আজি সংকষ্টি চতুৰ্থী ব্ৰত আৰু গণেশ পূজা – তাৎপৰ্য্য, আচাৰ-ব্যৱহাৰ আৰু উপকাৰ
( অপূৰ্ব দাস )
সংকষ্টি চতুৰ্থী হৈছে ভগৱান গণেশৰ প্ৰতি উৎসৰ্গিত এক অতি পবিত্ৰ হিন্দু ব্ৰত। "সংকষ্টি" শব্দৰ অৰ্থ হৈছে দুখ-কষ্টৰ পৰা মুক্তি। এই দিনটোত ভক্তি আৰু উপযুক্ত ৰীতি-নীতিৰে ভগৱান গণেশক পূজা কৰিলে জীৱনৰ পৰা সকলো বিপদ দূৰ হয় আৰু সুখ-সমৃদ্ধিৰ সৃষ্টি হয়। প্ৰতি মাহৰ কৃষ্ণ পক্ষৰ চতুৰ্থী তিথিত এই ব্ৰত পালন কৰা হয় আৰু বিবাহিত মহিলাসকলে বিশেষভাৱে সন্তান আৰু পৰিয়ালৰ দীৰ্ঘায়ু, স্বাস্থ্য আৰু মংগলৰ বাবে ইয়াক পালন কৰে।
◽সংকষ্টী চতুৰ্থীৰ ধৰ্মীয় তাৎপৰ্য
ভগৱান গণেশ প্ৰভুক সংকট-বাধা-বিপদ আঁতৰ কৰা আৰু প্ৰথম পূজাযোগ্য হিচাপে পূজা কৰা হ'য়। যিকোনো শুভ কামৰ আৰম্ভণি হয় গণেশ পূজাৰে। শাস্ত্ৰ অনুযায়ী সংকষ্টি চতুৰ্থীৰ দিনা ভগৱান গণেশে পৃথিৱীত বিচৰণ কৰি ভক্তসকলৰ দুখ-কষ্ট দূৰ কৰে।
চন্দ্ৰ নেদেখাকৈ এই ব্ৰত আধৰুৱা বুলিও বিশ্বাস কৰা হয়। চন্দ্ৰ দেখাৰ পিছতহে ব্ৰত ভংগ হয়।
◽পৌৰাণিক কাহিনী
পৌৰাণিক কাহিনী অনুসৰি ভগৱান ইন্দ্ৰই এসময়ত নিজৰ অহংকাৰৰ বাবে কষ্ট পাইছিল। সংকষ্টী চতুৰ্থীৰ দিনা ব্ৰত পালন কৰি ভগৱান গণেশক পূজা কৰিছিল, যাৰ ফলত তেওঁৰ কষ্ট উপশম হৈছিল। তেতিয়াৰ পৰাই এই ব্ৰতক দুখ-কষ্ট উপশমৰ প্ৰতীক হিচাপে গণ্য কৰা হয়।
আন এক কিংবদন্তি অনুসৰি, দেৱী পাৰ্বতীয়ে নিজৰ সন্তানক ৰক্ষাৰ বাবে এই ব্ৰত পালন কৰিছিল, যাৰ ফলত এই ব্ৰতটোৱে সন্তানৰ সুখ আৰু সুৰক্ষা প্ৰদান কৰে বুলি বিশ্বাস কৰা হৈছিল।
◽সংকষ্টি চতুৰ্থী ব্ৰতৰ অনুষ্ঠান
সংকতি চতুৰ্থী ব্ৰত পৰম ভক্তি আৰু নিয়মেৰে পালন কৰা হয়। ইয়াৰ পদ্ধতি তলত দিয়া ধৰণৰ:
১/ ৰাতিপুৱাৰ প্ৰস্তুতি
ব্ৰহ্ম মুহুৰ্তত শুই উঠিয়েই গা ধুব লাগে। পৰিষ্কাৰ কাপোৰ পৰিধান কৰি, পূজাস্থলী পৰিষ্কাৰ কৰি, ভগৱান গণেশৰ মূৰ্তি বা ছবি স্থাপন কৰক।
২/ সংকল্প
