হৃদযন্ত্ৰৰ সমস্যা হোৱাৰ আগতে কি কি লক্ষণ দেখা দিয়ে? কি কি খাদ্য পৰিহাৰ কৰা উচিত?
( অনুৰাধা দাস )
হৃদযন্ত্ৰ বা হাৰ্ট আমাৰ শৰীৰৰ আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ অংগসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম। ই অবিৰামভাৱে স্পন্দিত হৈ মানৱ শৰীৰৰ প্ৰতিটো কোষলৈ তেজ, অক্সিজেন আৰু প্ৰয়োজনীয় পুষ্টি সৰবৰাহ কৰি থাকে। আজিকালিৰ ব্যস্ত জীৱনশৈলী, অস্বাস্থ্যকৰ খাদ্যাভ্যাস, প্ৰদূষণ আৰু অত্যধিক মানসিক চাপৰ বাবে হৃদযন্ত্ৰৰ সমস্যা বা হাৰ্ট এটেকৰ দৰে মাৰাত্মক ৰোগৰ আশংকা ক্ৰমান্বয়ে সমগ্ৰ বিশ্বতে ভয়াবহভাৱে বৃদ্ধি পাবলৈ ধৰিছে। পূৰ্বতে এই ৰোগ কেৱল বয়সস্থ লোকৰ মাজতহে বেছিকৈ দেখা গৈছিল যদিও বৰ্তমান সময়ত ত্ৰিছ বা চল্লিছ বছৰীয়া যুৱ প্ৰজন্মৰ মাজতো ইয়াৰ প্ৰাদুৰ্ভাৱ আশংকাজনকভাৱে বৃদ্ধি পাইছে। সেয়েহে, হৃদযন্ত্ৰৰ সমস্যা হোৱাৰ আগতে দেখা দিয়া লক্ষণসমূহৰ বিষয়ে আগতীয়াকৈ অৱগত হোৱাটো আমাৰ সকলোৰে বাবে অতি প্ৰয়োজনীয়। ঠিক একেদৰে, হৃদযন্ত্ৰক সুৰক্ষিত কৰি ৰাখিবলৈ আমি আমাৰ দৈনিক খাদ্য তালিকাত বিশেষ গুৰুত্ব প্ৰদান কৰিব লাগিব। কি খাব লাগে আৰু তাতোকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ কথাটো হ'ল কি কি খাদ্য পৰিহাৰ কৰিব লাগে, সেই বিষয়ে জনাটো অতিকৈ আৱশ্যক। তলত হৃদযন্ত্ৰৰ সমস্যাৰ আগতীয়া লক্ষণসমূহ আৰু পৰিহাৰ কৰিবলগীয়া খাদ্যসমূহৰ বিষয়ে অতি বিতংভাৱে আলোচনা কৰা হ'ল।
🔴 হৃদযন্ত্ৰৰ সমস্যা হোৱাৰ আগতে দেখা দিয়া প্ৰধান লক্ষণসমূহ
হৃদযন্ত্ৰৰ ৰোগ বা হাৰ্ট এটেক হঠাতে হোৱা যেন অনুভৱ হ'লেও, আমাৰ শৰীৰে সাধাৰণতে কেইবাদিনো বা কেইবাসপ্তাহো আগতেই কিছুমান সতৰ্কতামূলক সংকেত বা লক্ষণ প্ৰদান কৰে। এই লক্ষণসমূহ প্ৰাথমিক অৱস্থাতে আওকাণ কৰিলে পৰৱৰ্তী সময়ত ই মানুহৰ প্ৰাণ কাঢ়ি নিব পৰা ভয়াবহ ৰূপ ধাৰণ কৰিব পাৰে।
🔴 বুকুৰ বিষ বা বুকুৰ অস্বস্তি
