ব'হাগ বিহুৰ পিঠা-পনা আৰু লাড়ু
( অনুৰাধা দাস )
অসমীয়া জাতিৰ বাপতিসাহোন উৎসৱ হৈছে বিহু। বিহু অসমীয়াৰ প্ৰাণ, অসমীয়াৰ স্বাভিমান আৰু পৰিচয়ৰ প্ৰতীক। বছৰৰ তিনিটা বিহুৰ ভিতৰত ৰঙালী বা ব'হাগ বিহু হৈছে আটাইতকৈ আনন্দ, উচাহ আৰু ৰং-ৰহইচৰ উৎসৱ। প্ৰকৃতিয়ে ন-ৰূপ ধাৰণ কৰা বসন্ত কালত এই বিহু উদযাপন কৰা হয়। গছ-লতিকাত কুঁহি পাত ওলোৱাৰ সময়ত, কুলি-কেতেকীৰ সুমধুৰ মাত, কপৌ ফুলৰ মনোমোহা সৌন্দৰ্য আৰু ঢোল-পেঁপাৰ গুমগুমনিৰ লগতে ব'হাগ বিহুৰ এক অবিচ্ছেদ্য অংগ হৈছে অসমীয়াৰ থলুৱা খাদ্য সম্ভাৰ। বিহুৰ সময়ত প্ৰতিখন অসমীয়াৰ ঘৰত আখলৰ পৰা ভাঁহি অহা পিঠা-পনা আৰু লাড়ুৰ সুবাসে এক সুকীয়া উৎসৱমুখৰ পৰিৱেশৰ সৃষ্টি কৰে। এই পিঠা-পনা কেৱল খাদ্য নহয়, ই অসমীয়া চহা জীৱনৰ, সংস্কৃতিৰ আৰু নিভাঁজ আতিথ্যৰ প্ৰতীক।
ব'হাগ বিহুৰ আগমণৰ লগে লগে অসমৰ গাঁৱে-ভূঞে, নগৰে-চহৰে এক উখল-মাখল পৰিৱেশৰ সৃষ্টি হয়। বিহুৰ এমাহমান আগৰ পৰাই ঘৰে ঘৰে পিঠা-পনা প্ৰস্তুত কৰাৰ ব্যাপক প্ৰস্তুতি চলে। আগৰ দিনত ঢেঁকীশালত চাউল খুন্দা শব্দই বিহু অহাৰ বতৰা দিছিল। জীয়ৰী-বোৱাৰীহঁতে নিশা সাৰে থাকি ঢেঁকীত বৰা চাউল, আৰৈ চাউল আদি খুন্দি পিঠাগুৰি প্ৰস্তুত কৰিছিল। ঢেঁকীৰ মাতত সমগ্ৰ গাঁওখন মুখৰিত হৈ পৰিছিল আৰু ইয়াৰ মাজেৰেই প্ৰকাশ পাইছিল অসমীয়া গ্ৰাম্য জীৱনৰ একতা আৰু সম্প্ৰীতি। বৰ্তমান সময়ত আধুনিকতাৰ পৰশ পৰিলেও পিঠা-পনাৰ প্ৰতি থকা অসমীয়াৰ টান আৰু আৱেগ অলপো কমা নাই। বিহুৰ সময়ত আলহী-অতিথিক আপ্যায়ন কৰিবলৈ আৰু আত্মীয়-স্বজনক মৰমৰ উপহাৰ হিচাপে আগবঢ়াবলৈ বিধে বিধে পিঠা আৰু লাড়ু প্ৰস্তুত কৰা হয়।
🟢 ব'হাগ বিহুৰ প্ৰধান পিঠাসমূহ
অসমীয়া সমাজত প্ৰচলিত পিঠাসমূহৰ ভিতৰত কেইবিধমান বিশেষভাৱে উল্লেখনীয়। এই পিঠাসমূহৰ প্ৰস্তুত প্ৰণালী আৰু সোৱাদ সুকীয়া:
◽ তেল পিঠা অসমীয়া বিহুৰ থালখনৰ এক অতি পৰিচিত আৰু সুস্বাদু অংগ। ইয়াৰ মিঠা সোৱাদ আৰু বিশেষ আকৃতিৰ বাবে ই সৰু-বৰ সকলোৰে প্ৰিয়।
