🔴 Acidity হ'লে পেনটোপ্ৰাজল (Pantoprazole) আৰু ৰেবেপ্ৰাজল (Rabeprazole) কিয় ব্যৱহাৰ কৰা হয়?
( অপূৰ্ব দাস )
পেনটোপ্ৰাজল আৰু ৰেবেপ্ৰাজল হৈছে আধুনিক চিকিৎসা বিজ্ঞানৰ এবিধ অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ ঔষধ যাক প্ৰটন পাম্প ইনহিবিটৰ (Proton Pump Inhibitors বা PPI) বুলি কোৱা হয়। আমাৰ পাকস্থলীত খাদ্য হজম কৰিবলৈ আৰু ক্ষতিকাৰক বেক্টেৰিয়া ধ্বংস কৰিবলৈ প্ৰাকৃতিকভাৱে হাইড্ৰ'ক্লৰিক এচিড উৎপন্ন হয়। কিন্তু অস্বাস্থ্যকৰ খাদ্যাভ্যাস, মানসিক চাপ বা অন্য শাৰীৰিক কাৰণত কেতিয়াবা এই এচিডৰ মাত্ৰা অস্বাভাৱিকভাৱে বৃদ্ধি পায়। এই ঔষধ দুবিধৰ প্ৰধান কাম হ'ল পাকস্থলীৰ বেৰত থকা প্ৰটন পাম্পবোৰক অকামিলা কৰি অতিৰিক্ত এচিডৰ উৎপাদন নিয়ন্ত্ৰণ কৰা। সাধাৰণতে তলত উল্লেখ কৰা বিশেষ সমস্যাবোৰ নিৰাময়ৰ বাবে এই ঔষধ প্ৰয়োগ কৰা হয়:
◽ গেষ্ট্ৰোএচফেগেল ৰিফ্লাক্স ডিজিজ (GERD) বা সঘনাই বুকু জ্বলা-পোৰা কৰা ৰোগৰ উপযুক্ত চিকিৎসাত ইয়াক ব্যৱহাৰ কৰা হয়।
◽ পাকস্থলী আৰু ক্ষুদ্ৰান্ত্ৰৰ আৰম্ভণিত হোৱা ঘাঁ বা আলচাৰ (Peptic Ulcers) শুকুৱাবলৈ আৰু ইয়াৰ তীব্ৰ বিষ কমাবলৈ এই ঔষধ অতি ফলপ্ৰসূ।
◽ বিষনাশক ঔষধ (NSAIDs) নিয়মীয়াকৈ খোৱাৰ ফলত পাকস্থলীত হ'ব পৰা পাৰ্শ্বক্ৰিয়া আৰু ঘাঁ প্ৰতিৰোধ কৰিবলৈ ডাক্তৰে এইবিধ ঔষধ খাবলৈ দিয়ে।
◽ জোলিংগাৰ-এলিচন চিনড্ৰমৰ (Zollinger-Ellison syndrome) দৰে কিছুমান বিৰল ৰোগত, য'ত পাকস্থলীত অস্বাভাৱিকভাৱে অত্যাধিক এচিড উৎপন্ন হয়, তাতো ইয়াৰ প্ৰয়োগ অপৰিহাৰ্য।
🔴 দুয়োবিধ ঔষধ একে শ্ৰেণীৰ হোৱা স্বত্বেও কিয় বিভিন্ন ৰোগীক দিয়া হয়?
যদিও দুয়োবিধ ঔষধৰ মূল কাম এচিডৰ মাত্ৰা কমোৱা, তথাপিও চিকিৎসকসকলে ৰোগীৰ শাৰীৰিক অৱস্থা, বয়স আৰু প্ৰয়োজন অনুসৰি সুকীয়া সুকীয়া ঔষধ প্ৰেদান কৰে। ইয়াৰ কেইটামান প্ৰধান কাৰণ তলত ফঁহিয়াই দেখুওৱা হ'ল:
◽ কাৰ্যক্ষমতা আৰু দ্ৰুততা: ৰেবেপ্ৰাজল সাধাৰণতে পেনটোপ্ৰাজলতকৈ অধিক দ্ৰুতভাৱে কাম কৰে আৰু ই এচিড নিয়ন্ত্ৰণ কৰাত অলপ বেছি শক্তিশালী বুলি প্ৰমাণিত হৈছে। সেয়েহে, যিসকল ৰোগীৰ অতিৰিক্ত এচিডিটি, বুকুৰ বিষ বা বুকু জ্বলা-পোৰাৰ তীব্ৰ সমস্যা তাৎক্ষণিকভাবে উপশম কৰিব লগা হয়, তেওঁলোকক ৰেবেপ্ৰাজল দিয়া হয়।
◽ পাৰ্শ্বক্ৰিয়া আৰু অন্য ঔষধৰ লগত হোৱা বিক্ৰিয়া: পেনটোপ্ৰাজল ঔষধবিধৰ এটা ডাঙৰ সুবিধা হ'ল যে ই অন্য দৰৱৰ সৈতে খুব কমেইহে বিক্ৰিয়া কৰে। সেয়েহে, যিসকল বয়স্ক ৰোগীয়ে ইতিমধ্যে হাৰ্ট, ব্লাড প্ৰেচাৰ, ডায়েবেটিচ বা আন গুৰুতৰ ৰোগৰ বাবে বহুতো ঔষধ একেলগে খাই আছে, তেওঁলোকৰ বাবে পেনটোপ্ৰাজল অধিক সুৰক্ষিত বুলি গণ্য কৰা হয়।
◽ ৰোগৰ প্ৰকৃতি আৰু দীৰ্ঘম্যাদী ব্যৱহাৰ: কিছুমান বিশেষ ক্ষেত্ৰত দীৰ্ঘম্যাদী চিকিৎসাৰ বাবে পেনটোপ্ৰাজলক অগ্ৰাধিকাৰ দিয়া হয়। আনহাতে কম সময়ৰ ভিতৰত আলচাৰ শুকুৱাবলৈ ৰেবেপ্ৰাজলৰ সহায় লোৱা হয়।
🔴 ইয়াৰ প্ৰতিদিনৰ ব্যৱহাৰে লিভাৰ আৰু কিডনীৰ ক্ষতি কৰিব পাৰে নেকি?
