ভাৰতত বিনামূলীয়া থকা আৰু খোৱাৰ ব্যৱস্থা থকা স্থানসমূহ
( অনুৰাধা দাস )
ভাৰতবৰ্ষত "অতিথি দেৱো ভৱ:" অৰ্থাৎ অতিথিক ভগৱানৰ জ্ঞান কৰা সংস্কৃতি প্ৰাচীন কালৰে পৰা চলি আহিছে। সেয়েহে, বিদেশৰ দৰে আধুনিক অনলাইন প্লেটফৰ্মসমূহৰ সমান্তৰালভাৱে ভাৰতত পৰম্পৰাগত আৰু ধৰ্মীয়ভাৱেও এনে বহুতো স্থান আছে য'ত ভ্ৰমণকাৰীসকলে বিনামূলীয়াকৈ বা অতি নূন্যতম খৰচত থকা আৰু খোৱাৰ সুবিধা লাভ কৰিব পাৰে। ভাৰতৰ বিভিন্ন প্ৰান্তত উপলব্ধ এনে বিশেষ ব্যৱস্থাসমূহ তলত বিতংভাৱে আলোচনা কৰা হ'ল:
🔴 গুৰুদ্বাৰাসমূহ (লংগৰ আৰু নিৱাস)
◽ ভাৰতত বিনামূলীয়া খাদ্য আৰু আশ্ৰয়ৰ কথা ক'লে সৰ্বপ্ৰথমে শিখ ধৰ্মৰ গুৰুদ্বাৰাসমূহৰ নাম আহে। এই পৱিত্ৰ স্থানসমূহত জাতি, ধৰ্ম, বৰ্ণ নিৰ্বিশেষে সকলোকে মুকলি অন্তৰেৰে আদৰণি জনোৱা হয়।
◽ পঞ্জাৱৰ অমৃতসৰত থকা স্বৰ্ণ মন্দিৰ (Golden Temple) বিশ্বৰ ভিতৰতে সৰ্ববৃহৎ বিনামূলীয়া পাকঘৰ বুলি পৰিচিত, য'ত প্ৰতিদিনে এক লাখতকৈও অধিক মানুহক লংগৰ অৰ্থাৎ বিনামূলীয়া খাদ্য খুওৱা হয়। ইয়াত ভ্ৰমণকাৰীসকলৰ বাবে বিনামূলীয়াকৈ থকাৰ সুবিধাও আছে যাক 'সৰাই' বুলি কোৱা হয়।
◽ ইয়াৰ উপৰিও দিল্লীৰ গুৰুদ্বাৰা বাংলা চাহিব, হিমাচল প্ৰদেশৰ পাৰ্বত্য আৱেষ্টনীত থকা মণিকৰণ চাহিব, আৰু উত্তৰাখণ্ডৰ বৰফেৰে আবৃত্ত হেমকুণ্ড চাহিবতো ভ্ৰমণকাৰীসকলে থকা-খোৱাৰ সুন্দৰ ব্যৱস্থা লাভ কৰে। আপুনি নিজৰ ইচ্ছা অনুসৰি তাত বাচন ধুৱা বা খাদ্য পৰিৱেশন কৰা কামত সহায় অৰ্থাৎ 'সেৱা' কৰিব পাৰে।
🔴 আশ্ৰম আৰু আধ্যাত্মিক কেন্দ্ৰসমূহ
◽ ভাৰতৰ বিভিন্ন ৰাজ্যত থকা প্ৰাচীন আৰু আধুনিক আশ্ৰমসমূহে ভ্ৰমণকাৰীসকলক এক শান্তিপূৰ্ণ আৰু আধ্যাত্মিক পৰিৱেশৰ মাজত বিনামূলীয়াকৈ বা অতি কম বৰঙণিত থকাৰ সুবিধা প্ৰদান কৰে।
◽ উত্তৰাখণ্ডৰ যোগৰাজধানী ঋষিকেশত থকা গীতা ভৱন আৰু পৰমাৰ্থ নিকেতনত হাজাৰ হাজাৰ তীৰ্থযাত্ৰী আৰু ভ্ৰমণকাৰীৰ বাবে থকা-খোৱাৰ বিশাল ব্যৱস্থা আছে। ইয়াৰে গীতা ভৱনত সাধাৰণতে সম্পূৰ্ণ বিনামূলীয়াকৈ থাকিব পাৰি।