◽ প্ৰস্তুত প্ৰণালী: এই পিঠা বনাবলৈ মূলতঃ আৰৈ চাউল আৰু বৰা চাউলৰ পিঠাগুৰি, গুৰ (বা চেনি) আৰু ভাজিবৰ বাবে মিঠাতেল বা ৰিফাইন তেলৰ প্ৰয়োজন হয়। প্ৰথমে পিঠাগুৰি আৰু গুৰ পানীৰ সৈতে মিহলাই এটা ডাঠ মিশ্ৰণ বা ঘোল তৈয়াৰ কৰি লোৱা হয়। তাৰ পিছত কেৰাহীত তেল গৰম কৰি সেই মিশ্ৰণটোৰ পৰা নিৰ্দিষ্ট পৰিমাণৰ ঘোল গৰম তেলত দি ৰঙচুৱাকৈ ভাজি উলিওৱা হয়।
গৰম তেলত দিয়াৰ লগে লগে এই পিঠাবিধ লুচিৰ দৰে ধুনীয়াকৈ ফুলি উঠে। ইয়াৰ বাহিৰৰ ভাগটো কিছু মচমচীয়া আৰু ভিতৰৰ ভাগটো কোমল তথা ৰসাল হয়। তেল পিঠাৰ সোৱাদ আৰু সুগন্ধি বঢ়াবলৈ বহুতে মিশ্ৰণটোত গুৱামুৰি বা ইলাচীৰ গুড়িও ব্যৱহাৰ কৰে।
তেল পিঠা সহজে নষ্ট নহয় আৰু ইয়াক কেইবাদিনলৈকো বটলত ভৰাই সংৰক্ষণ কৰি ৰাখিব পাৰি। বিহুৰ সময়ত আলহী আপ্যায়ন কৰিবলৈ আৰু দূৰলৈ যোৱা আত্মীয়লৈ বিহুৰ বতৰা হিচাপে টোপোলা বান্ধি দিবলৈ তেল পিঠা অতি আদৰৰ।
◽ তিল পিঠা: অসমীয়া বিহুৰ আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় আৰু সন্মানীয় পিঠাবিধেই হৈছে তিল পিঠা। ইয়াক প্ৰস্তুত কৰিবলৈ মূলতঃ বৰা চাউলৰ মিহি পিঠাগুৰি, ক'লা তিল আৰু গুৰৰ প্ৰয়োজন হয়। তিলখিনি ধুই ৰ'দত শুকুৱাই ভাজি লোৱা হয় আৰু তাৰ পিছত গুৰৰ লগত মিহলাই এক সুস্বাদু মিশ্ৰণ বা পুৰ তৈয়াৰ কৰা হয়। গৰম টাৱাত পিঠাগুৰিৰ প্ৰলেপ দি তাৰ মাজত তিল আৰু গুৰৰ মিশ্ৰণটো দি দুয়োফালৰ পৰা ভাঁজ কৰি এই পিঠা প্ৰস্তুত কৰা হয়। দেখিবলৈ চুঙাৰ দৰে আৰু খাবলৈ অতি মচমচীয়া এই পিঠাবিধ প্ৰস্তুত কৰিবলৈ যথেষ্ট পাকৈত হাতৰ প্ৰয়োজন।
◽ নাৰিকলৰ শুকান পিঠা হ'ল বিহুৰ আন এবিধ অতি সোৱাদযুক্ত আৰু জনপ্ৰিয় পিঠা। দেখিবলৈ ই প্ৰায় তিল পিঠাৰ দৰেই, কিন্তু ইয়াৰ ভিতৰৰ মিশ্ৰণটো তিলৰ সলনি নাৰিকলেৰে তৈয়াৰ কৰা হয়।
