এণ্ড্ৰইড ব্যৱহাৰকাৰী সাৱধান! গুগলে জাৰি কৰিছে জৰুৰী সতৰ্কবাণী (High Alert)
( অপূৰ্ব দাস )
বৰ্তমান সময়ত স্মাৰ্টফোন আমাৰ জীৱনৰ এক অবিচ্ছেদ্য অংগ হৈ পৰিছে। কিন্তু আপুনি যদি এণ্ড্ৰইড (Android) ফোন ব্যৱহাৰ কৰে, তেন্তে আপোনাৰ বাবে এটা অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ খবৰ আছে। বিশ্বৰ আগশাৰীৰ প্ৰযুক্তি কোম্পানী গুগলে (Google) এণ্ড্ৰইড ব্যৱহাৰকাৰীসকলৰ বাবে এক ‘হাই এলৰ্ট’ বা জৰুৰী সতৰ্কবাণী জাৰি কৰিছে। এই সতৰ্কবাণী বিশেষকৈ সেইসকল লোকৰ বাবে, যিসকলে আজিও নিজৰ ফোনত এণ্ড্ৰইডৰ পুৰণি সংস্কৰণ (Old Version) ব্যৱহাৰ কৰি আছে।
গুগলৰ তথ্য অনুসৰি, ‘Android 12’ আৰু তাৰ তলৰ সংস্কৰণসমূহ ব্যৱহাৰ কৰা ফোনবোৰত এতিয়াৰে পৰা সুৰক্ষাজনিত আপডেট (Security Updates) পোৱা নাযাব। ইয়াৰ অৰ্থ হ’ল— এই ফোনবোৰ চাইবাৰ আক্ৰমণৰ বাবে অতিশয় অসুৰক্ষিত হৈ পৰিছে। বিশ্বৰ প্ৰায় ৪০% স্মাৰ্টফোন ব্যৱহাৰকাৰী অৰ্থাৎ ১০০ কোটিৰো অধিক মানুহ এতিয়া এই বিপদৰ আওতাত আছে।
এই প্ৰতিবেদনত বিশদভাৱে আলোচনা কৰিম যে এই সতৰ্কবাণীৰ প্ৰকৃত অৰ্থ কি, ইয়াৰ ফলত আপোনাৰ কি কি ক্ষতি হ’ব পাৰে আৰু আপুনি কেনেকৈ নিজকে সুৰক্ষিত কৰি ৰাখিব।
⚠️ গুগলৰ সতৰ্কবাণীৰ মূল কাৰণ কি?
যিকোনো স্মাৰ্টফোন সুৰক্ষিত হৈ থাকিবলৈ সময়মতে ‘ছিকিউৰিটি পেৎচ’ (Security Patch) বা সুৰক্ষা আপডেটৰ প্ৰয়োজন হয়। গুগলে যেতিয়া কোনো নতুন এণ্ড্ৰইড সংস্কৰণ মুকলি কৰে, তেতিয়া পুৰণি সংস্কৰণবোৰৰ বাবে লাহে লাহে সহায় বা 'চাপৰ্ট' বন্ধ কৰি দিয়ে।
👉 শেহতীয়া খবৰ অনুসৰি, যিসকল ব্যৱহাৰকাৰীৰ ফোনত Android 12 বা তাতকৈ পুৰণি অপাৰেটিং চিষ্টেম (যেনে— Android 11, 10, 9 Pie, 8 Oreo আদি) চলি আছে, সেই ফোনবোৰক গুগলে আৰু সুৰক্ষাৰ কৱচ প্ৰদান নকৰে। ইয়াৰ ফলত হেকাৰ বা চাইবাৰ অপৰাধীসকলে সহজেই সেই ফোনবোৰৰ দুৰ্বলতাৰ সুযোগ লৈ আক্ৰমণ কৰিব পাৰে।
👉 কি কি ক্ষতি হ’ব পাৰে? (Potential Risks)
পুৰণি এণ্ড্ৰইড সংস্কৰণ ব্যৱহাৰ কৰাৰ ফলত আপুনি বিভিন্ন ধৰণৰ ভয়াৱহ বিপদৰ সন্মুখীন হ’ব পাৰে। তলত ইয়াৰ কেইটামান প্ৰধান ক্ষতিৰ বিষয়ে আলোচনা কৰা হ’ল:
১. বেংকিং জালিয়াতি আৰু আৰ্থিক লোকচান
