🔴 IBS বা ইৰিটেবল বাৱেল চিনড্ৰম কি? এই ৰোগ হ'লে এইবোৰ খাদ্য পৰিহাৰ কৰিব।
( অপূৰ্ব দাস )
ইৰিটেবল বাৱেল চিনড্ৰম (IBS) হ’ল আমাৰ বৃহদান্ত্ৰ বা পেটৰ সৈতে জৰিত এক অতি যন্ত্ৰণাদায়ক আৰু দীৰ্ঘম্যাদী সমস্যা। এই ৰোগত আক্ৰান্ত হ’লে পেটৰ কাম-কাজ স্বাভাৱিক হৈ নাথাকে। ইয়াৰ ফলত পেটৰ বিষ, গেছ, পেট ফুলা, কৌষ্ঠকাঠিন্য (পায়খানা টান হোৱা) বা সঘনাই ডায়েৰিয়া (পায়খানা পাতল হোৱা) হোৱা দেখা যায়। মন কৰিবলগীয়া যে, IBS ৰোগে পাকস্থলীৰ স্থায়ী ক্ষতি নকৰে যদিও ই মানুহৰ দৈনন্দিন জীৱনশৈলী সম্পূৰ্ণৰূপে ব্যাহত কৰি তোলে।
🔴 IBS ৰোগ কি কাৰণত হয়?
চিকিৎসা বিজ্ঞানৰ মতে IBS হোৱাৰ কোনো এটা নিৰ্দিষ্ট বা স্পষ্ট কাৰণ এতিয়ালৈকে জানিব পৰা হোৱা নাই। কিন্তু কেইটামান বিশেষ কাৰকৰ বাবে এই ৰোগৰ সৃষ্টি হ’ব পাৰে:
◽ পাকস্থলীৰ মাংসপেশীৰ অস্বাভাৱিক সংকোচন:
আমাৰ খাদ্যনলীৰ মাংসপেশীবোৰে খাদ্য আগুৱাই নিবলৈ সংকুচিত আৰু প্ৰসাৰিত হয়। যদি এই সংকোচন অতি তীব্ৰ হয়, তেন্তে ডায়েৰিয়া আৰু পেটৰ বিষ হয়। আনহাতে, সংকোচন লেহেমীয়া হ’লে কৌষ্ঠকাঠিন্যৰ সৃষ্টি হয়।
◽ স্নায়ুতন্ত্ৰৰ সমস্যা: মগজু আৰু পেটৰ স্নায়ুবোৰৰ মাজত সঠিকভাৱে যোগাযোগ নহ’লে সামান্য গেছ বা খাদ্যৰ বাবেও পেটে অস্বাভাৱিক প্ৰতিক্ৰিয়া কৰে।
◽মানসিক চাপ আৰু উদ্বেগ: অত্যধিক চিন্তা, মানসিক চাপ, মানসিক অৱসাদ বা ভয়ৰ বাবে IBS ৰ লক্ষণসমূহ তীব্ৰতৰ হৈ পৰে। মগজু আৰু পেটৰ মাজত থকা পোনপটীয়া সংযোগৰ বাবে মানসিক অৱস্থাই পেটত প্ৰভাৱ পেলায়।
◽ অন্ত্ৰৰ প্ৰদাহ বা ইনফ্লেমেচন: কিছুমান মানুহৰ অন্ত্ৰত থকা প্ৰতিৰোধ ক্ষমতাই অতিমাত্ৰা সঁহাৰি দিয়ে, যাৰ ফলত পেটত বিষ আৰু ডায়েৰিয়া হয়।
◽পেটৰ গুৰুতৰ সংক্ৰমণ: কোনো ভাইৰাছ বা বেক্টেৰিয়াৰ বাবে যদি পূৰ্বতে তীব্ৰ ডায়েৰিয়া হৈছিল, তাৰ পিছতো বহু সময়ত IBS ৰোগে দেখা দিব পাৰে।
◽অন্ত্ৰৰ ভাল বেক্টেৰিয়াৰ তাৰতম্য: আমাৰ পেটত থকা উপকাৰী বেক্টেৰিয়াবোৰৰ ভাৰসাম্য নষ্ট হ’লে এই ৰোগৰ উৎপত্তি হ’ব পাৰে।
🔴 BS ৰোগীয়ে কি কি খাদ্য পৰিহাৰ কৰিব লাগে?
