পুনৰ্ণৱা ৰীষ্টঃ লিভাৰ, বৃক্কৰ ঔষধ। আয়ুৰ্বেদিক গ্ৰন্থ অনুযায়ী বিতং তথ্য
(অপূৰ্ব দাস)
আয়ুৰ্বেদত পুনৰ্ণৱাৰীষ্টক অতি জনপ্ৰিয় আৰু ফলপ্ৰসূ আয়ুৰ্বেদিকৰ ঔষধ বুলি গণ্য কৰা হয়। ইয়াৰ প্ৰধান উপাদান হৈছে পুনৰ্ণৱা (Boerhavia diffusa), যিটো প্ৰাচীন আয়ুৰ্বেদিক গ্ৰন্থ যেনে চৰক সংহিতা, সুশ্ৰুত সংহিতা, ভাৱপ্ৰকাশ নিঘন্তু আদিত উল্লেখ আছে। "পুনৰ্ণৱ" শব্দটোৰ অৰ্থ হৈছে "নবীকৰণ" অৰ্থাৎ শৰীৰৰ দুৰ্বল শক্তি আৰু সুস্থ কলাসমূহ পুনৰুদ্ধাৰ কৰা।
(1) পুনৰ্ণৱা ৰীষ্টৰ মূল উপকাৰিতা (আয়ুৰ্বেদিক দৃষ্টিকোণৰ পৰা)
আয়ুৰ্বেদৰ মতে পুনৰ্ণৱা ৰীষ্ট প্ৰধানকৈ প্ৰদাহ (ফুলা), প্ৰস্ৰাৱৰ বিকাৰ, যকৃতৰ ৰোগ আদিৰ বাবে উপকাৰী।
(ক) প্ৰদাহ নিবাৰণকাৰী : চৰক সংহিতাত পুনৰ্ণৱাক প্ৰদাহ নিবাৰণকাৰী বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। এডিমা সম্পৰ্কীয় ফুলা, ভৰিৰ ফুলা, মুখৰ ফুলা আদিৰ চিকিৎসাত পুনৰ্ণৱা ৰীষ্ট অত্যন্ত উপযোগী।
(খ) প্ৰস্ৰাৱৰ ঔষধ (প্ৰস্ৰাৱ বৰ্ধক) : সুশ্ৰুত সংহিতাৰ মতে পুনৰ্ণৱা প্ৰস্ৰাৱৰ বিকাৰৰ উৎকৃষ্ট ঔষধ। ই প্ৰস্ৰাৱৰ পৰিমাণ বৃদ্ধি কৰি শৰীৰৰ পৰা বিষাক্ত পদাৰ্থ আঁতৰায়।
(গ) যকৃতৰ বাবে উপকাৰীঃ ভাৱপ্ৰকাশ নিঘন্তুত পুনৰ্ণৱাক যকৃতৰ উদ্দীপক হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হৈছে। চৰ্বিযুক্ত যকৃত, জণ্ডিচ, যকৃতৰ দুৰ্বলতা আদিত পুনৰ্ণৱা ৰীষ্ট সহায়ক বুলি বিবেচিত হয়।
(ঘ) হৃদযন্ত্ৰ আৰু ৰক্ত সঞ্চালনৰ বাবে সহায়ক: ই হৃদযন্ত্ৰৰ ওপৰত অতিৰিক্ত তৰল পদাৰ্থৰ বোজা হ্ৰাস কৰে, হৃদযন্ত্ৰৰ কাৰ্য্যক্ষমতা উন্নত কৰে।
(ঙ) অগ্নিদীপক : পাচন শক্তি উন্নত কৰা অৰিষ্টই পাচনতন্ত্ৰৰ অগ্নি বৃদ্ধি কৰে আৰু বিষাক্ত পদাৰ্থ নিৰ্মূল কৰাত সহায় কৰে।
(২) কোনবোৰ ৰোগৰ বাবে পুনৰ্ণৱা ৰীষ্ট ব্যৱহাৰ কৰা হয়?