হৃদযন্ত্ৰৰ সমস্যাৰ আটাইতকৈ সাধাৰণ আৰু প্ৰাথমিক লক্ষণটোৱেই হৈছে বুকুৰ বিষ বা এঞ্জাইনা। এই বিষ সাধাৰণতে বুকুৰ সোঁমাজত বা বাওঁফালে অনুভৱ হয়। ৰোগীয়ে বুকুত কিবা গধুৰ বস্তু এটাই হেঁচা মাৰি ধৰি থকা যেন, বুকুখন ভিতৰৰ পৰা অতিশয় টান হৈ পৰা যেন, বা বুকুৰ ভিতৰত জ্বলা-পোৰা কৰা যেন অনুভৱ কৰিব পাৰে। এই অস্বস্তি কেইমিনিটমানৰ বাবে থাকিব পাৰে বা বাৰে বাৰে নাইকিয়া হৈ আকৌ উভতি আহিব পাৰে। শাৰীৰিক পৰিশ্ৰম কৰিলে এই বিষ বাঢ়িব পাৰে আৰু জিৰণি ল'লে কিছু পৰিমাণে উপশম ঘটিব পাৰে।
🔴 উশাহ-নিশাহ লোৱাত কষ্ট বা শ্বাসকষ্ট
বুকুৰ বিষৰ লগত বা বুকুৰ বিষ নোহোৱাকৈয়ো উশাহ-নিশাহ লোৱাত কষ্ট অনুভৱ হোৱাটো হৃদযন্ত্ৰৰ দুৰ্বলতাৰ এক অতি স্পষ্ট লক্ষণ হ'ব পাৰে। যেতিয়া হৃদযন্ত্ৰই শৰীৰৰ প্ৰয়োজন অনুসৰি সঠিকভাৱে তেজ পাম্প কৰিব নোৱাৰে, তেতিয়া তেজৰ প্ৰবাহ হাঁওফাঁওলৈ উভতি যায় আৰু ইয়াৰ ফলত হাঁওফাঁৌত তৰল পদাৰ্থ জমা হৈ উশাহ লোৱাত কষ্ট হয়। সাধাৰণ খোজকঢ়া, চিৰিৰে ওপৰলৈ উঠা, বা আনকি বিছনাত জিৰণি লৈ থকা অৱস্থাতো এনে অনুভৱ হ'ব পাৰে।
🔴 অত্যাধিক ভাগৰ আৰু দুৰ্বলতা
বিনা কাৰণত অত্যাধিক ভাগৰ লগা বা দুৰ্বল অনুভৱ কৰাটো হৃদযন্ত্ৰৰ সমস্যাৰ এক অন্যতম লক্ষণ হ'ব পাৰে। বিশেষকৈ মহিলাসকলৰ ক্ষেত্ৰত এই লক্ষণটো বেছিকৈ দেখা যায়। যেতিয়া হৃদযন্ত্ৰৰ কাৰ্যক্ষমতা হ্ৰাস পায়, তেতিয়া শৰীৰৰ পেশী আৰু কোষবোৰে জীয়াই থাকিবলৈ পৰ্যাপ্ত পৰিমাণৰ অক্সিজেন লাভ নকৰে। যাৰ ফলত মানুহজনে দৈনন্দিন জীৱনৰ সৰু সৰু কাম, যেনে গা ধোৱা বা কাপোৰ পিন্ধা আদি কৰিলেও অতি সোনকালে ভাগৰি পৰে আৰু নিস্তেজ অনুভৱ কৰে। বহু সময়ত পুৱা শোৱাৰ পৰা উঠাৰ পিছতো শৰীৰত কোনো ধৰণৰ শক্তি নথকা যেন অনুভৱ হয়।
🔴 শৰীৰৰ অন্যান্য অংশলৈ বিষ বিয়পি পৰা
হৃদযন্ত্ৰৰ সমস্যাৰ বিষ কেৱল বুকুতেই সীমাবদ্ধ নাথাকিব পাৰে। স্নায়ুতন্ত্ৰৰ জালিকাসমূহৰ গঠনৰ বাবে এই বিষ শৰীৰৰ অন্যান্য অংশলৈকো বিয়পি পৰিব পাৰে। সাধাৰণতে এই বিষ বাওঁ হাতলৈ নামি যোৱা দেখা যায়। ইয়াৰ উপৰিও, ডিঙিৰ পেশী, পাৰি, পিঠিৰ ওপৰৰ অংশ, বা পাকস্থলীৰ ওপৰৰ অংশতো অকাৰণত বিষ বা অস্বস্তি অনুভৱ হ'ব পাৰে। ডিঙি বা পাৰিত হোৱা এনেকুৱা অকাল আৰু অস্বাভাৱিক বিষ কেতিয়াও আওকাণ কৰিব নালাগে।
