কেপচুল বা পিল হিচাপে ল'ব পৰা নাযায়, কাৰণ ইনচুলিন হৈছে এক প্ৰকাৰৰ প্ৰটিন। যদি ইয়াক মুখৰ জৰিয়তে খোৱা হয়, তেন্তে আমাৰ পাকস্থলীৰ শক্তিশালী পাচক ৰস আৰু এচিডে ইয়াক পেটৰ ভিতৰতে সাধাৰণ খাদ্যৰ দৰেই ভাঙি হজম কৰি পেলাব আৰু ই তেজত সোমাই নিজৰ কাম কৰিব নোৱাৰিব।

সেয়েহে ইনচুলিন সদায় ছালৰ তলৰ চৰ্বিযুক্ত অংশত প্ৰয়োগ কৰিব লাগে। ডায়েবেটিছ ৰোগীয়ে তলত উল্লেখ কৰা পদ্ধতিসমূহৰ জৰিয়তে ইনচুলিন ল'ব পাৰে:

◽ চিৰিঞ্জ আৰু ভায়েল: এয়া হৈছে ইনচুলিন লোৱাৰ আটাইতকৈ পুৰণি আৰু সচৰাচৰ ব্যৱহৃত পদ্ধতি। ইয়াত এটা সৰু কাঁচৰ বটল বা ভায়েলত ইনচুলিন থাকে আৰু ৰোগীয়ে চিকিৎসকৰ পৰামৰ্শ অনুসৰি নিৰ্দিষ্ট পৰিমাণৰ ইনচুলিন এডাল অতি সৰু আৰু পাতল বেজীযুক্ত চিৰিঞ্জৰ সহায়ত টানি লয়। তাৰ পিছত এই বেজীটো ছালৰ তলত বিন্ধাই দিয়া হয়। সাধাৰণতে পেটৰ নাভিৰ চাৰিওফালে, উৰুৰ বাহিৰৰ অংশত, নিতম্বত বা হাতৰ বাহুৰ ওপৰৰ অংশত ইনচুলিন লোৱা হয়।

◽ ইনচুলিন পেন: আধুনিক চিকিৎসা বিজ্ঞানত ইনচুলিন পেনৰ ব্যৱহাৰ বহুলভাৱে বৃদ্ধি পাইছে। ই দেখিবলৈ হুবহু এটা মটৰ কলম বা ডাঙৰ পেনৰ দৰে। ইয়াৰ ভিতৰত ইনচুলিনৰ কাৰ্ট্ৰিজ ভৰোৱা থাকে। ৰোগীয়ে কেৱল পেনটোৰ মূৰত থকা নম্বৰ লিখা ডায়েলটো ঘূৰাই নিজৰ প্ৰয়োজনীয় পালি বা ড'জ নিৰ্ধাৰণ কৰিব লাগে আৰু এটা বুটাম টিপি ছালৰ তলত প্ৰয়োগ কৰিব লাগে। ই ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ অতি সহজ, নিৰাপদ আৰু যিকোনো ঠাইলৈ সহজে কঢ়িয়াই নিব পাৰি। বয়স্ক লোকসকলৰ বাবে ই অতি সুবিধাজনক।

◽ ইনচুলিন পাম্প: ই হৈছে এটা সৰু ইলেকট্ৰনিক যন্ত্ৰ যিটো ৰোগীয়ে পেন্টৰ বেল্টত বা জেপত পিন্ধি থাকিব পাৰে। এই পাম্পটো এডাল অতি সৰু প্লাষ্টিকৰ নলীৰ জৰিয়তে ছালৰ তলত লাগি থাকে। পাম্পটোৱে গোটেই দিনটোৱে প্ৰয়োজন অনুসৰি এটা নিৰ্দিষ্ট মাত্ৰাত অনবৰতে শৰীৰলৈ ইনচুলিন যোগান ধৰি থাকে, যিটো আমাৰ প্ৰাকৃতিক অগ্ন্যাশয়ৰ কামৰ সৈতে প্ৰায় একে। খাদ্য খোৱাৰ সময়ত ৰোগীয়ে বুটাম টিপি অতিৰিক্ত ইনচুলিন ল'ব পাৰে।

