স্মৃতি শক্তি কেনেকৈ বৃদ্ধি কৰিব পাৰি?
( অপূৰ্ব দাস )
মানৱ জীৱনত স্মৃতি শক্তিৰ গুৰুত্ব অপৰিসীম। সুস্থ মগজু আৰু প্ৰখৰ স্মৃতি শক্তি হৈছে এজন ব্যক্তিৰ সফলতাৰ অন্যতম মূল চাবিকাঠি। বৰ্তমানৰ ব্যস্ততাপূৰ্ণ জীৱনশৈলী, মানসিক চাপ, তীব্ৰ উদ্বেগ, অপৰ্যাপ্ত টোপনি আৰু অস্বাস্থ্যকৰ খাদ্যাভ্যাসৰ ফলত বহুতো লোকৰ স্মৃতি শক্তি ক্ৰমান্বয়ে হ্ৰাস পোৱা দেখা যায়। ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ পৰা আৰম্ভ কৰি চাকৰিয়াল তথা বৃদ্ধ বয়সলৈকে সকলোৱে পাহৰি যোৱা বা স্মৃতি শক্তি হ্ৰাস পোৱা সমস্যাৰ সন্মুখীন হ’ব পাৰে। কিন্তু কিছুমান প্ৰাকৃতিক উপায়, নিয়মীয়া ব্যায়াম, যোগাসন আৰু প্ৰাচীন ভাৰতীয় আয়ুৰ্বেদিক চিকিৎসাৰ সহায়ত মগজুৰ কাৰ্যক্ষমতা আৰু স্মৃতি শক্তি আশ্বৰ্যকৰভাৱে বৃদ্ধি কৰিব পাৰি। স্মৃতি শক্তি বৃদ্ধিৰ বিভিন্ন উপায়সমূহ তলত বিতংভাৱে আলোচনা কৰা হ'ল।
🟢 স্মৃতি শক্তি বৃদ্ধিৰ বাবে ব্যায়াম আৰু যোগাসন
শৰীৰৰ লগতে মগজুক সুস্থ ৰাখিবলৈ যোগাসন আৰু প্ৰাণায়ামৰ ভূমিকা অনস্বীকাৰ্য। যোগাসনে মগজুলৈ ৰক্ত সঞ্চালন বৃদ্ধি কৰে আৰু মানসিক চাপ দূৰ কৰি মনোযোগ বৃদ্ধি কৰাত সহায় কৰে। স্মৃতি শক্তি বঢ়াবৰ বাবে তলত উল্লেখ কৰা যোগাসনসমূহ অত্যন্ত ফলপ্ৰসূ:
🟢 ভ্ৰামৰী প্ৰাণায়াম:
◽ এই প্ৰাণায়ামে মগজুক শান্ত কৰে আৰু মানসিক চাপ, ক্ৰোধ তথা উদ্বেগ দূৰ কৰে।
◽ দুই কাণৰ বিন্ধাত আঙুলি দি ভোমোৰাৰ দৰে গুণগুণ শব্দ কৰি উশাহ এৰি দিয়া প্ৰক্ৰিয়াটোৱে মগজুত এক বিশেষ কম্পনৰ সৃষ্টি কৰে।
◽ এই কম্পনে মগজুৰ স্নায়ুসমূহ সক্ৰিয় কৰি তোলে আৰু ইয়াৰ ফলত স্মৃতি শক্তিৰ লগতে মনোযোগ বৃদ্ধি পায়।
🟢 পদ্মাসন:
◽ পদ্মাসন ধ্যানৰ বাবে আটাইতকৈ উত্তম আৰু প্ৰাচীন আসন।
◽ এই আসনে মনৰ একাগ্ৰতা বৃদ্ধি কৰে আৰু মগজুক গভীৰ শান্তি প্ৰদান কৰে।
◽ নিয়মীয়াকৈ মেৰুদণ্ড পোণ কৰি পদ্মাসনত বহি ধ্যান কৰিলে স্মৃতি শক্তি সবল হয় আৰু সঘনাই পাহৰি যোৱা প্ৰৱণতা হ্ৰাস পায়।
🟢 সৰ্বাংগাসন:
◽ সৰ্বাংগাসন কৰিলে শৰীৰৰ তেজৰ প্ৰবাহ বিপৰীত দিশলৈ, অৰ্থাৎ মগজুৰ ফালে সুচাৰুৰূপে সঞ্চালিত হয়।
◽ মগজুত পৰ্যাপ্ত পৰিমাণৰ অক্সিজেন আৰু পুষ্টিগত উপাদান প্ৰৱেশ কৰাৰ ফলত মগজুৰ কোষসমূহ সতেজ আৰু অধিক সক্ৰিয় হৈ পৰে।
