ৰংকেৰ কাৰক্লি – কাৰ্বি সম্প্ৰদায়ৰ এক পৰম্পৰাগত আৰু ধৰ্মীয় উৎসৱ
( অনুৰাধা দাস: সম্পাদক )
অসমৰ কাৰ্বি আংলং অঞ্চলত বসবাস কৰা কাৰ্বি জনগোষ্ঠীৰ এটা প্ৰধান পৰম্পৰাগত, ধৰ্মীয়, সামূহিক উৎসৱ ৰংকেৰ কাৰক্লি। এই উৎসৱক কাৰ্বি জনগোষ্ঠীৰ প্ৰাচীন বিশ্বাস, প্ৰকৃতি পূজা, কৃষি পৰম্পৰা, সামাজিক ঐক্যৰ প্ৰতীক হিচাপে গণ্য কৰা হয়। ৰংকেৰ কাৰক্লি যাক ৰংখেৰ উৎসৱ বুলিও কোৱা হয়, মূলতঃ গাঁওখনৰ সুৰক্ষা, সমৃদ্ধি, ভাল শস্য, স্বাস্থ্য আৰু অশুভ শক্তিৰ পৰা সুৰক্ষা নিশ্চিত কৰাৰ বাবে উদযাপন কৰা হয়।
◽মহোৎসৱৰ নামৰ অৰ্থ
"ৰংকেৰ" শব্দটো কাৰ্বি ভাষাৰ পৰা উদ্ভৱ হৈছে, অৰ্থাৎ গাঁৱৰ সীমা ৰক্ষাৰ লগত জড়িত আচাৰ-অনুষ্ঠান। "কাৰক্লি" মানে সামূহিক বা দলীয় পূজাক বুজায়। এইদৰে ৰংকেৰ কাৰক্লিৰ আচল অৰ্থ—
গাঁও আৰু সমাজৰ সুৰক্ষা আৰু মংগলৰ বাবে কৰা এক সামূহিক ধৰ্মীয় উপাসনা।
◽ঐতিহাসিক পটভূমি
ৰংকেৰ কাৰক্লি উৎসৱৰ পৰম্পৰা অতি প্ৰাচীন। লিখিত ৰূপত ইয়াৰ ইতিহাস সীমিত যদিও Anthropology অধ্যয়ন, গৱেষণা পত্ৰ, লোক-পৰম্পৰা আদিয়ে প্ৰকাশ কৰিছে যে এই উৎসৱটো কাৰ্বি সমাজৰ যুগ যুগ ধৰি অবিচ্ছেদ্য অংগ হৈ আহিছে।
কাৰ্বি সমাজৰ ওপৰত কৰা অধ্যয়নে ইংগিত দিয়ে যে ৰংকেৰ উৎসৱৰ উদ্দেশ্য হৈছে দেৱতা আৰু আত্মাক সন্তুষ্ট কৰা আৰু গাঁওখনক প্ৰাকৃতিক দুৰ্যোগ, ৰোগ, দুৰ্ভাগ্যৰ পৰা ৰক্ষা কৰা।
◽উৎসৱৰ সময়
সাধাৰণতে জানুৱাৰীৰ পৰা ফেব্ৰুৱাৰী মাহৰ ভিতৰত ৰংকেৰ কাৰক্লি উদযাপন কৰা হয়। বহু ঠাইত ৫ জানুৱাৰী বা ৫ ফেব্ৰুৱাৰীত অনুষ্ঠিত হয়। এই সময়ৰ পৰাই কৃষি কাম আৰম্ভ হোৱা দেখা যায়, গতিকে এই উৎসৱৰ পৰাও এক নতুন কৃষি চক্ৰৰ আৰম্ভণি হয়। সাধাৰণতে এই উৎসৱ তিনিদিনীয়া হয়, য’ত বিভিন্ন ধৰ্মীয় অনুষ্ঠান ক্ৰমাগতভাৱে সম্পন্ন কৰা হয়।
◽ধৰ্মীয় বিশ্বাস আৰু দেৱতা
কাৰ্বি সমাজৰ ধৰ্মীয় ব্যৱস্থা প্ৰধানকৈ প্ৰকৃতিভিত্তিক। ৰংকেৰ কাৰক্লিৰ সময়ত বহুতো স্থানীয় দেৱতা আৰু আত্মাক পূজা কৰা হয়। প্ৰধান দেৱতাসকলৰ ভিতৰত আছে:
• হেম্ফু (Hemphu) – পৰম দেৱতা
• মুক্ৰং (Mukrang ) – শক্তি আৰু সুৰক্ষাৰ দেৱতা
• ৰেংবং ( Rengbong )– প্ৰাকৃতিক ভাৰসাম্য আৰু পৰিৱেশৰ সৈতে জড়িত দেৱতা
• নিংডিং চাৰ্প' : ধৈৰ্যৰ দেৱতা।
• ৰিত্-আংলং : কৃষিকৰ্মৰ দায়িত্ববাহী দেৱতা।
• থান : অৰণ্যবাসী স্থানীয় দেৱতা, তেওঁ বন্য জন্তু আৰু অনিষ্টকাৰী কীট-পতংগ ইত্যাদিৰ পৰা শস্য আৰু জনসমাজক ৰক্ষাৰ দায়িত্ববাহী।
• কুথেপী : কুথেপী ৰাজ্যক্ষেত্ৰ তত্ত্বাৱধানকাৰী দেৱতা।
থেং (Theng): অৰণ্যবাসী দেৱতা যি জ্বৰ, বিষ, মূৰৰ বিষ, দাঁত-বিষ আৰু অন্যান্য শাৰিৰিক বিষ ইত্যাদিৰ উপশম কৰিব পাৰে।