বৰ্তমান আমি সকলোৱে ফোনতে বেংকিং লেনদেন কৰোঁ। গুগল পে (Google Pay), ফোন পে (PhonePe), বা বিভিন্ন বেংকৰ এপবোৰ সুৰক্ষিত থাকিবলৈ ফোনটো আপডেট থকাটো জৰুৰী।
• বিপদ: পুৰণি এণ্ড্ৰইডত নতুন সুৰক্ষা ব্যৱস্থা নাথাকে। হেকাৰে সহজেই আপোনাৰ ফোনৰ পৰা বেংকিং পাছৱৰ্ড, পিন নম্বৰ বা ওটিপি (OTP) চুৰি কৰিব পাৰে।
• ফলাফল: আপোনাৰ একাউণ্টৰ পৰা গোটেই টকা মুহূৰ্ততে নোহোৱা হ’ব পাৰে।
২. ব্যক্তিগত তথ্য চুৰি (Data Theft)
আপোনাৰ ফোনত থকা ব্যক্তিগত ফটো, ভিডিঅ’, মেছেজ আৰু কন্টাক্ট নম্বৰবোৰ হেকাৰৰ হাতলৈ যাব পাৰে।
• বিপদ: 'স্পাইৱেৰ' (Spyware) নামৰ ভাইৰাছৰ জৰিয়তে হেকাৰে আপোনাৰ অজানিতে আপোনাৰ ওপৰত নজৰ ৰাখিব পাৰে।
• ফলাফল: আপোনাৰ ব্যক্তিগত ফটো বা তথ্য ব্যৱহাৰ কৰি আপোনাক ‘ব্লেকমেইল’ কৰাৰ সম্ভাৱনা থাকে।
৩. ফোনটো হেক (Hack) হোৱাৰ সম্ভাৱনা
পুৰণি সংস্কৰণত থকা সুৰক্ষাৰ ফাঁকবোৰ (Loopholes) গুগলে আৰু ঠিক নকৰে।
• বিপদ: আপুনি ইন্টাৰনেটত কিবা চাৰ্চ কৰোঁতে বা কোনো লিংকত ক্লিক কৰোঁতে সহজেই ফোনটোত ভাইৰাছ সোমাব পাৰে। ৰেনচমৱেৰ (Ransomware) নামৰ ভাইৰাছে আপোনাৰ ফোনটো লক কৰি দিব পাৰে আৰু খুলিবলৈ টকা দাবী কৰিব পাৰে।
৪. এপলিকেচন কাম নকৰা হোৱা
হোৱাটছএপ (WhatsApp), ফেচবুক বা বেংকিং এপবোৰে সঘনাই তেওঁলোকৰ নিয়ম সলনি কৰে।
• বিপদ: পুৰণি এণ্ড্ৰইড ভাৰ্ছনত এই জনপ্ৰিয় এপবোৰে কাম কৰা বন্ধ কৰি দিব পাৰে বা ইয়াৰ নতুন ফিচাৰবোৰ আপুনি ব্যৱহাৰ কৰিব নোৱাৰিব।
৫. বেটেৰী আৰু ফোনৰ গতি লেহেমীয়া হোৱা
পুৰণি চফ্টৱেৰত নতুন এপবোৰ চলালে ফোনটো গৰম হয় আৰু হেং (Hang) হ’বলৈ ধৰে। ইয়াৰ ফলত ফোনটোৰ হাৰ্ডৱেৰ সোনকালে নষ্ট হয়।
◽কেনেদৰে সুৰক্ষিত হৈ থাকিব? (Safety Measures)
যদিও বিপদটো ডাঙৰ, তথাপিও কিছুমান সাৱধানতা অৱলম্বন কৰিলে আপুনি নিজকে সুৰক্ষিত কৰি ৰাখিব পাৰে। তলত দিয়া উপায়সমূহ মানি চলক:
১. ফোনৰ এণ্ড্ৰইড সংস্কৰণ পৰীক্ষা কৰক
প্ৰথমেই জানি লওক আপোনাৰ ফোনটো কোনটো সংস্কৰণত চলি আছে।
👉 উপায়: ফোনৰ Settings লৈ যাওক > About Phone ত ক্লিক কৰক > Android Version চাওক। যদি ই ১২ বা তাতকৈ কম, তেন্তে আপুনি সাৱধান হোৱা উচিত।
২. ছফ্টৱেৰ আপডেট কৰক (Software Update)