🔴 মূৰ ঘূৰোৱা বা অজ্ঞান হৈ পৰাৰ দৰে অনুভৱ হোৱা
হঠাৎ মূৰ ঘূৰোৱা, খোজকাঢ়োঁতে ভাৰসাম্য হেৰুৱাই পেলোৱা, বা মূৰটো পাতল লগা যেন অনুভৱ হোৱাটো হৃদযন্ত্ৰৰ ৰোগৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ সংকেত হ'ব পাৰে। মগজুলৈ তেজৰ সৰবৰাহ সাময়িকভাৱে হ্ৰাস পালে বা হৃদযন্ত্ৰৰ পাম্পিং ক্ষমতা কমি গৈ ৰক্তচাপ অস্বাভাৱিকভাৱে হ্ৰাস পালে এনে পৰিস্থিতিৰ সৃষ্টি হয়।
🔴 অকাৰণত চেঁচা ঘাম ওলোৱা
কোনো ধৰণৰ গধুৰ শাৰীৰিক পৰিশ্ৰম নকৰাকৈ বা পৰিৱেশৰ উষ্ণতা বেছি নোহোৱাকৈ হঠাতে চেঁচা ঘাম ওলাই মানুহজনক তিয়াই পেলোৱাটো হাৰ্ট এটেকৰ এক অতি ভয়াৱহ লক্ষণ। শৰীৰৰ ওপৰত অতিৰিক্ত হেঁচা পৰাৰ ফলত আমাৰ স্নায়ুতন্ত্ৰই প্ৰতিক্ৰিয়া প্ৰকাশ কৰে আৰু ঘাম ওলাবলৈ ধৰে। এনে পৰিস্থিতিত শৰীৰৰ ছালখন শেঁতা পৰি যাব পাৰে।
🔴 বমি ভাৱ, বদহজম বা পেটৰ সমস্যা
বহু সময়ত মানুহে হৃদযন্ত্ৰৰ সমস্যাৰ ফলত হোৱা পেটৰ অস্বস্তিক সাধাৰণ গেছ, এচিডিটি বা বদহজম বুলি ভুল কৰে। বমি বমি ভাৱ হোৱা, প্ৰকৃততে বমি হোৱা, বুকু জ্বলা-পোৰা কৰা, বা পেটৰ ওপৰৰ অংশত বিষ হোৱাটোও হৃদযন্ত্ৰৰ নিম্নাংশলৈ পৰ্যাপ্ত তেজৰ প্ৰবাহ নোহোৱাৰ ফলত হ'ব পাৰে।
🔴 ভৰি, সৰু গাঁঠি বা ভৰিৰ পতা ফুলা
যেতিয়া হৃদযন্ত্ৰই সঠিকভাৱে তেজ পাম্প কৰাত ব্যৰ্থ হয়, তেতিয়া শৰীৰৰ নিম্নাংশত, বিশেষকৈ ভৰি, সৰু গাঁঠি আৰু ভৰিৰ পতাত তৰল পদাৰ্থ জমা হ'বলৈ ধৰে। ইয়াৰ ফলত ভৰি ফুলি উঠিব পাৰে। এই অৱস্থাটোক চিকিৎসা বিজ্ঞানৰ ভাষাত ইডিমা বুলি কোৱা হয়। জুতা পিন্ধিবলৈ টান পোৱা বা ভৰিত আঙুলিৰে হেঁচি দিলে গাঁত হৈ যোৱাটো ইয়াৰ প্ৰধান পৰিচয়।
🔴 অনিয়মিত হৃদস্পন্দন
