🔴 বিজ্ঞানীৰ দ্বাৰা কৃত্ৰিম বুদ্ধিমত্তাৰ (AI) সহায়ত ‘ইউনিভাৰ্চেল ভেকচিন’ বা সাৰ্বজনীন ছিটাৰ যুগান্তকাৰী আৱিষ্কাৰ
( অপূৰ্ব দাস )
◽ যোৱা কেইটামান বছৰত সমগ্ৰ বিশ্বজুৰি বিভিন্ন ধৰণৰ সংক্ৰামক ৰোগৰ এক ভয়াবহ আৰু উদ্বেগজনক বিপদ পৰিলক্ষিত হৈছে। ২০২০ চনৰ পৰা ২০২৩ চনলৈকে হোৱা কৰ'না মহামাৰীয়েই হওক বা বৰ্তমান সময়ত এক নতুন বিপদ হিচাপে আত্মপ্ৰকাশ কৰা ইবোলা ভাইৰাছেই হওক, এই সকলোবোৰে সমগ্ৰ বিশ্বৰ জনস্বাস্থ্য ব্যৱস্থাৰ বাবে গভীৰ চিন্তাৰ কাৰণ হৈ পৰিছে। এই ধৰণৰ ভয়ংকৰ ভাইৰেল ৰোগৰ পৰা ৰক্ষা পোৱাৰ বাবে চিকিৎসা বিজ্ঞানত ভেকচিন বা ছিটাক আটাইতকৈ ফলপ্ৰসূ আৰু নিৰ্ভৰযোগ্য উপায় হিচাপে গণ্য কৰা হয়। কৰ'না মহামাৰীৰ ভয়াৱহ সময়ছোৱাত বিশ্বৰ বিভিন্ন প্ৰান্তৰ বিজ্ঞানীসকলৰ দলে অহোপুৰুষাৰ্থ কৰি অতি দ্ৰুততাৰে ভেকচিন প্ৰস্তুত কৰি উলিয়াইছিল আৰু লাখ লাখ লোকৰ প্ৰাণ ৰক্ষা কৰিবলৈ সক্ষম হৈছিল। অৱশ্যে, ইবোলা ভাইৰাছক লৈ বৰ্তমান আটাইতকৈ ডাঙৰ চিন্তাৰ বিষয়টো হ'ল যে ইয়াৰ বৰ্তমানৰ ষ্ট্ৰেইন বা প্ৰকাৰটোৰ পৰা সুৰক্ষা প্ৰদান কৰিব পৰাকৈ কোনো ধৰণৰ ভেকচিন এতিয়ালৈকে চিকিৎসা বিজ্ঞানত উপলব্ধ হোৱা নাই।
◽ ইয়াৰ মাজতে কেইবাখনো গৱেষণা পত্ৰ আৰু অধ্যয়নে ক্ৰমাগতভাৱে এই কথাটোক লৈ সতৰ্ক কৰি আহিছে যে যিদৰে বৰ্তমান সময়ত বনাঞ্চল ধ্বংসৰ ফলত জীৱ-জন্তু আৰু মানুহৰ মাজত সংস্পৰ্শ অস্বাভাৱিকভাৱে বৃদ্ধি পাইছে, তাৰ ফলত জুনোটিক ৰোগ (অৰ্থাৎ যিবোৰ ৰোগ জীৱ-জন্তুৰ পৰা মানুহলৈ বিয়পে) বৰ্তমান যথেষ্ট সাধাৰণ হৈ পৰিছে। এনে পৰিস্থিতিত ভৱিষ্যতে হ'ব পৰা আৰু অধিক বিপদজনক সংক্ৰামক ৰোগসমূহৰ প্ৰতি আমি আগতীয়াকৈ সতৰ্ক আৰু সজাগ হোৱাটো অতি প্ৰয়োজন হৈ পৰিছে।
◽ এতিয়া এনে এখন পৃথিৱীৰ কথা কল্পনা কৰক, য'ত কোনো ভাইৰাছ বিয়পিবলৈ অপেক্ষা কৰিব নালাগে, অথবা প্ৰতিবাৰ নতুন মহামাৰী অহাৰ সময়ত মৃত্যুৰ ভয়ৰ মাজত জীয়াই থাকিব নালাগে। বিজ্ঞানী আৰু চিকিৎসকসকলে ভাইৰাছৰ সংক্ৰমণৰ পিছত তাৰ নিৰাময়ৰ বাবে দৌৰাৰ পৰিৱৰ্তে, ভাইৰাছতকৈ সদায় এঢাপ আগত থাকিব পাৰিব।