হাতত পানী, ধানৰ শস্য, ফুল আদি লৈ ভক্তিৰে সংকষ্টি চতুৰ্থী ব্ৰত পালন কৰি নিয়ম মানি চলিবলৈ প্ৰতিজ্ঞা কৰক।
৩/ পূজা সমগ্ৰী
দূৰ্বা ঘাঁহ (১১ বা ২১ টা), ৰঙা ফুল, সেন্দুৰ, মডোক বা লাড়ু, ধূপ, বন্তি, ধানৰ শস্য, পানী
৪/ গণেশ পূজা
ভগৱান গণেশক পানী আগবঢ়াওক, তাৰ পিছত সেন্দুৰ, ফুল, আৰু দূৰ্বা ঘাঁহ অৰ্পণ কৰক। ধূপ আৰু বন্তি জ্বলাই মডোক বা লাড়ু আগবঢ়াব। ইয়াৰ পিছত গণেশ মন্ত্ৰ বা গণেশ চলিছা পাঠ কৰক।
মন্ত্ৰ: ওম গণ গণপতয়ে নমঃ (১০৮ বাৰ)
◽ব্ৰতৰ নিয়ম
• উপবাস থকা জনে গোটেই দিনটো ব্ৰত ৰাখিব।
• ফলমূল বা কেৱল পানীহে সেৱন কৰিব পাৰিব।
• তামাসিক খাদ্য, মিছা কথা, যৌনতা, খং আদিৰ পৰা আঁতৰি থাকিব লাগে।
• বিশুদ্ধ আচৰণ পালন কৰিব লাগে।
◽চন্দ্ৰ দৰ্শন আৰু ব্ৰত সমাপ্তি
সংকষ্টি চতুৰ্থীৰ আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ দিশটো হ’ল চন্দ্ৰ দৰ্শন। সন্ধিয়া বা ৰাতি চন্দ্ৰ উদয় হোৱাৰ পিছত পানী, ধানৰ শস্য আৰু এটা বন্তি আগবঢ়াওক। চন্দ্ৰক প্ৰণাম জনাই নিজৰ ইচ্ছা প্ৰকাশ কৰক। তেতিয়াহে ব্ৰত ভাঙিব।
◽সংকষ্টী চতুৰ্থী ব্ৰতৰ উপকাৰিতা
• জীৱনৰ সকলো ধৰণৰ বিপদ দূৰ হয়
• মানসিক শান্তি আৰু আত্মবিশ্বাস বৃদ্ধি পায়
• ধন-সম্পত্তি, জ্ঞান, খ্যাতি লাভ কৰা হয়
• শিশুসকলক সুৰক্ষা আৰু দীৰ্ঘায়ুৰ দ্বাৰা ধন্য কৰা হয়
• ঋণাত্মক শক্তি ধ্বংস হয়
সংকষ্টি চতুৰ্থী ব্ৰত কেৱল ধৰ্মীয় অনুষ্ঠান নহয়, আত্মশুদ্ধি আৰু বিশ্বাসৰ প্ৰতীক। কোনো পাপ নকৰাকৈ পৱিত্ৰ হৃদয়েৰে ভগৱান গণেশক পূজা কৰিলে ধৈৰ্য্য, জ্ঞান আৰু সফলতাৰ পথ লাভ হয়। যদি এই ব্ৰত ভক্তি আৰু নিয়মেৰে পালন কৰা হয় তেন্তে জীৱনৰ সকলো ধৰণৰ বাধা স্বয়ংক্ৰিয়ভাৱে আঁতৰি যায়।
“বক্ৰতুণ্ড মহাকায়, সূৰ্য্যকোটি সম্প্ৰভা। নিৰ্বিঘ্নং কুৰু মে দেৱ দেৱ, সৰ্বকাৰ্যেশু সৰ্বদা।”
সংস্কৃত: “वक्रतुंड महाकाय, सूर्यकोटि समप्रभ। निर्विघ्नं कुरु मे देव, सर्वकार्येषु सर्वदा॥”