◽ তামিলনাডুৰ কইম্বাটুৰত থকা ইশা ফাউণ্ডেশ্যন (Isha Foundation) আৰু পুডুচেৰীৰ অৰবিন্দ আশ্ৰমত (Aurobindo Ashram) আপুনি স্বেচ্ছাসেৱক হিচাপে কাম কৰি থকা আৰু খোৱাৰ সুবিধা লাভ কৰিব পাৰে।
◽ কেৰালাৰ আনন্দাশ্ৰম আৰু গুজৰাটৰ শিৱানন্দ আশ্ৰমতো ভ্ৰমণকাৰীৰ বাবে বিনামূলীয়া অন্ন আৰু আশ্ৰয়ৰ সুন্দৰ প্ৰৱন্ধ আছে, য'ত ধ্যান আৰু যোগাভ্যাস কৰাৰো সুবিধা পোৱা যায়।
🔴 অন্নদান ব্যৱস্থা থকা বৃহৎ মন্দিৰসমূহ
◽ দক্ষিণ ভাৰতৰ লগতে দেশৰ আন বহুতো বৃহৎ মন্দিৰত 'অন্নদান' নামৰ এক অতি পৱিত্ৰ প্ৰথা আছে, য'ত প্ৰতিদিনে হাজাৰ হাজাৰ দৰ্শনাৰ্থীক বিনামূলীয়া বা অতি সস্তা মূল্যত পুষ্টিকৰ আহাৰ প্ৰদান কৰা হয়।
◽ কৰ্ণাটকৰ ধৰ্মস্থলা মন্দিৰ, অন্ধ্ৰপ্ৰদেশৰ বিখ্যাত তিৰুপতি বালাজী মন্দিৰ আৰু উৰিষ্যাৰ পুৰীৰ জগন্নাথ মন্দিৰ ইয়াৰ উৎকৃষ্ট উদাহৰণ। এই মন্দিৰসমূহৰ চৌহদত ভ্ৰমণকাৰীসকলৰ থকাৰ বাবেও অতি নূন্যতম মূল্যৰ কোঠা বা বিনামূলীয়া বিশাল হলঘৰ (Dharamshala) উপলব্ধ থাকে।
🔴 ভাৰতত WWOOFing (জৈৱিক কৃষি পামত স্বেচ্ছাসেৱা)
◽ বিশ্বৰ আন দেশৰ দৰে ভাৰততো WWOOF (World Wide Opportunities on Organic Farms) ব্যৱস্থা অত্যন্ত সক্ৰিয়। প্ৰকৃতিপ্ৰেমী ভ্ৰমণকাৰীসকলৰ বাবে ই এক স্বৰ্গস্বৰূপ।
◽ হিমাচল প্ৰদেশ আৰু উত্তৰাখণ্ডৰ আপেল বাগিচাসমূহ, অসম আৰু দাৰ্জিলিঙৰ কিছুমান বিশেষ জৈৱিক চাহ বাগিচা, আৰু কেৰালা তথা কৰ্ণাটকৰ (যেনে কুৰ্গ আৰু ৱায়ানাড) কফি বাগিচাসমূহত আপুনি স্বেচ্ছাসেৱক হিচাপে কাম কৰাৰ সুযোগ পাব পাৰে।
◽ দিনটোত প্ৰায় চাৰিৰ পৰা পাঁচ ঘণ্টা খেতিৰ কাম কৰাৰ বিনিময়ত বাগিচাৰ গৰাকীয়ে আপোনাক সুন্দৰ ঘৰুৱা পৰিৱেশত বিনামূলীয়াকৈ থকা আৰু স্থানীয় সুস্বাদু খাদ্যৰ সুবিধা প্ৰদান কৰে।
🔴 পৰ্যটন কেন্দ্ৰৰ হোষ্টেলসমূহত স্বেচ্ছাসেৱা
◽ ভাৰতৰ প্ৰধান পৰ্যটন কেন্দ্ৰসমূহ যেনে— গোৱা, মানালী, লেহ-লাডাখ, ঋষিকেশ, জয়পুৰ, আৰু পুষ্কৰত বেকপেকাৰ হোষ্টেলৰ (Backpacker Hostels) ধাৰণাটো বৰ্তমান যুৱপ্ৰজন্মৰ মাজত অতি জনপ্ৰিয় হৈ পৰিছে।
