🔴 পঞ্জাৱৰ পাটিয়ালাত হেপাটাইটিছ-এ ভাইৰাছৰ প্ৰকোপ: যকৃত বিকল হোৱাৰ আশংকাত আতংকিত ৰাইজ
( অপূৰ্ব দাস )
কেৰালাত শিগেলা আৰু নিপাহ ভাইৰাছৰ সংক্ৰমণৰ পাছত এইবাৰ পঞ্জাৱৰ পাটিয়ালা চহৰত হেপাটাইটিছ-এ ভাইৰাছৰ ভয়াৱহ প্ৰকোপ দেখা গৈছে। পাটিয়ালাৰ ডোগৰা মহল্লা নামৰ অঞ্চলটোত অতি ক্ষিপ্ৰতাৰে বিয়পি পৰিছে এই সংক্ৰমণ, যাৰ ফলত সমগ্ৰ স্বাস্থ্য বিভাগ হাই এলাৰ্টত আছে।
বৰ্তমানলৈকে এই অঞ্চলটোত ২৭ জনতকৈও অধিক লোক টাইফয়েড বা জণ্ডিচ (Kamala Disease) সদৃশ লক্ষণত আক্ৰান্ত হোৱাৰ খবৰ পোৱা গৈছে আৰু ইয়াৰে ১০ জনৰ শৰীৰত হেপাটাইটিছ-এ ভাইৰাছৰ উপস্থিতি নিশ্চিত কৰা হৈছে। হেপাটাইটিছ-এ হ’ল যকৃত বা লিভাৰক গুৰুতৰভাৱে ক্ষতিগ্ৰস্ত কৰিব পৰা এবিধ বিপজ্জনক ভাইৰাছ, যাৰ ফলত মানুহৰ লিভাৰ বিকল (Liver Failure) পৰ্যন্ত হ’ব পাৰে।
স্থানীয় স্বাস্থ্য বিষয়াসকলে জনোৱা অনুসৰি, ডোগৰা মহল্লা অঞ্চলটোত প্ৰায় ২৪৩ টা পৰিয়াল বাস কৰে আৰু ইয়াৰ জনসংখ্যা ১,১১৯ জনতকৈও অধিক। অঞ্চলটোৰ বাসিন্দাসকলৰ তেজ পৰীক্ষা কৰাৰ পিছত পোহৰলৈ আহে যে হেপাটাইটিছ-এ সংক্ৰমণৰ লগতে এজন ব্যক্তি হেপাটাইটিছ-ই ভাইৰাছৰ দ্বাৰাও আক্ৰান্ত হৈছে।
স্বাস্থ্য বিভাগৰ প্ৰাথমিক অনুসন্ধানত ধৰা পৰিছে যে খোৱা পানীৰ অশুদ্ধি তথা দূষিত পানী যোগানৰ বাবেই সমগ্ৰ অঞ্চলটোত এই মহামাৰী সদৃশ পৰিস্থিতিৰ সৃষ্টি হৈছে। বৰ্তমান স্থানীয় লোকসকলক এই ৰোগৰ ভয়ংকৰ পৰিণতি সম্পৰ্কে সজাগ কৰা হৈছে।
🔴 কেনেকৈ বিয়পিল এই মাৰাত্মক সংক্ৰমণ?