◽ প্ৰস্তুত প্ৰণালী: এই পিঠা বনাবলৈ প্ৰথমে নাৰিকল ৰুকি চেনি বা গুৰৰ সৈতে ভাজি এটা শুকান মিশ্ৰণ বা 'পুৰ' সাজি লোৱা হয়। ইয়াৰ পিছত গৰম টাৱা বা খোলাত বৰা চাউলৰ মিহি পিঠাগুৰি হাতৰ পৰশেৰে ঘূৰণীয়াকৈ মেলি দি তাৰ মাজত নাৰিকলৰ মিশ্ৰণটো দিয়া হয়। শেষত পিঠাগুৰিৰ তৰপটোক চুঙাৰ দৰে গোলকৈ ভাঁজ কৰি মচমচীয়া হোৱাকৈ সেকি উলিওৱা হয়।
নাৰিকলৰ শুকান পিঠা খাবলৈ অতি সোৱাদ লগা আৰু ইয়াত নাৰিকলৰ এটা ধুনীয় সুবাস পোৱা যায়। যিসকলে তিলৰ সোৱাদ সিমান ভাল নাপায়, তেওঁলোকৰ বাবে নাৰিকলৰ এই শুকান পিঠা এক উত্তম বিকল্প। বিহুৰ জলপানৰ কাঁহীখনত তিল পিঠাৰ সৈতে নাৰিকলৰ পিঠাই এক সুকীয়া শোভা বৰ্ধন কৰে।
◽ ঘিলা পিঠা: ব'হাগ বিহুত ঘিলা পিঠাৰো এক বিশেষ স্থান আছে। আৰৈ চাউল আৰু বৰা চাউলৰ পিঠাগুৰিৰ লগত গুৰ মিহলাই পানীৰে সানি এই পিঠাৰ লাড়ু বনোৱা হয়। তাৰ পিছত লাড়ুবোৰ ঘিলাৰ দৰে চেপেটা কৰি মিঠাতেলত ভাজি উলিওৱা হয়। ই খাবলৈ মিঠা আৰু যথেষ্ট দিনলৈ সংৰক্ষণ কৰি ৰাখিব পাৰি। ঘিলা পিঠা ভাজোঁতে তেলৰ পৰিমাণ আৰু জুইৰ তাপৰ ওপৰত বিশেষ গুৰুত্ব দিবলগীয়া হয়।
◽ চুঙা পিঠা: চুঙা পিঠা অসমীয়া চহা জীৱনৰ এক অনন্য নিদৰ্শন। কেঁচা বৰা চাউল পানীত তিয়াই থৈ বাঁহৰ চুঙাত ভৰাই জুইত পুৰি এই পিঠা প্ৰস্তুত কৰা হয়। চুঙা পিঠাৰ বাবে সাধাৰণতে চুঙা বাঁহ নামৰ এবিধ বিশেষ বাঁহ ব্যৱহাৰ কৰা হয়। বাঁহৰ চুঙাৰ পৰা ওলোৱা সুবাসে এই পিঠাক এক সুকীয়া সোৱাদ প্ৰদান কৰে। চুঙা পিঠাৰ লগত গৰম গাখীৰ আৰু গুৰৰ জুতি অতি আকৰ্ষণীয়।
◽ খোলাচাপৰি পিঠা: এইবিধ পিঠাক পানী পিঠা বুলিও জনা যায়। পিঠাগুৰি পানীৰ লগত ঢিলাকৈ সানি গৰম টাৱা বা খোলাত বহলকৈ মেলি দি এই পিঠা বনোৱা হয়। সাধাৰণতে নিমখ বা চেনি সানি ইয়াক চাহৰ লগত খোৱা হয়। ই অতি সহজতে আৰু কম সময়ৰ ভিতৰত প্ৰস্তুত কৰিব পৰা এবিধ পিঠা।
◽ সুতুলি পিঠা: সুতুলি পিঠা দেখিবলৈ প্ৰায় অসমীয়াৰ এবিধ বাদ্যযন্ত্ৰ সুতুলিৰ দৰে হোৱা বাবেই ইয়াৰ নাম সুতুলি পিঠা ৰখা হৈছে। বৰা চাউলৰ পিঠাগুৰি গুৰৰ লগত সানি তাৰ মাজত তিল আৰু গুৰৰ পুৰ দি তেলত ভাজি এই পিঠা বনোৱা হয়।