ইনচুলিন লোৱাৰ সময়ত এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ কথা সদায় মনত ৰাখিব লাগে যে সদায় একেখন ঠাইতে বেজী দিব নালাগে। বেজী দিয়াৰ স্থান নিয়মীয়াকৈ সলনি কৰি থাকিব লাগে, নহ'লে ছালৰ তলত চৰ্বিৰ দলা বান্ধিব পাৰে আৰু পিছলৈ সেই স্থানত প্ৰয়োগ কৰা ইনচুলিনে সঠিকভাৱে কাম নকৰা হ'ব পাৰে। ইনচুলিন সদায় ফ্ৰীজত নিৰ্দিষ্ট উষ্ণতাত সংৰক্ষণ কৰিব লাগে, কিন্তু বেজী দিয়াৰ কিছু সময় আগতে ইয়াক বাহিৰলৈ উলিয়াই সাধাৰণ উষ্ণতালৈ আহিবলৈ দিব লাগে।

🔴 ডায়েবেটিছ ৰোগীয়ে ইনচুলিন কেনেকৈ বৃদ্ধি কৰিব?

শৰীৰত ইনচুলিনৰ প্ৰাকৃতিক উৎপাদন আৰু ইয়াৰ কাৰ্যক্ষমতা বৃদ্ধি কৰিবলৈ কেৱল ঔষধৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ নকৰি জীৱনশৈলীৰ কিছুমান যোগাত্মক পৰিৱৰ্তন কৰাটো অতিৱশ্যকীয়। ডায়েবেটিছ ৰোগীয়ে তলত দিয়া নিয়মসমূহ মানি চলিলে প্ৰাকৃতিকভাৱে ইনচুলিনৰ মাত্ৰা উন্নত কৰিব পাৰে:

◽ ওজন নিয়ন্ত্ৰণ আৰু মেদবহুলতা হ্ৰাস: অতিৰিক্ত ওজন, বিশেষকৈ পেটৰ চাৰিওফালে জমা হোৱা চৰ্বিয়ে অগ্ন্যাশয় আৰু যকৃতৰ ওপৰত মাৰাত্মক চাপ পেলায় আৰু ইনচুলিন উৎপাদনত বাধা দিয়ে। শৰীৰৰ ওজন মাত্ৰ ৫ ৰ পৰা ১০ শতাংশ হ্ৰাস কৰিলেও ইনচুলিনৰ সংবেদনশীলতা বহুগুণে বৃদ্ধি পায় আৰু অগ্ন্যাশয়ে ভালদৰে কাম কৰিবলৈ সুবিধা পায়।

◽ পৰ্যাপ্ত আৰু গুণগত নিদ্ৰা: টোপনিৰ লগত আমাৰ শৰীৰৰ হৰমনৰ গভীৰ সম্পৰ্ক আছে। দৈনিক ৭ ৰ পৰা ৮ ঘণ্টাৰ শান্তিপূৰ্ণ টোপনিয়ে শৰীৰক জিৰণি দিয়ে আৰু কোষবোৰ মেৰামতি কৰে। নিদ্ৰাহীনতা বা কম টোপনিয়ে শৰীৰত ক'ৰ্টিছল নামৰ ষ্ট্ৰেছ হৰমন বৃদ্ধি কৰে, যিয়ে ইনচুলিনৰ কাৰ্যত পোনপটীয়াকৈ বাধা প্ৰদান কৰে আৰু তেজৰ চেনিৰ মাত্ৰা বঢ়াই দিয়ে।

◽ মানসিক চাপৰ পৰিচালনা: বৰ্তমানৰ ব্যস্ত আৰু প্ৰতিযোগিতামূলক জীৱনত মানসিক চাপ ডায়েবেটিছৰ এক প্ৰধান কাৰণ হৈ পৰিছে। অত্যধিক চিন্তা, ভয় আৰু হতাশাই তেজত গ্লুক'জৰ মাত্ৰা অনাকাংক্ষিতভাৱে বৃদ্ধি কৰে। ধ্যান, যোগাভ্যাস, দীঘলকৈ উশাহ লোৱাৰ আখৰা, আৰু প্ৰকৃতিৰ মাজত সময় কটালে মানসিক চাপ লাঘৱ হয় আৰু শৰীৰত ইনচুলিনৰ স্বাভাৱিক উৎপাদন প্ৰক্ৰিয়া সুচল হয়।

◽ ধূমপান আৰু সুৰাপান বৰ্জন: ধূমপানে শৰীৰৰ কোষবোৰক ইনচুলিনৰ প্ৰতি অসংবেদনশীল কৰি তোলে আৰু ৰক্তবাহী নলীবোৰ সংকুচিত কৰে। আনহাতে, অত্যধিক মদ্যপানে যকৃত আৰু অগ্ন্যাশয়ৰ বিস্তৰ ক্ষতিসাধন কৰে, যাৰ ফলত ইনচুলিন নিঃসৰণ প্ৰক্ৰিয়া ব্যাহত হয়। সেয়েহে এই কু-অভ্যাসসমূহ সম্পূৰ্ণৰূপে ত্যাগ কৰা উচিত।

🔴 ইনচুলিন প্ৰতিৰোধ ক্ষমতা কি?