◽ কেমব্ৰিজ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ বিজ্ঞানীসকলে এতিয়া এই দিশত এনে এক যুগান্তকাৰী আৱিষ্কাৰৰ দাবী কৰিছে, যিয়ে আগন্তুক সময়ত সমগ্ৰ বিশ্বৰ স্বাস্থ্য ব্যৱস্থাক সম্পূৰ্ণৰূপে সলনি কৰি দিব পাৰে। বিজ্ঞানীসকলে দাবী কৰিছে যে তেওঁলোকে অত্যাধুনিক কৃত্ৰিম বুদ্ধিমত্তা বা আৰ্টিফিচিয়েল ইন্টেলিজেন্সৰ (AI) সহায়ত এনে এক ‘ইউনিভাৰ্চেল ভেকচিন’ বা সাৰ্বজনীন ছিটা প্ৰস্তুত কৰি উলিয়াইছে, যিয়ে ফ্লু বা কৰ'নাৰ দৰে ৰোগৰ লগতে ভৱিষ্যতে বাদুলি বা আন বন্যপ্ৰাণীৰ পৰা বিয়পিব পৰা যিকোনো মাৰাত্মক ভাইৰেল ৰোগৰ বিৰুদ্ধে শক্তিশালী সুৰক্ষা প্ৰদান কৰিব পাৰিব।
🔴 ভৱিষ্যতৰ মহামাৰীৰ পৰা মানৱজাতিক ৰক্ষা কৰিব পৰা চুপাৰ-এণ্টিজেন
◽ এই খবৰটোৱে সংক্ৰামক ৰোগৰ বিৰুদ্ধে চলি থকা মানৱজাতিৰ যুঁজখনত এক নতুন আৰু উজ্জ্বল আশাৰ সঞ্চাৰ কৰিছে। সেয়া কৰ'নাৰ দৰে ভয়ানক ভাইৰাছেই হওক বা ইবোলাৰ দৰে মাৰাত্মক সংক্ৰমণেই হওক, দাবী কৰা হৈছে যে এই ইউনিভাৰ্চেল ভেকচিনটোৱে সকলো ধৰণৰ বিপদৰ পৰা মানুহক ৰক্ষা কৰিব পাৰিব। এই বিশেষ ভেকচিনটো সকলো প্ৰকাৰৰ কৰ'না ভাইৰাছৰ ওপৰত কাম কৰিব পৰাকৈ অতি সূক্ষ্মভাৱে প্ৰস্তুত কৰা হৈছে। ইয়াত ক'ভিডৰ সকলোবোৰ ভেৰিয়েন্ট বা ৰূপৰ লগতে সেই ভাইৰাছবোৰকো অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে যিবোৰে বৰ্তমান কেৱল জীৱ-জন্তুকহে সংক্ৰমিত কৰে, কিন্তু ভৱিষ্যতে জিনীয় পৰিৱৰ্তনৰ জৰিয়তে নতুন মহামাৰীৰ সৃষ্টি কৰাৰ পূৰ্ণ ক্ষমতা ৰাখে। বৰ্তমান ইয়াক চাৰবেকোভাইৰাছ (কৰ'না ভাইৰাছৰ পৰিয়াল)ৰ ওপৰত সফলতাৰে পৰীক্ষা কৰা হৈছে।
◽ এতিয়ালৈকে চিকিৎসা বিজ্ঞানত ভেকচিন প্ৰস্তুত কৰাৰ প্ৰক্ৰিয়াটো সদায় বৰ্তমানৰ ভাইৰাছৰ ষ্ট্ৰেইন বা প্ৰকাৰসমূহৰ ওপৰত আধাৰিত আছিল। অৰ্থাৎ যেতিয়া কোনো ভাইৰাছৰ সংক্ৰমণ ঘটি চৌদিশে বিয়পি পৰিছিল, তেতিয়াহে বিজ্ঞানীসকলে ইয়াৰ প্ৰতিষেধক প্ৰস্তুত কৰাৰ কাম আৰম্ভ কৰিছিল। কিন্তু এই নতুন কৃত্ৰিম বুদ্ধিমত্তা প্ৰযুক্তিৰ জৰিয়তে পৰিস্থিতিৰ এক আমূল আৰু যোগাত্মক পৰিৱৰ্তন হোৱা দেখা গৈছে।