আয়ুৰ্বেদিক গ্ৰন্থ অনুসৰি পুনৰ্ণৱা ৰীষ্ট তলত উল্লেখ কৰা ৰোগসমূহৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়।
• এডিমা ৰোগ – শৰীৰৰ যিকোনো ধৰণৰ ফুলা
• মূত্ৰ ৰোগ – প্ৰস্ৰাৱৰ সময়ত জ্বলা-পোৰা, কম কমকৈ বাৰে বাৰে প্ৰস্ৰাৱ কৰা।
• বৃক্কৰ পাথৰ হ'লে ৷
• জণ্ডিচ
• যকৃত বৃদ্ধি আৰু চৰ্বিযুক্ত যকৃত
• হৃদ যন্ত্ৰত পানী জমা হোৱা
• প্লীহা বৃদ্ধি হোৱা
• বাতবিষ বা ফুলা
চৰক সংহিতাত উল্লেখ আছে যে পুনৰ্ণৱগ হৈছে বাত-কফ দূৰ কৰা ঔষধ আৰু ই কফৰ ফলত হোৱা গধুৰতা আৰু শৰীৰত পানী জমা হোৱা উপশম কৰে।
(৩) পুনৰ্ণৱা ৰীষ্ট গ্ৰহণৰ শুদ্ধ মাত্ৰা আৰু পদ্ধতি
মাত্ৰাঃ আয়ুৰ্বেদিক গ্ৰন্থ আৰু চিকিৎসা পদ্ধতি অনুসৰি ১৫ৰ পৰা ৩০ মিলিলিটাৰ দিনটোত দুবাৰকৈ, খাদ্য খোৱাৰ পিছত গ্ৰহণ কৰাটো ভাল।
কেনেকৈ খাব: কুহুমীয়া পানীৰ লগত সমান পৰিমাণে মিহলাই খাব লাগে।
ৰাতিপুৱা আৰু গধূলি আহাৰ খোৱাৰ পিছত গ্ৰহণ কৰিলে আটাইতকৈ উপকাৰী।
ব্যৱহাৰৰ সময়: অৱস্থাৰ প্ৰকৃতিৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি বা চিকিৎসকৰ পৰামৰ্শ অনুসৰি ৪ৰ পৰা ৮ সপ্তাহ খাব দিব পাৰে।
(৪) ডায়েবেটিছ আৰু ঢিলা সৌচ থকা লোকে ইয়াক গ্ৰহণ কৰাটো পৰিহাৰ কৰিব লাগেনে?
(ক) ডায়েবেটিছ ৰোগী
পুনৰ্ণৱা ৰীষ্ট হৈছে প্ৰাকৃতিক কিম্বনেৰে তৈয়াৰী অৰিষ্ঠা। এই প্ৰক্ৰিয়াত স্বাভাৱিকতে সামান্য পৰিমাণৰ গুড় থাকে আৰু এলক’হল উৎপন্ন হয়।
গতিকে অনিয়ন্ত্ৰিত ডায়েবেটিছ ৰোগীয়ে চিকিৎসকৰ পৰামৰ্শ অবিহনে ইয়াক সেৱন কৰিব নালাগে।
(খ) ঢিলা সৌচ থকা মানুহ
আয়ুৰ্বেদৰ মতে এই ঔষধে পাচন জুই বঢ়াই তোলে। পুনৰ্ণৱা ৰীষ্ট এবিধ অগ্নি-উদ্দীপক আৰু প্ৰস্ৰাৱৰ ঔষধ, যিয়ে ঢিলা সৌচৰ সমস্যাটো আৰু বেছি কৰিব পাৰে। ডায়েৰিয়া বা সৌচ ঢিলা কমি যোৱাৰ পিছতহে সেৱন কৰাটো বাঞ্ছনীয়।
(৫) আয়ুৰ্বেদিক সাৱধানতা
• গৰ্ভাৱস্থাত চিকিৎসকৰ পৰামৰ্শ অবিহনে গ্ৰহণ নকৰিব।
• অত্যন্ত দুৰ্বলতা বা মদ্যপানৰ সংবেদনশীলতা থকাসকলৰ ক্ষেত্ৰত সাৱধানতা অৱলম্বন কৰিব লাগে।
• দীৰ্ঘদিন স্ব-প্ৰয়োগৰ পূৰ্বে আয়ুৰ্বেদিক চিকিৎসকৰ পৰামৰ্শ লোৱাটো অতি প্ৰয়োজনীয়।
পুনৰ্ণৱা ৰীষ্ট হৈছে এক আয়ুৰ্বেদিক চিকিৎসা, প্ৰদাহ, প্ৰস্ৰাৱৰ বিকাৰ, যকৃতৰ ৰোগ আদিৰ বাবে প্ৰাচীন গ্ৰন্থত বৰ্ণনা কৰা হৈছে। সঠিক মাত্ৰাত, সঠিক সময়ত আৰু উপযুক্ত অৱস্থাত ইয়াক সেৱন কৰিলে তৰল পদাৰ্থৰ ভাৰসাম্য, যকৃতৰ স্বাস্থ্য আৰু প্ৰদাহৰ বাবে উল্লেখযোগ্য উপকাৰ পোৱা যায়। গতিকে চিকিৎসকৰ নিৰ্দেশনাত পুনৰ্ণৱা ৰীষ্ট সেৱন কৰাটোৱেই উত্তম।
