পানীৰ দ্বাৰা বিয়পা ৰোগ, সংক্ৰমণ আৰু ইয়াৰ প্ৰতিকাৰ
( অপূৰ্ব দাস )
পানী আমাৰ জীৱনৰ বাবে অপৰিহাৰ্য। কিন্তু এই পানীয়েই যদি দূষিত হয়, তেন্তে ই ভয়াৱহ ৰোগৰ কাৰণ হৈ পৰিব পাৰে। বৰ্তমান সময়ত দূষিত পানীৰ ব্যৱহাৰ আৰু অস্বাস্থ্যকৰ পৰিৱেশৰ বাবে বিশ্বজুৰি লাখ লাখ মানুহ বিভিন্ন জলবাহিত ৰোগত আক্ৰান্ত হয়। পানীৰ জৰিয়তে মূলতঃ বিভিন্ন ধৰণৰ বেক্টেৰিয়া, ভাইৰাছ আৰু পৰজীৱী আমাৰ শৰীৰত প্ৰৱেশ কৰে আৰু কুফল কঢ়িয়াই আনে। এই বিষয়ে বিতংভাৱে জনাটো আমাৰ সকলোৰে বাবে অত্যন্ত প্ৰয়োজন।
🔴 বেক্টেৰিয়াৰ দ্বাৰা হোৱা সংক্ৰমণ আৰু ৰোগ
দূষিত পানীত থকা বিভিন্ন ক্ষতিকাৰক বেক্টেৰিয়াই মানুহৰ অন্ত্ৰত সংক্ৰমণ ঘটায়। ইয়াৰ ভিতৰত প্ৰধান ৰোগসমূহ হ’ল:
◽ কলেৰা: ‘ভিব্ৰিঅ’ কলেৰী’ নামৰ বেক্টেৰিয়াৰ দ্বাৰা এই ৰোগ হয়। দূষিত পানী বা খাদ্য গ্ৰহণ কৰিলে এই বেক্টেৰিয়া শৰীৰলৈ যায়। ইয়াৰ ফলত আকস্মিকভাৱে প্ৰচুৰ পৰিমাণে ডায়েৰীয়া আৰু বমি হয়, যাৰ ফলত শৰীৰত পানীৰ অভাৱ (ডিহাইড্ৰেশ্যন) ঘটে। সঠিক সময়ত চিকিৎসা নকৰিলে ই অতি মাৰাত্মক ৰূপ ল’ব পাৰে।
◽ টাইফয়েড: ‘সালমোনেলা টাইফী’ নামৰ বেক্টেৰিয়াৰ বাবে এই জ্বৰ হয়। দূষিত পানীৰ জৰিয়তে এই বেক্টেৰিয়া মানুহৰ পাকস্থলী আৰু তেজত বিয়পি পৰে। ইয়াৰ লক্ষণসমূহ হ’ল দীৰ্ঘদিনীয়া তীব্ৰ জ্বৰ, মূৰৰ বিষ, পেটৰ বিষ আৰু শৰীৰৰ দুৰ্বলতা।
◽ ডায়েৰীয়া বা গ্ৰহণী: ‘ই-কোলাই’ বা ‘শ্বিগেলা’ নামৰ বেক্টেৰিয়াৰ সংক্ৰমণৰ ফলত তেজা যুক্ত সৌচ বা সাধাৰণ ডায়েৰীয়া হয়। ইয়াৰ ফলত সঘনাই পাতল শৌচ, পেটৰ কামোৰণি আৰু জ্বৰ হ’ব পাৰে। বিশেষকৈ শিশুসকল এই ৰোগত বেছিকৈ আক্ৰান্ত হয়।
🔴 ভাইৰাছৰ দ্বাৰা হোৱা সংক্ৰমণ আৰু ৰোগ
বেক্টেৰিয়াৰ দৰেই পানীত থকা বিভিন্ন সূক্ষ্ম ভাইৰাছেও মানুহৰ দেহত মাৰাত্মক ৰোগৰ সৃষ্টি কৰে।
◽ হেপাটাইটিছ এ আৰু ই: এই দুয়োবিধ ভাইৰাছ দূষিত পানী আৰু খাদ্যৰ জৰিয়তে শৰীৰত প্ৰৱেশ কৰে। ই মুখ্যত যকৃত বা লিভাৰক আক্ৰান্ত কৰে। ইয়াৰ ফলত জণ্ডিচ (চকু আৰু প্ৰস্ৰাৱ হালধীয়া হোৱা), ভোক নলগা, বমি ভাৱ আৰু অত্যাধিক ভাগৰ লগা আদি লক্ষণ দেখা দিয়ে।
◽ পলিঅ’: পলিঅ’ ভাইৰাছ দূষিত পানীৰ মাধ্যমেৰে দেহত প্ৰৱেশ কৰি স্নায়ুতন্ত্ৰক আক্ৰান্ত কৰিব পাৰে। ইয়াৰ ফলত শিশুসকল চিৰদিনৰ বাবে পংগু হৈ পৰাৰ সম্ভাৱনা থাকে। অৱশ্যে বৰ্তমান টিকাকৰণৰ ফলত এই ৰোগ বহুখিনি নিয়ন্ত্ৰণলৈ আহিছে।
◽ ৰোটাভাইৰাছ সংক্ৰমণ: এই ভাইৰাছৰ বাবে শিশুসকলৰ মাজত তীব্ৰ ডায়েৰীয়া আৰু বমি হয়। পানীৰ অপৰিষ্কাৰ ব্যৱহাৰেই ইয়াৰ মূল কাৰণ।
🔴 জলবাহিত ৰোগৰ লক্ষণসমূহ