• আৰু বিভিন্ন ধৰণৰ দেৱতা আছে।
গাঁৱৰ সুৰক্ষা, ভালকৈ বৰষুণ, প্ৰচুৰ শস্য, সামাজিক শান্তিৰ বাবে এই দেৱতাসকলক আমন্ত্ৰণ কৰি পূজা-অৰ্চনা কৰা হয়।
◽অনুষ্ঠান আৰু পূজা পদ্ধতি
গাঁৱৰ কোনো পবিত্ৰ স্থান বা মুকলি পথাৰত ৰংকেৰ কাৰক্লি উৎসৱ অনুষ্ঠিত হয়। কাৰ্বি সমাজত এক বিশেষ ধৰ্মীয় পদত অধিষ্ঠিত পৰম্পৰাগত পুৰোহিতসকলে এই পূজা পৰিচালনা কৰে।
সমগ্ৰ উৎসৱটো কেইবাটাও মঞ্চত বিভক্ত, মূল মঞ্চসমূহ হ’ল-
• চেদি
• কাৰক্লি
• ৰংফু-ৰংলিং-কাঙথিন
• লংহে ৰংকেৰ
পূজাৰ সময়ত পৰম্পৰাগত মন্ত্ৰ জপ কৰা হয় আৰু দেৱতাক সন্তুষ্ট কৰিবলৈ সাধাৰণতে কুকুৰা বা গাহৰিৰে গঠিত প্ৰতীকী বলি দিয়া হয়। উদ্দেশ্য হৈছে দুষ্ট আত্মাক দূৰ কৰা আৰু গাঁওখনক নেতিবাচক শক্তিৰ পৰা পৰিষ্কাৰ কৰা।
◽সামাজিক নিয়ম আৰু বাধা
ৰংকেৰ কাৰক্লিৰ সময়ত কিছুমান সামাজিক নিয়ম মানি চলা হয়:
• পূজাৰ সময়ত গাঁৱত বাহিৰৰ লোকৰ প্ৰৱেশ নিষিদ্ধ হ’ব পাৰে।
• বহু ঠাইত কেৱল পুৰুষকহে পূজাস্থলীত অংশগ্ৰহণ কৰিবলৈ দিয়া হয়।
• উৎসৱৰ সময়ত গাঁৱৰ মানুহে চিকাৰ, খেতি বা অন্যান্য দৈনন্দিন কাম-কাজৰ পৰা বিৰতি লয়।
• এই নিয়মসমূহ সম্প্ৰদায়ৰ ঐক্য আৰু ধৰ্মীয় পবিত্ৰতা বজাই ৰাখিবলৈ কৰে।
◽সাংস্কৃতিক আৰু সামাজিক তাৎপৰ্য্য
ৰংকেৰ কাৰক্লি কেৱল ধৰ্মীয় উৎসৱ নহয়, সামাজিক ঐক্য আৰু সামূহিক সহযোগিতাৰ প্ৰতীক। এই উপলক্ষে গাঁৱৰ প্ৰতিটো পৰিয়ালে কোনোবা নহয় কোনোবা প্ৰকাৰে অৰিহণা যোগায়।
পূজাৰ পিছত পৰম্পৰাগত কাৰ্বি লোকনৃত্য, সংগীত আৰু সামূহিক ভোজৰ আয়োজন কৰে। ঢোল, বাঁহী, স্থানীয় বাদ্যৰ সুৰত পৰিবেশন কৰা নৃত্যই কাৰ্বি সংস্কৃতিৰ সজীৱতা প্ৰতিফলিত কৰে।
◽আধুনিক কালত ৰংকেৰ কাৰক্লি
আধুনিকতা আৰু নগৰায়নৰ প্ৰভাৱৰ মাজতো এই উৎসৱ এতিয়াও অতি উৎসাহ আৰু ভক্তিৰে উদযাপন কৰা হয়।
আজি এই উৎসৱ কাৰ্বি পৰিচয় সংৰক্ষণ, সাংস্কৃতিক সংৰক্ষণ, জনজাতীয় ঐতিহ্য ৰক্ষাৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ মাধ্যম হৈ পৰিছে।
ধৰ্মীয় বিশ্বাস, প্ৰকৃতি পূজা, কৃষি জীৱন, সামাজিক ঐক্যক একত্ৰিত কৰি কাৰ্বি সমাজৰ এক অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ উৎসৱ ৰংকেৰ কাৰক্লি। এই উৎসৱে কেৱল গাঁৱৰ নিৰাপত্তা আৰু সমৃদ্ধি বিচৰাই নহয়, নতুন প্ৰজন্মক তেওঁলোকৰ সাংস্কৃতিক শিপাৰ সৈতে সংযোগ স্থাপনৰ ক্ষেত্ৰতো গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে।
এইদৰে ৰংকেৰ কাৰক্লি অসমৰ জনজাতীয় সংস্কৃতিৰ এক অমূল্য অংগ, যিটো সংৰক্ষণ আৰু প্ৰচাৰ কৰাৰ বাবে অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ।