সংবাদ মাধ্যমৰ প্ৰতিবেদন অনুসৰি, ডোগৰা মহল্লাত কিছু দিন পূৰ্বে পানী যোগানৰ বাবে নতুন পাইপলাইন স্থাপন কৰা হৈছিল। কিন্তু পুৰণি পাইপলাইনবোৰ মাটিৰ তলৰ পৰা আঁতৰাই পেলোৱা হোৱা নাছিল। ইয়াৰ সুযোগ লৈ বহুতো লোকে অবৈধভাৱে পানীৰ সংযোগ লৈছিল। পুৰণি পাইপলাইনবোৰত মামৰে ধৰা আৰু বিভিন্ন ঠাইত লিক (Leakage) হোৱাৰ বাবে নলাৰ লেতেৰা আৰু আৱৰ্জনাযুক্ত পানী খোৱা পানীৰ পাইপত মিহলি হৈ পৰে। এই দূষিত পানী সেৱন কৰাৰ বাবেই অঞ্চলটোত সংক্ৰমণ জ্যামিতিক হাৰত বৃদ্ধি পাবলৈ ধৰে।
এই ঘটনাক কেনেকৈ প্ৰশাসনিক গাফিলতি বুলি অভিহিত কৰা হৈছে, তলৰ বিন্দুবোৰত উল্লেখ কৰা হ’ল:
◽ পঞ্জাৱৰ স্বাস্থ্যমন্ত্ৰী ডাঃ বলবীৰ সিঙে এই ৰোগ বিয়পি পৰাৰ বাবে পৌৰ নিগম (Municipal Corporation) আৰু অবৈধভাৱে পানীৰ সংযোগ লোৱা বাসিন্দাসকলক পোনপটীয়াকৈ দায়ী কৰিছে।
◽ আনহাতে, স্থানীয় ভুক্তভোগী ৰাইজে অভিযোগ উত্থাপন কৰিছে যে যোৱা কেইবা সপ্তাহো ধৰি তেওঁলোকে লেতেৰা আৰু দূষিত পানী যোগান ধৰাৰ বিৰুদ্ধে পৌৰ নিগমক বাৰে বাৰে লিখিত অভিযোগ দিছিল, কিন্তু বিভাগে কোনো গুৰুত্ব নিদিলে।
◽ অঞ্চলটোৰ শিশুসকল কেইবা সপ্তাহৰ পৰাই জণ্ডিচ ৰোগত ভুগি আছিল, তথাপিও কোনো স্বাস্থ্য কৰ্মী বা প্ৰশাসনিক লোক তেওঁলোকৰ সহায়ৰ বাবে আগবাঢ়ি অহা নাছিল বুলি ৰাইজে ক্ষোভ প্ৰকাশ কৰে।
◽ অৱশ্যে পাটিয়ালাৰ মেয়ৰে এই অভিযোগ অস্বীকাৰ কৰি কয় যে খবৰ পোৱাৰ লগে লগে বিভাগে তাৎক্ষণিক ব্যৱস্থা গ্ৰহণ কৰিছে আৰু মেৰামতিৰ কাম আৰম্ভ কৰাৰ বাবেই ৰোগটোৰ প্ৰকৃত উৎস ইমান সোনকালে চিনাক্ত কৰিব পৰা গৈছে।
🔴 হেপাটাইটিছ-এ ভাইৰাছৰ লক্ষণ আৰু স্বাস্থ্যৰ ক্ষতি
স্বাস্থ্য বিশেষজ্ঞসকলৰ মতে, হেপাটাইটিছ-এ ভাইৰাছ মানুহৰ শৰীৰৰ বাবে অত্যন্ত ক্ষতিকাৰক। এই ভাইৰাছ মূলত দূষিত পানী, লেতেৰা খাদ্য আৰু নলা-নৰ্দমাৰ আৱৰ্জনাযুক্ত পানীৰ সংস্পৰ্শলৈ অহাৰ ফলত বিয়পে। ই এজন সংক্ৰমিত ব্যক্তিৰ পৰা আন এজন সুস্থ ব্যক্তিলৈকো বিয়পিব পাৰে। যদিও সঠিক সময়ত চিকিৎসা কৰিলে বেছিভাগ ৰোগীয়েই আৰোগ্য লাভ কৰে, তথাপিও কিছুমান জটিল পৰিস্থিতিত এই ভাইৰাছে লিভাৰ ফেইলৰ কৰিব পাৰে, যিটো জীৱনৰ বাবে ভাবুকিস্বৰূপ।
ৰোগৰ প্ৰাৰম্ভিক লক্ষণ আৰু জটিলতাসমূহ তলত দিয়া ধৰণৰ:
◽ হেপাটাইটিছ-এ ভাইৰাছে প্ৰথমে লিভাৰৰ কোষবোৰক আক্ৰমণ কৰে, যাৰ ফলত প্ৰথম অৱস্থাত তীব্ৰ জ্বৰ আৰু জণ্ডিচৰ লক্ষণ দেখা দিয়ে।