◽ Zostel, goStops, বা Moustache ৰ দৰে বিখ্যাত হোষ্টেল চেইনসমূহে ভ্ৰমণকাৰীসকলক ৰিচেপশ্যন চলোৱা, আলহীৰ বাবে ইভেণ্ট বা সংগীতৰ অনুষ্ঠান আয়োজন কৰা, বা হোষ্টেলৰ ছ'চিয়েল মিডিয়া পৰিচালনা কৰাৰ বাবে স্বেচ্ছাসেৱক হিচাপে নিযুক্তি দিয়ে। ইয়াৰ বিনিময়ত তেওঁলোকে বিনামূলীয়াকৈ এখন বিচনা আৰু সাধাৰণতে পুৱাৰ আহাৰ আগবঢ়ায়।
🔴 Workaway, HelpX আৰু NGO ত যোগদান
◽ ভাৰতৰ বিভিন্ন দুৰ্গম অঞ্চল, বিশেষকৈ হিমালয়ৰ গাঁৱসমূহত বা উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ ৰাজ্যসমূহত বহুতো বেচৰকাৰী সংস্থা (NGO) আৰু বিদ্যালয় আছে যিয়ে ভ্ৰমণকাৰীসকলক স্থানীয় শিশুসকলক ইংৰাজী শিকোৱা, কম্পিউটাৰৰ জ্ঞান দিয়া বা পৰিৱেশ সংৰক্ষণৰ কামত সহায় কৰিবলৈ আমন্ত্ৰণ জনায়।
◽ উদাহৰণস্বৰূপে, তামিলনাডুৰ অৰ'ভিল (Auroville) নামৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় পৰিৱেশ-গাঁৱখনত আপুনি বিভিন্ন সেউজ প্ৰকল্পত কাম কৰি বিনামূলীয়া বা অতি কম খৰচত জীৱন নিৰ্বাহ কৰিব পাৰে আৰু এক ব্যতিক্ৰমী জীৱনশৈলীৰ অভিজ্ঞতা লাভ কৰিব পাৰে।
🔴 কাউচচাৰ্ফিং (Couchsurfing) ব্যৱস্থা
◽ আমেৰিকা বা ইউৰোপৰ দৰে ভাৰততো কাউচচাৰ্ফিং এতিয়া মহানগৰ আৰু পৰ্যটনস্থলীবোৰত সুলভ আৰু জনপ্ৰিয় হৈ পৰিছে।
◽ দিল্লী, মুম্বাই, বেংগালুৰু, পুনেৰ দৰে ডাঙৰ চহৰৰ লগতে ৰাজস্থানৰ উদয়পুৰ, জয়ছেলমেৰ বা কেৰালাৰ কোচিৰ দৰে ঠাইসমূহত স্থানীয় লোকসকলে বিদেশী তথা দেশীয় ভ্ৰমণকাৰীক নিজৰ ঘৰত বিনামূলীয়াকৈ থকাৰ সুবিধা দিয়ে। ইয়াৰ জৰিয়তে ভাৰতীয় সংস্কৃতি আৰু স্থানীয় খাদ্যৰ বিষয়ে ওচৰৰ পৰা জনাৰ সুযোগ পোৱা যায়।
🔴 সাৱধানতা আৰু নিয়মসমূহ
◽ ভাৰতত এই সুবিধাসমূহ গ্ৰহণ কৰাৰ সময়ত স্থানীয় সংস্কৃতি, ধৰ্মীয় আৱেগ আৰু পৰম্পৰাৰ প্ৰতি শ্ৰদ্ধাশীল হোৱাটো অতি প্ৰয়োজনীয়। ধৰ্মীয় স্থান আৰু আশ্ৰমসমূহত সাধাৰণতে নিৰামিষ আহাৰ গ্ৰহণ, পৰিষ্কাৰ-পৰিচ্ছন্নতা আৰু নিৰ্দিষ্ট সাজ-পোছাকৰ নীতি মানি চলিবলগীয়া হয়।
◽ মহিলা ভ্ৰমণকাৰীসকলে কাউচচাৰ্ফিং বা হোষ্টেলত থকাৰ সময়ত আন ভ্ৰমণকাৰীয়ে দিয়া ৰিভিউ (Reviews) ভালদৰে পঢ়ি নিজৰ নিৰাপত্তা নিশ্চিত কৰি লোৱাটো সদায়েই বাঞ্ছনীয়।