যদি আপোনাৰ ফোন কোম্পানীয়ে কিবা আপডেট দিছে, তেন্তে তাক লগে লগে ইনষ্টল কৰক।
👉 উপায়: Settings > System Update বা Software Update লৈ গৈ 'Check for Updates' ত ক্লিক কৰক।
৩. নতুন ফোন ক্ৰয় কৰাৰ কথা ভাবক
যদি আপোনাৰ ফোনটো অতি পুৰণি (যেনে ৪-৫ বছৰ পুৰণি) আৰু তাত কোনো ধৰণৰ আপডেট অহা নাই, তেন্তে ফোনটো সলনি কৰাটোৱেই আটাইতকৈ বুদ্ধিমানৰ কাম হ’ব। বিশেষকৈ যদি আপুনি ফোনত বেংকিং লেনদেন কৰে, তেন্তে পুৰণি ফোন ব্যৱহাৰ কৰাটো বৰ বিপদজনক।
৪. অচিনাকি লিংকত ক্লিক নকৰিব
হোৱাটছএপ বা মেছেজত অহা যিকোনো অচিনাকি লিংকত ক্লিক নকৰিব। "আপুনি লটাৰী জিকিছে" বা "বিনামূলীয়া অফাৰ" জাতীয় মেছেজবোৰ প্ৰায়েই ফান্দ হয়।
৫. প্লে’ ষ্ট’ৰৰ (Play Store) বাহিৰৰ পৰা এপ ডাউনলোড নকৰিব
কেতিয়াও Google Play Store ৰ বাহিৰৰ পৰা বা অচিনাকি ৱেবছাইটৰ পৰা ‘APK’ ফাইল ডাউনলোড নকৰিব। এইবোৰত প্ৰায়েই ভাইৰাছ থাকে।
৬. টু-ফেক্টৰ অথেন্টিকেচন (2FA) ব্যৱহাৰ কৰক
আপোনাৰ গুগল একাউণ্ট, ফেচবুক আৰু হোৱাটছএপৰ বাবে ‘টু-ফেক্টৰ অথেন্টিকেচন’ অন কৰি ৰাখক। ই আপোনাৰ একাউণ্টক অতিৰিক্ত সুৰক্ষা প্ৰদান কৰে।
৭. শক্তিশালী পাছৱৰ্ড আৰু লক ব্যৱহাৰ কৰক
সহজ পাছৱৰ্ড (যেনে- 1234 বা নিজৰ নাম) ব্যৱহাৰ নকৰিব। সদায় ফিংগাৰপ্ৰিন্ট বা পেটাৰ্ন লকৰ সলনি শক্তিশালী পিন বা পাছৱৰ্ড ব্যৱহাৰ কৰক।
৮. এণ্টিভাইৰাছ ব্যৱহাৰ
যদি আপুনি পুৰণি ফোন ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ বাধ্য, তেন্তে প্লে’ ষ্ট’ৰৰ পৰা এটা ভাল এণ্টিভাইৰাছ বা জান্কে ক্লিনাৰ এপ ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰে, যদিও ই সম্পূৰ্ণ সুৰক্ষা দিব নোৱাৰে।
প্ৰযুক্তিৰ দ্ৰুত পৰিৱৰ্তনৰ লগে লগে চাইবাৰ অপৰাধীৰ কৌশলবোৰো সলনি হৈছে। গুগলৰ এই সতৰ্কবাণীটোক আমি আওকাণ কৰা উচিত নহয়। Android 12 বা তাতকৈ পুৰণি সংস্কৰণ ব্যৱহাৰকাৰীসকলে নিজৰ ব্যক্তিগত তথ্য আৰু কষ্টোপাৰ্জিত ধনৰ সুৰক্ষাৰ স্বাৰ্থত অতি সোনকালে ব্যৱস্থা গ্ৰহণ কৰা প্ৰয়োজন।
মনত ৰাখিব, অলপ সাৱধানতাই আপোনাক ডাঙৰ বিপদৰ পৰা ৰক্ষা কৰিব পাৰে। যদি আপোনাৰ পৰিয়ালৰ কোনো সদস্যই পুৰণি ফোন ব্যৱহাৰ কৰি আছে, তেন্তে তেওঁলোককো এই বিষয়ে অৱগত কৰাওক।