◽ ইয়াৰ ফলশ্ৰুতিত মানুহৰ স্মৃতি শক্তি আৰু তীক্ষ্ণ চিন্তা কৰাৰ ক্ষমতা তীব্ৰতৰ হয়।
🟢 পশ্চিমোত্তানাসন:
◽ এই আসনে স্নায়ুতন্ত্ৰক শান্ত কৰে আৰু মগজুলৈ তেজৰ চলাচল বৃদ্ধি কৰে।
◽ মানসিক অৱসাদ আৰু মূৰৰ কামোৰণি নিৰাময় কৰাত এই আসন অতি লাভদায়ক।
◽ মনৰ অস্থিৰতা দূৰ কৰি স্মৃতি শক্তি বঢ়োৱাত ই গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে।
🟢 কপালভাটি আৰু অনুলোম-বিলোম প্ৰাণায়াম:
◽ এই প্ৰাণায়ামসমূহে শৰীৰৰ পৰা দূষিত পদাৰ্থসমূহ বাহিৰ কৰি পেলোৱাত সহায় কৰে আৰু মগজুলৈ বিশুদ্ধ অক্সিজেনৰ যোগান ধৰে।
◽ মগজুৰ বাওঁ আৰু সোঁ অংশৰ মাজত ভাৰসাম্য ৰক্ষা কৰাত এই ব্যায়ামসমূহ অতি উপযোগী।
🟢 স্মৃতি শক্তি বৃদ্ধিৰ বাবে আয়ুৰ্বেদিক ঔষধ আৰু বনদৰব
প্ৰাচীন কালৰে পৰা ভাৰতীয় আয়ুৰ্বেদ শাস্ত্ৰত মগজুৰ বিকাশ আৰু স্মৃতি শক্তি বৃদ্ধিৰ বাবে বিভিন্ন বনৌষধিৰ ব্যৱহাৰ হৈ আহিছে। এই ঔষধিবিলাকে মগজুৰ কোষবোৰক পুষ্টি প্ৰদান কৰে আৰু স্নায়ৱিক দুৰ্বলতা দূৰ কৰে:
🟢 ব্ৰাহ্মী:
◽ স্মৃতি শক্তি বৃদ্ধিৰ বাবে ব্ৰাহ্মী এবিধ মহৌষধ। ইয়াক আয়ুৰ্বেদত উৎকৃষ্ট 'ব্ৰেইন টনিক' বুলি গণ্য কৰা হয়।
◽ ব্ৰাহ্মীয়ে মগজুৰ কোষৰ গঠন মজবুত কৰে আৰু শিকাৰ ক্ষমতা তথা গ্ৰহণ ক্ষমতা বৃদ্ধি কৰে।
◽ ব্ৰাহ্মীৰ ৰস বা ইয়াৰ গুড়ি গাখীৰৰ সৈতে মিহলাই খালে পাহৰি যোৱা ৰোগ (Dementia) আৰু বয়সৰ লগত হোৱা আলজেইমাৰ্ছৰ দৰে সমস্যাৰ পৰা হাত সাৰিব পাৰি।
🟢 শংখপুষ্পী:
◽ শংখপুষ্পীয়ে মগজুক প্ৰাকৃতিকভাৱে শান্ত কৰে আৰু মানসিক চাপ, উদ্বেগ আৰু অনিদ্ৰা দূৰ কৰে।
◽ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলৰ বাবে ই অতি উপকাৰী, কাৰণ ই পঢ়া-শুনা দীৰ্ঘদিন ধৰি মনত ৰখাত আৰু মনোযোগ কেন্দ্ৰীভূত কৰাত বিশেষভাৱে সহায় কৰে।
🟢 অশ্বগন্ধা:
◽ অশ্বগন্ধা এবিধ শক্তিশালী ৰসায়ন যিয়ে শৰীৰ আৰু মন দুয়োটাকে অপাৰ শক্তি প্ৰদান কৰে।
◽ ই মগজুত কৰ্টিছল নামৰ মানসিক চাপ সৃষ্টিকাৰী হৰম’নৰ মাত্ৰা হ্ৰাস কৰে।
◽ স্মৃতি শক্তি হ্ৰাস পোৱা ৰোধ কৰাত আৰু মগজুৰ কোষক আঘাটৰ পৰা ৰক্ষা কৰাত অশ্বগন্ধাৰ ভূমিকা অতুলনীয়।
🟢 বচ বা বচা:
◽ আয়ুৰ্বেদত বচাক স্নায়ুতন্ত্ৰৰ উদ্দীপক হিচাপে জনা যায়।
◽ ই বাকশক্তি আৰু স্মৃতি শক্তি দুয়োটাৰে দ্ৰুত উন্নতি সাধন কৰে।