◽ টেকেলি পিঠা: মাটিৰ টেকেলিৰ মুখত কাপোৰ বান্ধি ভাপত সিজাই এই পিঠা বনোৱা হয়। পিঠাগুৰিৰ মাজত গুৰ আৰু নাৰিকল দি ভাপত সিজোৱা এই পিঠা খাবলৈ অতি সুস্বাদু। ভাপত দিয়া বাবে ই স্বাস্থ্যৰ বাবেও অতি উপকাৰী।
◽ জেং পিঠা: উজনি অসমৰ কিছুমান অঞ্চলত জেং পিঠাৰ প্ৰচলন দেখা যায়। এই পিঠা দেখিবলৈ সৰু সৰু আৰু ইয়াক বাঁহৰ জেঙত সী লৈ জুইৰ তাপত সেকি বনোৱা হয়। ইয়াৰ প্ৰস্তুত প্ৰণালী অতি সাধাৰণ হ'লেও খাবলৈ বৰ সোৱাদ লগা।
🟢 বিহুৰ থালত শোভা পোৱা প্ৰধান লাড়ুসমূহ
পিঠাৰ সমান্তৰালভাৱে ব'হাগ বিহুত বিভিন্ন ধৰণৰ লাড়ু প্ৰস্তুত কৰা হয়। লাড়ু অবিহনে বিহুৰ জলপানৰ কাঁহীখন আধৰুৱা হৈ ৰয়। অসমীয়া সমাজত প্ৰচলিত প্ৰধান লাড়ুসমূহ হৈছে:
◽ নাৰিকলৰ লাড়ু: বিহুৰ সময়ত প্ৰতিখন ঘৰতে আটাইতকৈ বেছিকৈ প্ৰস্তুত কৰা লাড়ুবিধেই হৈছে নাৰিকলৰ লাড়ু। পকা নাৰিকল ৰুকি লৈ চেনি বা গুৰৰ লগত কম জুইত ভাজি এই লাড়ু বনোৱা হয়। নাৰিকল আৰু চেনিৰ পাকটো সঠিক হ'লেহে লাড়ুকেইটা ধুনীয়াকৈ বান্ধ খায়। বগা ৰঙৰ চেনিৰ নাৰিকল লাড়ু আৰু ৰঙচুৱা ৰঙৰ গুৰৰ নাৰিকল লাড়ু দুয়োবিধেই দেখিবলৈ ধুনীয়া আৰু খাবলৈ সোৱাদযুক্ত।
◽ তিলৰ লাড়ু: ক'লা তিল ধুই, শুকুৱাই, ভাজি লৈ পগাই থোৱা গুৰৰ লগত মিহলাই তিলৰ লাড়ু প্ৰস্তুত কৰা হয়। তিল আৰু গুৰৰ সংমিশ্ৰণ স্বাস্থ্যৰ বাবে অতি উপকাৰী। শীতকালৰ উপৰিও ব'হাগ বিহুত তিলৰ লাড়ুৰ এক বিশেষ চাহিদা থাকে। তিলৰ লাড়ু বনাওঁতে গুৰৰ পাকটো সঠিক হোৱাটো অতি প্ৰয়োজনীয়।
◽ মুড়িৰ লাড়ু আৰু আখৈৰ লাড়ু: মুড়ি আৰু গুৰৰ পাকেৰে মুড়িৰ লাড়ু বনোৱা হয়। ঠিক সেইদৰে ধানৰ পৰা উলিওৱা আখৈৰ লগতো গুৰ মিহলাই আখৈৰ লাড়ু প্ৰস্তুত কৰা হয়। এই লাড়ুবোৰ আকাৰত ডাঙৰ হয় আৰু খাবলৈ অতি লঘু আৰু মচমচীয়া। শিশুসকলৰ মাজত এই লাড়ু অতি জনপ্ৰিয় আৰু ই বহুত দিনলৈ ভালে থাকে।