বুকুৰ ভিতৰত হৃদপিণ্ডটোৱে অস্বাভাৱিকভাৱে জোৰেৰে খুন্দা মৰা, অতি দ্ৰুতগতিত স্পন্দিত হোৱা বা স্পন্দনৰ গতি সলনি হোৱা লক্ষণটোও বিপজ্জনক হ'ব পাৰে। ইয়াক এৰিথমিয়া বুলি জনা যায় আৰু ই হৃদযন্ত্ৰৰ বৈদ্যুতিক প্ৰণালীৰ বিজুটিৰ বাবে হয়।
🔴 হৃদযন্ত্ৰ সুস্থ ৰাখিবলৈ পৰিহাৰ কৰিবলগীয়া খাদ্যসমূহ
হৃদযন্ত্ৰক সুৰক্ষিত কৰি ৰাখিবলৈ আমাৰ খাদ্যাভ্যাস সলনি কৰাটো আটাইতকৈ জৰুৰী পদক্ষেপ। কিছুমান খাদ্যই আমাৰ ৰক্তনলীবোৰত কলেষ্টেৰল জমা কৰি ৰক্তপ্ৰবাহত বাধাৰ সৃষ্টি কৰে, ৰক্তচাপ বৃদ্ধি কৰে আৰু শৰীৰত প্ৰদাহৰ সৃষ্টি কৰে। তলত উল্লেখ কৰা খাদ্যসমূহ আমি আমাৰ দৈনন্দিন জীৱনত যিমান পাৰি সিমান পৰিহাৰ কৰা উচিত:
◽ অত্যাধিক নিমখযুক্ত বা ছডিয়াম থকা খাদ্য
খাদ্যত অতিৰিক্ত নিমখ গ্ৰহণ কৰিলে শৰীৰত উচ্চ ৰক্তচাপ বা হাইপ্ৰেছাৰৰ সমস্যা সৃষ্টি হয়। উচ্চ ৰক্তচাপে হৃদযন্ত্ৰৰ ধমনীবোৰৰ ওপৰত অতিৰিক্ত হেঁচা প্ৰয়োগ কৰে আৰু দীৰ্ঘম্যাদীভাৱে হাৰ্ট এটেক বা ষ্ট্ৰোকৰ আশংকা বৃদ্ধি কৰে। পেকেটত উপলব্ধ শুকান চিপচ্, লোণতীয়া বিস্কুট, বজাৰৰ আচাৰ, আৰু প্ৰচেছড্ খাদ্যত প্ৰচুৰ পৰিমাণে লুকুৱাই থোৱা ছডিয়াম থাকে। সেয়েহে খাদ্য প্ৰস্তুত কৰোঁতে অতিৰিক্ত নিমখ ব্যৱহাৰ কৰাৰ পৰা বিৰত থাকিব লাগে।
◽ ট্ৰেন্স ফেট আৰু চেচুৰেটেড ফেট যুক্ত খাদ্য
এইবোৰ ক্ষতিকাৰক চৰ্বিয়ে তেজত বেয়া কলেষ্টেৰলৰ মাত্ৰা বৃদ্ধি কৰে আৰু ভাল কলেষ্টেৰলৰ মাত্ৰা হ্ৰাস কৰে। ফলস্বৰূপে ৰক্তনলীত প্লাক বা চৰ্বিৰ চামনি জমা হয় আৰু হৃদযন্ত্ৰলৈ তেজৰ চলাচল বাধাগ্ৰস্ত হৈ হাৰ্ট এটেকৰ সম্ভাৱনা বঢ়ায়। বনস্পতি ঘিঁউ, বেকাৰীত তৈয়াৰী পাউৰুটী, কেক, পেষ্ট্ৰি, ডোনাট, আৰু বহুদিন ধৰি সংৰক্ষণ কৰি ৰখা পেকেটৰ খাদ্যত এই ট্ৰেন্স ফেট প্ৰচুৰ পৰিমাণে পোৱা যায়।
◽ প্ৰচেছড্ মাংস
চচেজ, হটডগ, বেকণ, আৰু ছালামিৰ দৰে কাৰখানাত প্ৰস্তুত কৰা প্ৰচেছড্ মাংস হৃদযন্ত্ৰৰ বাবে অতিশয় ক্ষতিকাৰক। এইবোৰ দীৰ্ঘদিন ধৰি সংৰক্ষণ কৰিবলৈ আৰু সোৱাদ বঢ়াবলৈ অত্যাধিক পৰিমাণৰ নিমখ আৰু নাইট্ৰেটৰ দৰে ৰাসায়নিক পদাৰ্থ ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ইয়াৰ উপৰিও এইবোৰত চেচুৰেটেড ফেটৰ পৰিমাণ বহুত বেছি থাকে যিয়ে হৃদযন্ত্ৰৰ ধমনীসমূহ অতি সোনকালে বন্ধ কৰি পেলাব পাৰে।