ইনচুলিন প্ৰতিৰোধ ক্ষমতা বা ইংৰাজীত যাক 'Insulin Resistance' বুলি কোৱা হয়, সি হৈছে টাইপ-২ ডায়েবেটিছৰ আৰম্ভণিৰ এক অতি জটিল অৱস্থা। সৰল ভাষাত ক'বলৈ গ'লে, এই অৱস্থাত আপোনাৰ অগ্ন্যাশয়ে নিয়মীয়াকৈ ইনচুলিন উৎপন্ন কৰি থাকে, আনকি কেতিয়াবা স্বাভাৱিকতকৈ বেছি পৰিমাণেও উৎপাদন কৰে, কিন্তু আপোনাৰ শৰীৰৰ কোষবোৰে (বিশেষকৈ পেশী, মেদ কলা বা চৰ্বিৰ কোষ আৰু যকৃতৰ কোষ) সেই ইনচুলিনৰ প্ৰতি সঠিক সঁহাৰি নিদিয়ে বা ইনচুলিনক চিনিব নোৱাৰা হয়।

আগতে উল্লেখ কৰাৰ দৰে, ইনচুলিনে কোষৰ তলা খোলা চাবিৰ দৰে কাম কৰে। কিন্তু ইনচুলিন প্ৰতিৰোধ ক্ষমতাত, কোষৰ তলাবোৰ বিকৃত বা মামৰ ধৰা দৰে হৈ পৰে য'ত চাবিয়ে কাম নকৰা হয়। ফলস্বৰূপে, তেজত থকা গ্লুক'জ কোষৰ ভিতৰত সোমাব নোৱাৰে আৰু শক্তি উৎপাদন কৰিব নোৱাৰে, বৰঞ্চ গ্লুক'জখিনি তেজতে জমা হৈ থাকিবলৈ লয়। যেতিয়া আমাৰ মগজুৱে দেখা পায় যে কোষবোৰত শক্তিৰ অভাৱ ঘটিছে আৰু তেজত গ্লুক'জ বাঢ়ি আছে, তেতিয়া ই অগ্ন্যাশয়ক আৰু অধিক ইনচুলিন বনাবলৈ নিৰ্দেশ দিয়ে।

অগ্ন্যাশয়েও পৰিস্থিতি চম্ভালিবলৈ গৈ অত্যধিক পৰিশ্ৰম কৰিবলগীয়া হয় আৰু বহুত বেছি ইনচুলিন তেজৰ সোঁতলৈ এৰি দিয়ে।

বছৰৰ পিছত বছৰ ধৰি শৰীৰত এনেদৰে সংগ্ৰাম চলি থাকিলে, এদিন অগ্ন্যাশয়ৰ বিটা কোষবোৰ ভাগৰি পৰে আৰু লাহে লাহে নষ্ট হ'বলৈ আৰম্ভ কৰে। তেতিয়াই শৰীৰত ইনচুলিনৰ উৎপাদন দ্ৰুতগতিত কমি যায় আৰু তেজত গ্লুক'জৰ মাত্ৰা স্থায়ীভাৱে বৃদ্ধি পাই মানুহজন সম্পূৰ্ণৰূপে ডায়েবেটিছ ৰোগত আক্ৰান্ত হয়। অস্বাস্থ্যকৰ খাদ্যাভ্যাস, শাৰীৰিক পৰিশ্ৰম নকৰা, অতিৰিক্ত ওজন আৰু কিছু পৰিমাণে বংশগত কাৰণেই হৈছে এই ইনচুলিন প্ৰতিৰোধ ক্ষমতাৰ মূল কাৰক। ডিঙিৰ পিছফালে বা বগৰীৰ তলত ছালখন ডাঠ আৰু ক'লা পৰি যোৱাটো ইয়াৰ এক প্ৰধান লক্ষণ।

🔴 যি সকলৰ ইনচুলিন উৎপাদন কম তেওঁলোকে কি কি খাদ্য আৰু কি কি ব্যায়াম কৰা উচিত?