◽ চিৰাৰ লাড়ু: ভজা চিৰা গুড়ি কৰি বা গোটা চিৰা গুৰৰ লগত মিহলাই এইবিধ লাড়ু বনোৱা হয়। বিহুৰ সময়ত আলহীক আপ্যায়ন কৰিবলৈ চিৰাৰ লাড়ু অতি উত্তম।
◽ চুজিৰ লাড়ু: আধুনিক সময়ত বিহুৰ থালখন সজাবলৈ চুজিৰ লাড়ুৰো বহুল প্ৰচলন বাঢ়িছে। চুজি ঘিউত ভাজি লৈ চেনি, গাখীৰ, শুকান ফল আদি মিহলাই এই সুস্বাদু লাড়ু প্ৰস্তুত কৰা হয়।
🟢 সামাজিক আৰু সাংস্কৃতিক গুৰুত্ব
ব'হাগ বিহুৰ পিঠা-পনা আৰু লাড়ু কেৱল উদৰ পূৰণৰ সামগ্ৰী নহয়, ইয়াৰ লগত অসমীয়া সমাজৰ গভীৰ আৱেগ আৰু সামাজিক বান্ধোন জড়িত হৈ আছে। গৰু বিহু আৰু মানুহ বিহুৰ দিনা পুৱা গা-পা ধুই নতুন কাপোৰ পিন্ধি নামঘৰত সেৱা জনোৱাৰ পিছত ঘৰৰ সকলোৱে একেলগে বহি দৈ, চিৰা, মুড়ি, আখৈৰ লগতে বিধে বিধে পিঠা-পনা আৰু লাড়ুৰে জলপান গ্ৰহণ কৰে।
অসমীয়া সমাজত আলহীক দেৱতাৰ জ্ঞান কৰা হয়। ব'হাগ বিহুৰ সময়ত ঘৰলৈ অহা আলহী-অতিথিক তামোল-পাণৰ বঁটাৰ লগতে পিঠা-পনাৰে সজাই তোলা কাঁহী এখন আগবঢ়োৱাটো এক পুৰণি আৰু সন্মানীয় পৰম্পৰা। এগৰাকী অসমীয়া বোৱাৰীৰ নিপুণতা আৰু পাকৈত হাতৰ পৰিচয় তেওঁ বনোৱা তিল পিঠাৰ মচমচীয়া গুণ আৰু ঘিলা পিঠাৰ সোৱাদৰ পৰাই পোৱা যায় বুলি সমাজত এক প্ৰচলিত ধাৰণা আছে।
ইয়াৰ উপৰিও বিহুৰ সময়ত আত্মীয়-স্বজন, বন্ধু-বান্ধৱৰ ঘৰলৈ যাওঁতে লগত পিঠা আৰু লাড়ুৰ টোপোলা লৈ যোৱাটো এক সন্মান আৰু মৰমৰ প্ৰতীক। ওচৰ-চুবুৰীয়াৰ মাজত পিঠা-পনাৰ আদান-প্ৰদানৰ জৰিয়তে সম্প্ৰীতিৰ বান্ধোন অধিক সুদৃঢ় হয়। গাঁৱৰ জীয়ৰী-বোৱাৰীসকলে একেলগে লগ হৈ পিঠা বনোৱা কাৰ্যই সমাজত একতা আৰু ভাতৃত্ববোধৰ নিদৰ্শন দাঙি ধৰে।
🟢 আধুনিকতাৰ প্ৰভাৱ আৰু সংৰক্ষণৰ প্ৰয়োজনীয়তা