◽ বচাৰ গুড়ি মৌজোলৰ সৈতে মিহলাই খালে মগজুৰ জড়তা দূৰ হয় আৰু বুদ্ধিমত্তা বৃদ্ধি পায়।
🟢 মানিমুনি (সৰু মানিমুনি):
◽ অসমৰ প্ৰায়ভাগ মানুহৰে পৰিচিত মানিমুনি শাক মগজুৰ স্বাস্থ্যৰ বাবে অতি উত্তম।
◽ ই মগজুৰ ৰক্ত সঞ্চালন বৃদ্ধি কৰে আৰু মৃতপ্ৰায় স্নায়ুকোষসমূহক সজীৱ কৰি তোলে।
◽ নিয়মীয়াকৈ সৰু মানিমুনিৰ ৰস খালে স্মৃতি শক্তি প্ৰখৰ হয়।
🟢 জ্যোতিষ্মতী (মালকংগনি):
◽ এই বনৌষধ বিধক 'বুদ্ধিৰ গছ' বুলিও কোৱা হয়।
◽ জ্যোতিষ্মতীৰ বীজৰ তেল মগজুৰ কাৰ্যক্ষমতা আৰু স্মৃতি শক্তি বৃদ্ধিৰ বাবে অত্যন্ত ফলপ্ৰসূ বুলি প্ৰমাণিত হৈছে।
**স্মৃতি শক্তি বৃদ্ধিৰ অন্যান্য প্ৰয়োজনীয় উপায়সমূহ**
ব্যায়াম আৰু আয়ুৰ্বেদিক ঔষধৰ উপৰিও দৈনন্দিন জীৱনশৈলীৰ কিছুমান পৰিৱৰ্তনে স্মৃতি শক্তি বৃদ্ধি কৰাত গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰভাৱ পেলায়:
🟢 সুষম খাদ্যাভ্যাস:
◽ মগজুক সুস্থ ৰাখিবলৈ ওমেগা-৩ ফেটি এচিড যুক্ত খাদ্য (যেনে: মাছ), আখৰোট, কাঠবাদাম, আৰু সেউজীয়া শাক-পাচলি প্ৰচুৰ পৰিমাণে খাব লাগে।
◽ এন্টি-অক্সিডেন্ট যুক্ত ফল-মূল যেনে ডালিম, আমলখি আদি মগজুৰ কোষৰ বাবে অতি উপকাৰী।
🟢 পৰ্যাপ্ত নিদ্ৰা:
◽ এজন ব্যক্তিৰ বাবে দৈনিক ৭ ৰ পৰা ৮ ঘণ্টাৰ নিৰৱচ্ছিন্ন টোপনি অতি আৱশ্যক।
◽ টোপনিৰ সময়ছোৱাত মগজুৱে গোটেই দিনটোৰ তথ্যসমূহ সঞ্চয় কৰি ৰাখে আৰু স্মৃতি শক্তিক সুসংগঠিত কৰে।
🟢 মানসিক সক্ৰিয়তা আৰু পানী গ্ৰহণ:
◽ মগজুক সক্ৰিয় কৰি ৰাখিবলৈ বিভিন্ন মানসিক খেল যেনে দবা, শব্দ-শৃংখল আদি খেলিব লাগে।
◽ শৰীৰত পানীৰ অভাৱ হ'লে মগজুৰ কাৰ্যক্ষমতা হ্ৰাস পায়, সেয়েহে দৈনিক পৰ্যাপ্ত পৰিমাণে পানী খোৱাটো জৰুৰী।
স্মৃতি শক্তি বৃদ্ধি কৰাটো এদিন বা দুদিনৰ কাম নহয়, ই এক ধাৰাবাহিক আৰু শৃংখলাবদ্ধ প্ৰক্ৰিয়া। নিয়মীয়া যোগাসন, সঠিক খাদ্যাভ্যাস, পৰ্যাপ্ত টোপনি আৰু প্ৰয়োজন অনুসৰি আয়ুৰ্বেদিক ঔষধৰ সঠিক ব্যৱহাৰৰ জৰিয়তে যিকোনো ব্যক্তিয়ে নিজৰ স্মৃতি শক্তি শক্তিশালী কৰি তুলিব পাৰে। অৱশ্যে, কোনো আয়ুৰ্বেদিক ঔষধ গ্ৰহণ কৰাৰ আগতে এজন অভিজ্ঞ চিকিৎসকৰ পৰামৰ্শ লোৱাটো অতি আৱশ্যক। সুশৃংখল জীৱনযাপনে কেৱল স্মৃতি শক্তিয়েই নহয়, মানুহৰ সামগ্ৰিক স্বাস্থ্য আৰু আয়ুস উন্নত কৰাতো গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে।