পানীৰ দ্বাৰা হোৱা প্ৰায়বোৰ ৰোগৰে লক্ষণসমূহ প্ৰথমতে পাচন তন্ত্ৰৰ সৈতে জড়িত হৈ থাকে। সাধাৰণতে দেখা পোৱা লক্ষণসমূহ হ’ল:
◽ সঘনাই পাতল শৌচ হোৱা আৰু শৌচৰ সৈতে তেজ বা বিজল যোৱা।
◽ পেটৰ তীব্ৰ কামোৰণি, গেছ আৰু বমি ভাৱ হোৱা।
◽ শৰীৰৰ উত্তাপ বৃদ্ধি পোৱা বা তীব্ৰ জ্বৰ উঠা।
◽ শৰীৰৰ পানী ক্ৰমাৎ কমি যোৱাৰ বাবে চকু বহি যোৱা, মুখ শুকাই যোৱা আৰু প্ৰস্ৰাৱ কমি যোৱা।
🔴 প্ৰতিকাৰ আৰু প্ৰতিৰোধৰ উপায়
জলবাহিত ৰোগৰ পৰা হাত সাৰি চলিবলৈ হ’লে আমি সচেতন হোৱাটো আটাইতকৈ জৰুৰী। তলত দিয়া সাৱধানতাসমূহ অৱলম্বন কৰি আমি এই ৰোগসমূহ প্ৰতিৰোধ কৰিব পাৰোঁ:
◽ পানী বিশুদ্ধকৰণ: খোৱা পানী সদায় সম্পূৰ্ণৰূপে বিশুদ্ধ হ’ব লাগে। পানী অন্ততঃ ১৫ ৰ পৰা ২০ মিনিট সময় ভালদৰে উতলাই ঠাণ্ডা কৰি খাব লাগে। ইয়াৰ উপৰি পানী পৰিষ্কাৰ কৰিবলৈ আধুনিক ফিল্টাৰ বা ক্ল’ৰিন টেবলেট ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি।
◽ ব্যক্তিগত পৰিষ্কাৰ-পৰিচ্ছন্নতা: শৌচাগাৰ ব্যৱহাৰ কৰাৰ পিছত আৰু খাদ্য গ্ৰহণ কৰাৰ আগতে হাত দুখন চাবোন আৰু পৰিষ্কাৰ পানীৰে ভালদৰে ধুব লাগে। শিশুসকলৰ হাত ধোৱাৰ অভ্যাস সৰুৰে পৰাই গঢ়ি তুলিব লাগে।
◽ খাদ্যৰ সুৰক্ষা: কেঁচা শাক-পাচলি আৰু ফল-মূল সদায় পৰিষ্কাৰ পানীৰে ধুইহে ব্যৱহাৰ কৰিব লাগে। ৰাস্তাৰ কাষৰ খোলাকৈ ৰখা পানী বা বৰফ মিহলি কৰা খাদ্য খোৱাৰ পৰা বিৰত থাকিব লাগে।
◽ শৌচাগাৰৰ সঠিক ব্যৱহাৰ: মুকলি স্থানত শৌচ-প্ৰস্ৰাৱ কৰা সম্পূৰ্ণ বন্ধ কৰিব লাগে। কাৰণ বৰষুণৰ পানীয়ে এই আৱৰ্জনাবোৰ ধুই নি খোৱা পানীৰ উৎস যেনে কুঁৱা, পুখুৰী বা নদীৰ পানী দূষিত কৰে।
◽ পানীৰ উৎসৰ সুৰক্ষা: খোৱা পানীৰ উৎস যেনে কুঁৱা বা টিউৱৱেলৰ আশপাশ সদায় পৰিষ্কাৰ কৰি ৰাখিব লাগে। কুঁৱাবোৰত মাজে মাজে ব্লিচিং পাউদাৰ প্ৰয়োগ কৰি পানী জীৱাণুমুক্ত কৰা উচিত।
◽ ও আৰ এছ (ORS) ৰ ব্যৱহাৰ: যদি কাৰোবাৰ ডায়েৰীয়া বা বমি হয়, তেন্তে শৰীৰত পানীৰ পৰিমাণ ঠিক ৰাখিবলৈ বহুলভাৱে ও আৰ এছ বা নিমখ-চেনিৰ পানী খুৱাব লাগে।
◽ টিকাকৰণ: টাইফয়েড, হেপাটাইটিছ, পলিঅ’ আৰু ৰোটাভাইৰাছৰ দৰে মাৰাত্মক ৰোগৰ বাবে উপযুক্ত সময়ত ভেকচিন বা ছিটা ল’ব লাগে।
পানীয়েই জীৱন, কিন্তু সেই পানী যদি বীজাণুযুক্ত হয় তেন্তে ই জীৱনৰ বাবে ভাবুকি হৈ পৰে। অলপ সতৰ্কতা আৰু পৰিষ্কাৰ-পৰিচ্ছন্নতাই আমাক বেক্টেৰিয়া আৰু ভাইৰাছৰ এই ভয়াবহ সংক্ৰমণৰ পৰা ৰক্ষা কৰিব পাৰে। চৰকাৰী স্বাস্থ্য বিভাগৰ নিৰ্দেশনা মানি চলা আৰু সমাজত অনাময় ব্যৱস্থাৰ প্ৰতি সজাগতা সৃষ্টি কৰাটো আমাৰ সকলোৰে কৰ্তব্য। সুস্থ শৰীৰ আৰু নিৰোগী জীৱনৰ বাবে বিশুদ্ধ পানী ব্যৱহাৰৰ কোনো বিকল্প নাই।