বৰ্তমানৰ যান্ত্ৰিকতাৰ যুগত আৰু কৰ্মব্যস্ত জীৱনশৈলীৰ বাবে বিহুৰ পিঠা-পনা প্ৰস্তুত কৰাৰ প্ৰক্ৰিয়াত কিছু পৰিৱৰ্তন আহিছে। আগৰ দৰে ঢেঁকীৰ মাত এতিয়া গাঁৱতো কমি আহিছে। তাৰ ঠাই লৈছে যন্ত্ৰ চালিত মিলসমূহে। আধুনিক সমাজৰ বহুতো লোকে সময়ৰ অভাৱত ঘৰত পিঠা বনোৱাতকৈ বজাৰৰ পৰা কিনি অনাতো বেছি পছন্দ কৰে। বৰ্তমান সময়ত বিহুৰ বতৰত বজাৰত বিভিন্ন ধৰণৰ পিঠা-পনা আৰু লাড়ু কিনিবলৈ পোৱা যায়। ইয়াৰ ফলত বহুতো থলুৱা মহিলা গোট আৰু আত্মসহায়ক গোটে স্বাৱলম্বী হোৱাৰ পথো প্ৰশস্ত হৈছে। ব্যৱসায়িক ভিত্তিত পিঠা-পনা প্ৰস্তুত কৰি বহু মহিলাই নিজৰ পৰিয়াল পোহপাল দিয়াৰ লগতে অসমীয়া সংস্কৃতিকো জীয়াই ৰাখিবলৈ সক্ষম হৈছে।
কিন্তু যিমানেই যান্ত্ৰিকতা নাহক কিয়, ঘৰত নিজৰ হাতেৰে বনোৱা পিঠা-পনাৰ সোৱাদ আৰু তাৰ লগত জড়িত থকা আৱেগ বজাৰৰ পৰা কিনি অনা পিঠাত পাবলৈ টান। ঘৰত পিঠা বনাবলৈ ল'লে ঘৰখনত যি এক উৎসৱমুখৰ পৰিৱেশৰ সৃষ্টি হয়, সেয়া অমূল্য। নতুন প্ৰজন্মৰ বহুতো ল'ৰা-ছোৱালীয়ে বৰ্তমান পিঠা বনোৱাৰ প্ৰক্ৰিয়া নাজানে। সেয়েহে, আমাৰ এই চহকী খাদ্য সংস্কৃতিক জীয়াই ৰাখিবলৈ হ'লে নতুন প্ৰজন্মক ইয়াৰ প্ৰস্তুতি আৰু গুৰুত্বৰ বিষয়ে অৱগত কৰাটো অতি প্ৰয়োজনীয়। আমি আমাৰ শিপাডাল টানকৈ খামুচি ধৰি ৰাখিব লাগিব।
ব'হাগ বিহুৰ পিঠা-পনা আৰু লাড়ু অসমীয়া জাতিৰ স্বাভিমানৰ প্ৰতীক। ই কেৱল ৰসনা তৃপ্তিৰ উৎসই নহয়, ই আমাৰ কৃষ্টি-সংস্কৃতিৰ এক নিৰৱচ্ছিন্ন প্ৰবাহ। বসন্তৰ আগমনত প্ৰকৃতিয়ে যেনেদৰে ন-ৰূপ লয়, ঠিক তেনেদৰে বিহুৰ জলপানে অসমীয়া মানুহৰ মন প্ৰাণ সতেজ কৰি তোলে। আধুনিকতাৰ ধামখুমিয়াতো যাতে আমাৰ এই থলুৱা খাদ্য সম্ভাৰ হেৰাই নাযায়, তাৰ প্ৰতি প্ৰতিগৰাকী অসমীয়াই সচেতন হোৱা উচিত। অনাগত প্ৰজন্ময়ো যাতে ব'হাগ বিহুৰ এই স্বকীয় সোৱাদ আৰু ঐতিহ্যৰ বিষয়ে জানিব পাৰে আৰু ইয়াক গৌৰৱেৰে আঁকোৱালি ল'ব পাৰে, তাৰ বাবে আমি সকলোৱে প্ৰয়াস কৰিব লাগিব। বিহুৰ প্ৰতিটো পিঠাৰ ভাঁজত, প্ৰতিটো লাড়ুৰ মিঠা সোৱাদত লুকাই আছে এখন বৃহত্তৰ অসমীয়া সমাজৰ প্ৰেম, ভাতৃত্ববোধ আৰু চিৰযুগমীয়া ঐতিহ্য।