◽ আক্ৰান্ত ৰোগীৰ শৰীৰত অত্যাধিক ক্লান্তি, বমি ভাৱ, ওকালি অহা, ভোক কমি যোৱা, প্ৰস্ৰাৱ হালধীয়া হোৱা আৰু পেটৰ বিষৰ দৰে সমস্যাই দেখা দিয়ে।
◽ আটাইতকৈ ডাঙৰ বিপদটো হ’ল, বেছিভাগ মানুহেই প্ৰাৰম্ভিক লক্ষণবোৰক সাধাৰণ ভাইৰেল জ্বৰ বুলি ভাবি আওকাণ কৰে। ইয়াৰ ফলত ৰোগ নিৰ্ণয় কৰাত পলম হয় আৰু লিভাৰৰ স্থায়ী ক্ষতি হ’বলৈ পায়।
🔴 লিভাৰ ফেলিয়ৰ বা যকৃত বিকল হোৱাৰ প্ৰক্ৰিয়া
হেপাটাইটিছ-এ ভাইৰাছে যেতিয়া লিভাৰ কোষত আক্ৰমণ কৰে, তেতিয়া আমাৰ শৰীৰৰ প্ৰতিৰোধ ক্ষমতাই (Immune System) ইয়াৰ বিৰুদ্ধে যুঁজ দিবলৈ আৰম্ভ কৰে।
এই প্ৰক্ৰিয়াত লিভাৰত তীব্ৰ প্ৰদাহ বা ফুলি উঠা (Inflammation) পৰিৱেশ সৃষ্টি হয়। যদিও যুৱক-যুৱতীসকলৰ ক্ষেত্ৰত লিভাৰে নিজকে নিজেই পুনৰ সুস্থ কৰি তুলিব পাৰে, কিন্তু কিছুমান বিশেষ পৰিস্থিতিত এই প্ৰদাহ ইমান বাঢ়ি যায় যে লিভাৰে স্বাভাৱিক কাৰ্যক্ষমতা হেৰুৱাই পেলায়।
◽ লিভাৰ বিকল হ’লে ই শৰীৰৰ তেজৰ পৰা টক্সিন বা বিষাক্ত পদাৰ্থসমূহ ফিল্টাৰ কৰিব নোৱাৰা হয়।
◽ ইয়াৰ উপৰি পিত্ত ৰস (Bile) নিয়ন্ত্ৰণ কৰা আৰু খাদ্যৰ পৰা পুষ্টিকৰ উপাদানসমূহ সংশ্লেষণ কৰাত লিভাৰ সম্পূৰ্ণ ব্যৰ্থ হয়।
◽ চিকিৎসকসকলৰ মতে, বৃদ্ধ লোক, পূৰ্বৰে পৰা লিভাৰৰ পুৰণি ৰোগত ভুগি থকা ব্যক্তি আৰু যিসকলৰ ৰোগ প্ৰতিৰোধ ক্ষমতা দুৰ্বল, তেওঁলোকৰ ক্ষেত্ৰত এই ভাইৰাছে অতি ভয়াৱহ ৰূপ ল’ব পাৰে।
🔴 হেপাটাইটিছ-এ ভাইৰাছৰ পৰা কেনেকৈ বাচি থাকিব?
এই ভাইৰাছ মূলত 'ফিকেল-অৰেল ৰুট' (Fecal-Oral Route) অৰ্থাৎ সংক্ৰমিত ব্যক্তিৰ মলৰ দ্বাৰা দূষিত হোৱা পানী বা খাদ্য গ্ৰহণ কৰিলে শৰীৰত প্ৰৱেশ কৰে। গতিকে এই ৰোগৰ পৰা পৰিত্ৰাণ পাবলৈ ব্যক্তিগত আৰু সামাজিক পৰিষ্কাৰ-পৰিচ্ছন্নতা বজাই ৰখাটো অতি জৰুৰী।
বচাওঁক নিজক আৰু পৰিয়ালক এইসমূহ সতৰ্কতাৰে:
◽ সদায় পৰিষ্কাৰ আৰু পিয় খোৱা পানী ব্যৱহাৰ কৰিব লাগে। পানী খোৱাৰ আগতে সদায় ভালদৰে উতলাই ল’ব লাগে নাইবা ইউ-ভি ফিল্টাৰ ব্যৱহাৰ কৰিব লাগে।
◽ বাটৰ কাষত মুকলিকৈ বিক্ৰী কৰা কটা ফল-মূল, অপৰিষ্কাৰ ফাষ্ট ফুড আৰু বাসি খাদ্য খোৱাৰ পৰা বিৰত
থাকক।
◽ আহাৰ গ্ৰহণ কৰাৰ আগতে আৰু শৌচাগাৰ ব্যৱহাৰ কৰাৰ পিছত চাবোন বা হেণ্ডৱাছেৰে অতি কমেও ২০ চেকেণ্ড ধৰি হাত ধোৱাৰ অভ্যাস গঢ়ি তোলক।
◽ হেপাটাইটিছ-এ প্ৰতিৰোধী ভেকচিন বা ছিটা উপলব্ধ, গতিকে চিকিৎসকৰ পৰামৰ্শ লৈ এই ছিটা গ্ৰহণ কৰিলে সংক্ৰমণৰ পৰা সম্পূৰ্ণ সুৰক্ষিত থাকিব পাৰি।