◽ অতিৰিক্ত চেনি আৰু মিঠা পানীয়
অত্যাধিক চেনি যুক্ত খাদ্য গ্ৰহণ কৰিলে শৰীৰৰ ওজন অস্বাভাৱিকভাৱে বৃদ্ধি পায়, ডায়েবেটিছ বা মধুমেহ ৰোগ হোৱাৰ সম্ভাৱনা বাঢ়ে আৰু শৰীৰৰ ভিতৰত প্ৰদাহ সৃষ্টি হয়। এই সকলোবোৰ কাৰকে পৰোক্ষভাৱে মানুহক হৃদযন্ত্ৰৰ ৰোগৰ ফালে ঠেলি দিয়ে। বজাৰত উপলব্ধ শীতল পানীয়, পেকেটত থকা ফলৰ ৰস য'ত কৃত্ৰিম চেনি মিহলোৱা থাকে, মিঠাই, আৰু শক্তি বৰ্ধক পানীয়সমূহ হৃদযন্ত্ৰৰ প্ৰধান শত্ৰু।
◽ ৰিফাইনড্ কাৰ্বোহাইড্ৰেট বা শৰ্কৰা
বগা পাউৰুটী, ময়দাৰে তৈয়াৰী সামগ্ৰী, বগা চাউল আদিত শৰীৰৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় আঁহ বা ফাইবাৰৰ পৰিমাণ একেবাৰে কম থাকে। এইবোৰ খাদ্য গ্ৰহণ কৰাৰ পিছত তেজত চেনিৰ মাত্ৰা অতি দ্ৰুতগতিত বৃদ্ধি পায়, যি ইনচুলিনৰ ভাৰসাম্য নষ্ট কৰে। ইয়াৰ পৰিৱৰ্তে ৰঙা চাউল, আটা, অটছ, বা বাকলি থকা গোটা শস্যৰ খাদ্য গ্ৰহণ কৰিব লাগে যিবোৰ হৃদযন্ত্ৰৰ বাবে উপকাৰী।
◽ ৰঙা মাংস বা ৰেড মিট
গৰু, ছাগলী, গাহৰি আদিৰ মাংসত চেচুৰেটেড ফেট আৰু ক্ষতিকাৰক কলেষ্টেৰলৰ পৰিমাণ অতি বেছি থাকে। তদুপৰি, ৰঙা মাংস পাচন হোৱাৰ পিছত আমাৰ অন্ত্ৰৰ বেক্টেৰিয়াই এবিধ বিশেষ যৌগ উৎপন্ন কৰে যি ৰক্তনলীত চৰ্বি জমা হোৱা প্ৰক্ৰিয়াটোক ত্বৰান্বিত কৰে। সেয়েহে সপ্তাহত বাৰে বাৰে ৰঙা মাংস গ্ৰহণ কৰিলে হৃদযন্ত্ৰৰ ৰোগৰ আশংকা বহু পৰিমাণে বৃদ্ধি পায়।
◽ অত্যাধিক ভজা-পোৰা খাদ্য
ডীপ ফ্ৰাই কৰা বা ডুব যোৱা তেলত ভজা খাদ্য, যেনে চিংৰা, পুৰি, ফ্ৰেন্স ফ্ৰাইজ, পকোৰা আদিত কেলৰি আৰু ক্ষতিকাৰক চৰ্বিৰ মাত্ৰা অত্যাধিক থাকে। আটাইতকৈ বিপদজনক কথাটো হ'ল একেখিনি তেলকে বাৰে বাৰে গৰম কৰি খাদ্য প্ৰস্তুত কৰিলে তাত বিষাক্ত পদাৰ্থৰ সৃষ্টি হয়, যি হৃদযন্ত্ৰৰ লগতে সমগ্ৰ মানৱ শৰীৰৰ বাবে অতিশয় হানিকাৰক।