সঠিক আৰু সন্তুলিত খাদ্য গ্ৰহণ আৰু নিয়মীয়া ব্যায়াম হৈছে ইনচুলিনৰ মাত্ৰা নিয়ন্ত্ৰণ কৰা আৰু অগ্ন্যাশয়ক দীৰ্ঘদিনলৈ সক্ৰিয় কৰি ৰখাৰ সৰ্বোত্তম প্ৰাকৃতিক উপায়।

ডায়েবেটিছ ৰোগীৰ বাবে উপযুক্ত খাদ্যসমূহ:

◽ আঁহযুক্ত বা ফাইবাৰ যুক্ত খাদ্য: খাদ্যত আঁহৰ পৰিমাণ বেছি থাকিলে ই পাচন প্ৰক্ৰিয়া মন্থৰ কৰে, যাৰ ফলত শৰ্কৰা ভাঙি গ্লুক'জ হিচাপে তেজত অতি লাহে লাহে মিহলি হয় আৰু অগ্ন্যাশয়ে ইনচুলিন নিৰ্গত কৰিবলৈ পৰ্যাপ্ত সময় পায়। ওটচ, ব্ৰাউন ৰাইচ, বাৰ্লি, আৰু বিভিন্ন ধৰণৰ সেউজীয়া শাক-পাচলি (যেনে- ব্ৰকলি, পালেং শাক, ভেণ্ডি, পটল) আঁহৰ উৎকৃষ্ট উৎস।

◽ ওমেগা-৩ ফেটি এচিড আৰু স্বাস্থ্যকৰ চৰ্বি: চালমন, চাৰ্ডিনৰ দৰে সামুদ্ৰিক মাছ, আৰু শণগুটি, চিয়া চিডছ, আখৰোট, কাঠবাদাম আদিত প্ৰচুৰ পৰিমাণে ওমেগা-৩ আৰু উপকাৰী চৰ্বি থাকে। ই শৰীৰৰ প্ৰদাহ বা ইনফ্লেমেচন কমায় আৰু কোষবোৰক ইনচুলিন গ্ৰহণ কৰাত সহায় কৰে।

◽ তিতা খাদ্য আৰু বিশেষ মচলা: কৰেলা হৈছে ডায়েবেটিছ ৰোগীৰ বাবে এবিধ মহৌষধ। কৰেলাত 'চাৰাণ্টিন' নামৰ এবিধ বিশেষ উপাদান থাকে যিয়ে তেজৰ শৰ্কৰা কমোৱাৰ লগতে অগ্ন্যাশয়ৰ বিটা কোষবোৰক নতুনকৈ গঠন হোৱাত সহায় কৰে। মেথি গুটি ৰাতি পানীত তিয়াই ৰাতিপুৱা সেই পানী খালে বা গুটিবোৰ চোবাই খালেও ই ইনচুলিন নিঃসৰণত সহায় কৰে। খাদ্যত ডালচেনিৰ ব্যৱহাৰে কোষৰ ইনচুলিন প্ৰতিৰোধ ক্ষমতা হ্ৰাস কৰাত যাদুকৰী ভূমিকা পালন কৰে।

◽ মেগনেছিয়াম যুক্ত খাদ্য: মেগনেছিয়ামে শৰীৰত গ্লুক'জ নিয়ন্ত্ৰণ কৰা ৰাসায়নিক বিক্ৰিয়াবোৰত প্ৰত্যক্ষভাৱে সহায় কৰে। ৰঙালাউৰ গুটি, সূৰ্যমুখী ফুলৰ গুটি, কাজু বাদাম, আৰু সেউজীয়া শাক-পাচলিত প্ৰচুৰ মেগনেছিয়াম থাকে যিয়ে ইনচুলিনৰ কাৰ্যকাৰিতা বৃদ্ধি কৰে।

◽ জামু আৰু আমলখি: এই ফলবোৰত থকা এন্টিঅক্সিডেন্ট আৰু ভিটামিন-চিয়ে অগ্ন্যাশয়ক সুৰক্ষা প্ৰদান কৰে আৰু তেজৰ চেনিৰ মাত্ৰা নিয়ন্ত্ৰণত ৰাখে। জামুৰ গুটিৰ গুৰি ডায়েবেটিছৰ বাবে অতি উপকাৰী।

ইনচুলিন উৎপাদন আৰু ব্যৱহাৰ উন্নত কৰিবলৈ কৰিবলগীয়া ব্যায়ামসমূহ:

◽ এৰোবিক বা কাৰ্ডিঅ' ব্যায়াম: যিবোৰ ব্যায়ামে আমাৰ হৃদস্পন্দন বৃদ্ধি কৰে আৰু উশাহ-নিশাহ খৰতকীয়া কৰে, সেইবোৰক এৰোবিক ব্যায়াম বোলে। প্ৰতিদিনে পুৱা বা গধূলি ৩০ ৰ পৰা ৪৫ মিনিট সময় খোজ কঢ়া, দৌৰা, চাইকেল চলোৱা, বা সাঁতোৰাৰ দৰে কামবোৰ কৰিলে পেশীবোৰে সঞ্চিত গ্লুক'জ শক্তিলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিবলৈ বাধ্য হয়। আটাইতকৈ আচৰিত বৈজ্ঞানিক কথাটো হ'ল, ব্যায়াম কৰাৰ সময়ত পেশীৰ কোষবোৰে ইনচুলিনৰ সহায় নোহোৱাকৈয়ে প্ৰত্যক্ষভাৱে তেজৰ পৰা গ্লুক'জ টানি ল'ব পাৰে, যিয়ে ভাগৰি পৰা অগ্ন্যাশয়ৰ ওপৰত হেঁচা বহুখিনি কমায়।

◽ ৰেজিষ্টেন্স বা ষ্ট্ৰেংথ ট্ৰেইনিং: ওজন ডাঙা, ডাম্বেল ব্যৱহাৰ কৰা, বা নিজৰ শৰীৰৰ ওজন ব্যৱহাৰ কৰি কৰা ব্যায়াম (যেনে- পুছ-আপ, স্কোৱাট) সপ্তাহত কমেও ২ ৰ পৰা ৩ দিন কৰাটো অত্যন্ত ফলপ্ৰসূ। এই ব্যায়ামৰ দ্বাৰা শৰীৰৰ পেশীৰ ভৰ বৃদ্ধি পায়। পেশী যিমান বেছি শক্তিশালী হ'ব, শৰীৰত গ্লুক'জ জমা কৰি ৰখাৰ ঠাই সিমান বাঢ়িব, যাৰ ফলত তেজত চেনিৰ মাত্ৰা নিয়ন্ত্ৰণত থাকিব আৰু ইনচুলিন প্ৰতিৰোধ ক্ষমতা নাইকিয়া হ'ব।

◽ যোগাসন আৰু প্ৰাণায়াম: প্ৰাচীন ভাৰতীয় যোগ বিজ্ঞানত ডায়েবেটিছ নিয়ন্ত্ৰণৰ বহুতো ফলপ্ৰসূ উপায় আছে। সূৰ্য নমস্কাৰ, অৰ্ধ মৎস্যেন্দ্ৰাসন, পশ্চিমোত্তানাসন, মণ্ডুকাসন আৰু ধনুৰাসন আদি যোগাসনে পোনপটীয়াকৈ আমাৰ পেট আৰু অগ্ন্যাশয়ৰ ওপৰত যোগাত্মক চাপ প্ৰয়োগ কৰে। এই চাপে অগ্ন্যাশয়লৈ তেজৰ চলাচল বৃদ্ধি কৰে আৰু ইয়াক সক্ৰিয় কৰি ইনচুলিন উৎপাদনত উদ্দীপিত কৰে। ইয়াৰ লগতে অনুলোম-বিলোম আৰু কপালভাটি প্ৰাণায়ামে শৰীৰৰ পৰা দূষিত পদাৰ্থ বাহিৰ কৰি হৰমনৰ ভাৰসাম্য ৰক্ষা কৰাত গুৰুত্বপূৰ্ণ অৱদান যোগায়।

ওপৰোক্ত নিয়মসমূহ পালন কৰাৰ উপৰিও, ডায়েবেটিছ ৰোগীয়ে নিয়মীয়াকৈ নিজৰ তেজৰ গ্লুক'জৰ মাত্ৰা পৰীক্ষা কৰা আৰু এজন অভিজ্ঞ চিকিৎসকৰ পৰামৰ্শ অনুসৰি ঔষধ বা ইনচুলিনৰ ব্যৱহাৰ কৰাটো অতিকৈ প্ৰয়োজনীয়। সুস্থ জীৱনশৈলীয়েই হৈছে এই ৰোগ নিয়ন্ত্ৰণৰ মূল মন্ত্ৰ।