IBS ৰোগীৰ বাবে আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ বিষয়টো হ’ল খাদ্যাভ্যাসৰ নিয়ন্ত্ৰণ। আপুনি উল্লেখ কৰা খাদ্যসমূহৰ লগতে এনে বহুতো খাদ্য আছে যিবোৰে পেটত গেছ, এচিডিটি আৰু বিষ বৃদ্ধি কৰে। এই খাদ্যবোৰক চিকিৎসা বিজ্ঞানৰ ভাষাত 'FODMAP' (এবিধ বিশেষ কাৰ্ব’হাইড্ৰেট) বুলি কোৱা হয়, যিবোৰ সহজে হজম নহয়। তলত বিতংভাৱে পৰিহাৰ কৰিবলগীয়া খাদ্যসমূহ উল্লেখ কৰা হ’ল:
◽যি কোনো টেঙা খাদ্য: টেঙা ফল-মূল যেনে নেমু, কৰ্দৈ, টেঙা দৈ বা আন টেঙা আচাৰ আদিয়ে পাকস্থলীৰ অম্লতা (এচিডিটি) বৃদ্ধি কৰে। ইয়াৰ ফলত অন্ত্ৰৰ বেৰত প্ৰদাহৰ সৃষ্টি হয় আৰু পেটৰ বিষ বা জ্বলা-পোৰা বাঢ়ি যায়।
◽এৱা গাখীৰ আৰু গাখীৰৰ সামগ্ৰী: এৱা গাখীৰত 'লেক্ট’জ' নামৰ এবিধ চেনি থাকে। IBS ৰোগীৰ পেটে এই লেক্ট’জ সহজে হজম কৰিব নোৱাৰে। গতিকে এৱা গাখীৰ, ক্ৰীম, পনীৰ, চীজ বা গাখীৰৰ মিঠাই খালে গেছ, পেট ফুলা আৰু ডায়েৰিয়াৰ সমস্যা লগে লগে বৃদ্ধি পায়।
◽মচলা যুক্ত খাদ্য: তৰকাৰীত ব্যৱহাৰ কৰা অতিৰিক্ত মচলা, যেনে গৰম মচলা, জীৰা-ধনীয়াৰ গুৰি বা কিনিবলৈ পোৱা কৃত্ৰিম সোৱাদযুক্ত মচলাই পেটৰ ভিতৰত উত্তাপ আৰু অতিৰিক্ত গেছৰ সৃষ্টি কৰে।
◽মাংস: বিশেষকৈ ৰঙা মাংস (গাহৰি, ছাগলী বা গৰুৰ মাংস) হজম হ’বলৈ বহু সময় লাগে। এইবোৰত থকা চৰ্বিয়ে পেটৰ হজম প্ৰক্ৰিয়া লেহেমীয়া কৰি দিয়ে, যাৰ ফলত পেট গধুৰ লাগি ধৰে আৰু কৌষ্ঠকাঠিন্যৰ সৃষ্টি হয়। আনকি কুকুৰা মাংসও যদি চৰ্বি বা মচলা দি ৰন্ধা হয়, তেন্তে সি অনিষ্ট কৰে।
◽ জলকীয়া: কেঁচা জলকীয়া, শুকান জলকীয়া বা জলকীয়াৰ গুৰিয়ে পাকস্থলী আৰু অন্ত্ৰৰ আৱৰণখনক উত্তেজিত কৰি তোলে। ইয়াৰ ফলত পেটৰ কামোৰণি উঠা আৰু শৌচাগাৰলৈ দৌৰিবলগীয়া পৰিস্থিতিৰ সৃষ্টি হ’ব পাৰে।
◽পিয়াজ আৰু নহৰু: পিয়াজ আৰু নহৰুত প্ৰচুৰ পৰিমাণে 'ফ্ৰুক্টেনছ' থাকে, যি হৈছে এক প্ৰকাৰৰ গেছ উৎপাদনকাৰী আঁহ। IBS ৰোগীৰ বাবে পিয়াজ আৰু নহৰু আটাইতকৈ ডাঙৰ শত্ৰু। এইবোৰে পেটত ভয়ংকৰভাৱে গেছ আৰু পেট ফুলা সমস্যা বঢ়াই তোলে।
◽পেট গৰম কৰা খাদ্য: যিবোৰ খাদ্যই শৰীৰৰ বা পাকস্থলীৰ উত্তাপ বৃদ্ধি কৰে, যেনে অতিৰিক্ত গৰম খাদ্য, সৰিয়হৰ তেলৰ অতিমাত্ৰা ব্যৱহাৰ, কণীৰ কুহুম, আৰু ফাষ্ট ফুড আদি সম্পূৰ্ণৰূপে এৰাই চলিব লাগে।