◽ মদ্যপান আৰু ধঁপাত জাতীয় দ্ৰব্য
অত্যাধিক মদ্যপানে ৰক্তচাপ বৃদ্ধি কৰে আৰু হৃদযন্ত্ৰৰ পেশীসমূহক দুৰ্বল কৰি তোলে। আনহাতে, ধূমপান বা ধঁপাত সেৱনে ৰক্তনলীবোৰ সংকুচিত কৰে, তেজত অক্সিজেনৰ পৰিমাণ কমায় আৰু তেজ গোট মৰাৰ সম্ভাৱনা বঢ়ায়। সেয়েহে এই দুয়োবিধ অভ্যাস সম্পূৰ্ণৰূপে ত্যাগ কৰা উচিত।
◽ কৃত্ৰিম মাখন বা মাৰ্গাৰিন
মাখনৰ সলনি বহুতে সস্তীয়া মাৰ্গাৰিন ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ পছন্দ কৰে। কিন্তু ইয়াত প্ৰচুৰ পৰিমাণে কৃত্ৰিম ট্ৰেন্স ফেট থাকে যি প্ৰকৃত মাখনতকৈয়ো হৃদযন্ত্ৰৰ বাবে বহুগুণে বেছি ক্ষতিকাৰক।
🟢 সঠিক জীৱনশৈলী আৰু সাৱধানতা
কেৱল খাদ্য পৰিহাৰ কৰিলেই নহ'ব, হৃদযন্ত্ৰ সুস্থ ৰাখিবলৈ কিছুমান স্বাস্থ্যকৰ অভ্যাস গঢ়ি তোলাটো সমানেই গুৰুত্বপূৰ্ণ। দৈনিক কমেও ত্ৰিশৰ পৰা পঞ্চল্লিশ মিনিট সময় শাৰীৰিক ব্যায়াম, যেনে দ্ৰুত খোজকঢ়া, দৌৰা, সাঁতোৰা বা চাইকেল চলোৱা আদি কৰিব লাগে। যোগাসন আৰু ধ্যান কৰিলে মানসিক চাপ বহু পৰিমাণে নিয়ন্ত্ৰণলৈ আহে। মানসিক চাপ বা ষ্ট্ৰেছ হৈছে হৃদযন্ত্ৰৰ এক নীৰৱ ঘাটক, সেয়েহে নিজকে সদায় মানসিকভাৱে প্ৰফুল্লিত আৰু শান্ত ৰখাৰ প্ৰয়াস কৰিব লাগে। পৰ্যাপ্ত টোপনি যোৱাটোও শৰীৰৰ লগতে হৃদযন্ত্ৰৰ বিশ্ৰামৰ বাবে অতি আৱশ্যকীয়। এজন প্ৰাপ্তবয়স্ক ব্যক্তিয়ে দৈনিক সাতৰ পৰা আঠ ঘণ্টা শুব লাগে।
ইয়াৰ উপৰিও নিয়মিতভাৱে স্বাস্থ্য পৰীক্ষা কৰোৱাটো অতি দৰকাৰী। তেজৰ চাপ, তেজত শৰ্কৰাৰ মাত্ৰা, আৰু কলেষ্টেৰলৰ মাত্ৰা সময়ে সময়ে পৰীক্ষা কৰি থাকিব লাগে। যদি পৰিয়ালত পূৰ্বৰে পৰা কাৰোবাৰ হৃদযন্ত্ৰৰ ৰোগ আছে, তেন্তে তেওঁলোকে অধিক সতৰ্কতা অৱলম্বন কৰা উচিত। ওপৰত আলোচনা কৰা লক্ষণসমূহৰ ভিতৰত যিকোনো এটা বা একাধিক লক্ষণ যদি আপুনি বা আপোনাৰ পৰিয়ালৰ কোনো সদস্যই অনুভৱ কৰে, তেন্তে ঘৰুৱা বিধানত সময় নষ্ট নকৰি তৎক্ষণাত এজন অভিজ্ঞ চিকিৎসকৰ পৰামৰ্শ গ্ৰহণ কৰিব লাগে।