◽ বিজ্ঞানীসকলে সদৰী কৰা অনুসৰি, কৃত্ৰিম বুদ্ধিমত্তাৰ (AI) দ্বাৰা সৃষ্টি কৰা এই বিশেষ চুপাৰ-এণ্টিজেনৰ সহায়ত মানৱ শৰীৰৰ ৰোগ প্ৰতিৰোধ ক্ষমতাক (ইমিউন চিষ্টেম) এনেদৰে প্ৰশিক্ষণ দিব পৰা যাব যে ই কেৱল বৰ্তমানৰ সংক্ৰমণক চিনাক্ত কৰাই নহয়, বৰঞ্চ ভৱিষ্যতে হ'ব পৰা সাম্ভাব্য সংক্ৰমণকো আগতীয়াকৈ চিনাক্ত কৰিব পাৰিব আৰু শৰীৰত এখন শক্তিশালী প্ৰতিৰক্ষামূলক ঢাল তৈয়াৰ কৰি মানুহক দীৰ্ঘম্যাদী সুৰক্ষা প্ৰদান কৰিব পাৰিব।
🔴 ভাইৰাছৰ ৰূপ সলনি হ'লেও এতিয়া আৰু চিন্তাৰ কোনো কাৰণ নাই
◽ বিজ্ঞানৰ ইতিহাসত প্ৰথমবাৰৰ বাবে বিজ্ঞানীৰ এটা দলে কৃত্ৰিম বুদ্ধিমত্তাৰ নিপুণ ব্যৱহাৰ কৰি এনে এক ‘চুপাৰ-এণ্টিজেন’ প্ৰস্তুত কৰি উলিয়াইছে যিয়ে কেইবাবিধো ভাইৰাছৰ পৰা দীৰ্ঘ সময়ৰ বাবে সুৰক্ষা প্ৰদান কৰিব পাৰে, আনকি সেই ভাইৰাছবোৰে নিজৰ জিনীয় ৰূপ বা ষ্ট্ৰেইন সলনি কৰিলেও এই ভেকচিন সমানেই কাৰ্যকৰী হৈ থাকিব।
◽ বৰ্তমানলৈকে উপলব্ধ পৰম্পৰাগত ভেকচিনসমূহে এক সীমিত সময়ৰ বাবেহে সুৰক্ষা প্ৰদান কৰে আৰু সেইবোৰ সময়মতে আপডেইট কৰি বুষ্টাৰ ড'জ হিচাপে পুনৰ লোৱাৰ প্ৰয়োজন হয়। কিন্তু এই নতুন প্ৰযুক্তিয়ে ভাইৰাছ সলনি হোৱাৰ আগতেই মানৱ শৰীৰক সুৰক্ষা প্ৰদান কৰিব পাৰে, যাৰ ফলত মহামাৰী বিয়পাব পৰা নতুন ষ্ট্ৰেইনসমূহক একেবাৰে আৰম্ভণিতেই বাধা দিয়াটো সম্ভৱপৰ হ'ব।
◽ কেমব্ৰিজ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পশু চিকিৎসা বিজ্ঞান বিভাগৰ 'লেব অৱ ভাইৰেল জুনোটিক্স'ৰ মুখ্য গৱেষক প্ৰফেচৰ জনাথন হিনীয়ে এই সন্দৰ্ভত উল্লেখ কৰে যে, "আমি ভেকচিন প্ৰস্তুত কৰাৰ পদ্ধতিটোক ৰিয়েক্টিভ (অৰ্থাৎ সমস্যা অহাৰ পিছত প্ৰতিক্ৰিয়া প্ৰকাশ কৰা)ৰ পৰিৱৰ্তে 'ফিউচাৰ-প্ৰুফ' (ভৱিষ্যতৰ বাবে সম্পূৰ্ণ সুৰক্ষিত) কৰাৰ এক প্ৰয়াস কৰিছোঁ, যিটো ভৱিষ্যতৰ চিকিৎসা বিজ্ঞানৰ বাবে এক মাইলৰ খুঁটি হিচাপে পৰিগণিত হ'ব।"
🔴 পৰীক্ষামূলক প্ৰয়োগ বা মানৱ ট্ৰায়েলৰ ফলাফলসমূহ কি আছিল?