বৰ্তমান সময়ত বহুতো মানুহে সামান্য গেছ বা এচিডিটি হ'লেই চিকিৎসকৰ পৰামৰ্শ নোহোৱাকৈ দৈনিক এনে ঔষধ ফাৰ্মাচীৰ পৰা কিনি সেৱন কৰে। কিন্তু ইয়াৰ দীৰ্ঘম্যাদী আৰু প্ৰতিদিনৰ নিয়মীয়া ব্যৱহাৰে শৰীৰৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ অংগত ভয়াবহ প্ৰভাৱ পেলাব পাৰে:
◽ কিডনীৰ ক্ষতি: শেহতীয়া চিকিৎসা বিজ্ঞানৰ গৱেষণাত স্পষ্টকৈ দেখা গৈছে যে মাহৰ পিছত মাহ ধৰি প্ৰটন পাম্প ইনহিবিটৰ শ্ৰেণীৰ ঔষধ ব্যৱহাৰ কৰিলে ক্ৰনিক কিডনী ডিজিজ (Chronic Kidney Disease) আৰু একিউট ইন্টাৰষ্টিচিয়েল নেফ্ৰাইটিছ (Acute Interstitial Nephritis) হোৱাৰ আশংকা বহুগুণে বৃদ্ধি পায়। ইয়াৰ ফলত লাহে লাহে কিডনী বিকল হোৱাৰ সম্ভাৱনা থাকে।
◽ লিভাৰৰ ক্ষতি: সাধাৰণতে সুস্থ লিভাৰ থকা মানুহৰ ক্ষেত্ৰত এই ঔষধবোৰে পোনপটীয়াকৈ লিভাৰৰ ডাঙৰ ক্ষতি নকৰে। কিন্তু যিসকল লোকৰ ইতিমধ্যে লিভাৰৰ গুৰুতৰ সমস্যা (যেনে লিভাৰ চিৰোচিছ) আছে, তেওঁলোকৰ শৰীৰত এই ঔষধৰ অতিৰিক্ত ব্যৱহাৰে লিভাৰৰ কাৰ্যক্ষমতাত বিৰূপ প্ৰভাৱ পেলাব পাৰে। এনে ৰোগীৰ বাবে চিকিৎসকৰ পৰামৰ্শ অবিহনে ইয়াক খোৱাটো বিপদজনক।
◽ অন্যান্য মাৰাত্মক সমস্যা: পাকস্থলীৰ এচিডে আমাৰ শৰীৰত পুষ্টি শোষণ কৰাত সহায় কৰে। দীৰ্ঘদিন ধৰি ঔষধ খাই এচিড কমালে শৰীৰত কেলচিয়াম, মেগনেছিয়াম আৰু ভিটামিন বি-১২ ৰ অভাৱ হয়। ইয়াৰ ফলত হাড় দুৰ্বল হোৱা (অষ্টিঅ'পৰচিছ), হাড় ভঙাৰ আশংকা বাঢ়ি যোৱা আৰু স্নায়ুতন্ত্ৰৰ সমস্যা হ'ব পাৰে।
পেনটোপ্ৰাজল আৰু ৰেবেপ্ৰাজল অতি দৰকাৰী আৰু উপকাৰী ঔষধ যদিও ইয়াক সদায় বিশেষজ্ঞ চিকিৎসকৰ সঠিক পৰামৰ্শ অনুসৰিহে নিৰ্দিষ্ট সময়ৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা উচিত। সামান্য এচিডিটিৰ বাবে প্ৰতিদিনে ঔষধ খোৱাৰ পৰিৱৰ্তে জীৱনশৈলী আৰু খাদ্যাভ্যাসৰ পৰিৱৰ্তন কৰাটো অধিক প্ৰয়োজনীয়। সঠিক সময়ত খাদ্য গ্ৰহণ কৰা, অত্যাধিক জলা-মছলা যুক্ত আহাৰ পৰিহাৰ কৰা আৰু পৰ্যাপ্ত পৰিমাণে পানী খোৱাৰ অভ্যাস গঢ়ি তুলিলে ঔষধৰ ওপৰত অতিৰিক্ত নিৰ্ভৰশীলতা হ্ৰাস পাব আৰু স্বাস্থ্য সুৰক্ষিত হৈ থাকিব।