◽চাহ আৰু কফি: চাহ আৰু কফিত থকা 'কেফেইন' নামৰ উপাদানে পাচনতন্ত্ৰক অতিমাত্ৰা সক্ৰিয় কৰি তোলে। ইয়াৰ ফলত বাৰে বাৰে পাতল শৌচ হোৱাৰ সম্ভাৱনা থাকে। খালী পেটত চাহ খালে এচিডিটি আৰু বুকু জ্বলা-পোৰা কৰা সমস্যা বহুত বাঢ়ি যায়।
◽তেলেতীয়া আৰু ভজা-পোৰা খাদ্য: লুচি, পুৰি, পৰঠা, পকৰি, ফ্ৰেঞ্চ ফ্ৰাইজ বা বজাৰৰ চিপছ আদি তেলেতীয়া খাদ্যত প্ৰচুৰ চৰ্বি থাকে। এই চৰ্বিয়ে অন্ত্ৰৰ স্বাভাৱিক গতি ব্যাহত কৰে, যাৰ বাবে তীব্ৰ পেটৰ বিষ বা ডায়েৰিয়া হ’ব পাৰে।
◽চেনি আৰু কৃত্ৰিম মিঠা বস্তু: বগা চেনি, চেনিৰে তৈয়াৰী মিঠাই, কোল্ড ড্ৰিংকছ, আৰু আইচক্ৰীম আদিয়ে অন্ত্ৰৰ বেক্টেৰিয়াৰ ভাৰসাম্য নষ্ট কৰে। ইয়াৰ উপৰি বজাৰৰ ডায়েট ফুড বা চুগাৰ-ফ্ৰী সামগ্ৰীত থকা 'চৰ্বিতল' বা 'মেনিটল' নামৰ কৃত্ৰিম চেনি পাচনতন্ত্ৰই হজম কৰিব নোৱাৰে, যাৰ ফলত পেট ফুলা আৰু গেছ হয়।
◽কিছুমান বিশেষ শাক-পাচলি: কল, ফুলকবি, বন্ধাকবি, ব্ৰকলি, মূলা আৰু ওলকবি আদি পাঁচলিয়ে পেটত প্ৰচুৰ গেছ উৎপন্ন কৰে। যদিও এইবোৰ স্বাস্থ্যকৰ, তথাপিও IBS ৰোগীয়ে এইবোৰ খাব নালাগে।
◽ মাহজাতীয় শস্য বা দাইল: বুট, মাটিমাহ, ৰাজমাহ, মটৰ আৰু আন টান দাইলবোৰত থকা জটিল শৰ্কৰা সহজে
ভাঙিব নোৱাৰাৰ বাবে পেটত বায়ু বা গেছৰ সৃষ্টি হয়।
◽ঘেঁহু আৰু ময়দাৰ সামগ্ৰী: ঘেঁহু আৰু ময়দাত 'গ্লুটেন' নামৰ প্ৰটিন থাকে। বহুতো IBS ৰোগী এই গ্লুটেনৰ প্ৰতি সংবেদনশীল হয়। গতিকে ৰুটী, বিস্কুট, কেক, মেগী, পাষ্টা বা ব্ৰেড খালে পেটৰ সমস্যা বাঢ়িব পাৰে।
◽প্ৰক্ৰিয়াজাত আৰু টিনবন্দী খাদ্য: বজাৰত পোৱা টিনত বন্ধ হৈ থকা খাদ্য, চচ, নুডলছ, ৰিমেড চুপ আদিত প্ৰচুৰ পৰিমাণে সংৰক্ষক (প্ৰিজাৰভেটিভ) আৰু সোৱাদ বঢ়োৱা ৰাসায়নিক পদাৰ্থ থাকে, যিবোৰে অন্ত্ৰৰ ক্ষতি কৰে।
◽ কাৰ্বনেটেড পানীয়: চোডা, বিভিন্ন কোল্ড ড্ৰিংকছ বা শক্তি বৰ্ধক পানীয়ত (এনাৰ্জি ড্ৰিংকছ) থকা কাৰ্বন ডাই অক্সাইড গেছে পেটটো লগে লগে ফুলাই পেলায় আৰু অস্বস্তিৰ সৃষ্টি কৰে।
◽ ধূমপান আৰু মদ্যাসক্তি: মদ আৰু ধঁপাত বা বিড়ি-চিগাৰেটে পাকস্থলীৰ এচিড নিয়ন্ত্ৰণ প্ৰক্ৰিয়াটো সম্পূৰ্ণ অকামিলা কৰি পেলায়, যাৰ ফলত আই বি এছ ৰোগীৰ কষ্ট দুগুণ বৃদ্ধি পায়।
আই বি এছ ৰোগীসকলে সদায় সহজতে হজম হোৱা, পাতল আৰু সতেজ ঘৰুৱা খাদ্য খোৱা উচিত। পৰ্যাপ্ত পৰিমাণে পানী খোৱা আৰু মানসিক চাপমুক্ত হৈ থকাটো এই ৰোগৰ পৰা পৰিত্ৰাণ পোৱাৰ অন্যতম প্ৰধান উপায়।