◽ বিখ্যাত চিকিৎসা বিজ্ঞানৰ পত্ৰিকা 'জাৰ্নেল অৱ ইনফেকচন'ত এই বৈপ্লৱিক নতুন ভেকচিনটোৰ প্ৰথম মানৱ পৰীক্ষণৰ ফলাফলসমূহ প্ৰকাশ কৰা হৈছে।
◽ এই ফলাফলসমূহে গভীৰ আশাৰ বতৰা কঢ়িয়াই আনিছে যে এই ভেকচিনটো ব্যৱহাৰৰ বাবে সম্পূৰ্ণ সুৰক্ষিত, শৰীৰৰ ওপৰত ইয়াৰ প্ৰভাৱ অত্যন্ত ফলপ্ৰসূ আৰু ইয়াৰ ক্ষতিকাৰক পাৰ্শ্বক্ৰিয়াও অতি নগণ্য। অৱশ্যে এই পৰীক্ষণৰ বাবে লোৱা নমুনাৰ সংখ্যা বা চেম্পল চাইজ এতিয়াও যথেষ্ট সৰু আৰু ইয়াক অধিক বহল পৰিসৰত কৰাৰ প্ৰয়োজন আছে।
◽ এই পৰীক্ষণত ১৮ৰ পৰা ৫০ বছৰ বয়সৰ ৩৯ জন সুস্থ লোকক এই ইউনিভাৰ্চেল চাৰবেকো কৰ'নাভাইৰাছ ভেকচিন প্ৰদান কৰা হৈছিল। এই ভেকচিনটোৱে ছাৰ্চ-চিঅ'ভি-২ (SARS-CoV-2), ছাৰ্চ (SARS) আৰু বাদুলিৰ পৰা বিয়পা কেইবাটাও সম্পৰ্কীয় ভয়াৱহ ভাইৰাছ সামৰি লয়।
◽ গৱেষণাত দেখা গৈছে যে এই ভেকচিনটো গ্ৰহণ কৰাৰ পিছত শৰীৰৰ ৰোগ প্ৰতিৰোধ প্ৰণালীয়ে কেৱল ছাৰ্চ-চিঅ'ভি-২ আৰু ছাৰ্চৰ বিৰুদ্ধেই সক্ৰিয় প্ৰতিক্ৰিয়া প্ৰকাশ কৰা নাছিল, বৰঞ্চ সেই বাদুলি ভাইৰাছবোৰৰ বিৰুদ্ধেও সফলতাৰে প্ৰতিক্ৰিয়া প্ৰকাশ কৰিছিল যিবোৰ ভৱিষ্যতে জীৱ-জন্তুৰ পৰা মানুহলৈ অতি সহজে সংক্ৰমিত হ'ব পাৰে।
◽ অৱশ্যে এই প্ৰযুক্তিটোক আৰু অধিক উন্নত আৰু নিৰ্ভুল কৰাৰ প্ৰয়োজন আছে। ইয়াৰ সামৰ্থ্যক আৰু ভালদৰে বুজি উঠিবলৈ ইয়াৰ দ্বিতীয় পৰ্যায়ৰ পৰীক্ষণ এক বহল আৰু বৈচিত্ৰ্যপূৰ্ণ লোকৰ গোটৰ ওপৰত কৰা হ'ব, যাতে ইয়াৰ প্ৰভাৱ সকলো বয়স আৰু জাতিৰ লোকৰ ওপৰত নিৰীক্ষণ কৰিব পৰা যায়।
🔴 বিশেষজ্ঞসকলৰ মতামত আৰু ভৱিষ্যতৰ সম্ভাৱনা
◽ চাউদাম্পটন বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰফেচৰ চল ফষ্টে কয় যে, ফ্লু, কৰ'নাভাইৰাছ আৰু ইবোলাৰ দৰে ভাইৰাছবোৰে অহৰহ নিজৰ ৰূপ সলনি কৰি থাকে, যাৰ ফলত পৰম্পৰাগত টিকাসমূহ প্ৰায়ে কাৰ্যকৰী নোহোৱা হৈ পৰে। এই নতুন ইউনিভাৰ্চেল ভেকচিন প্ৰযুক্তি ভৱিষ্যতৰ যিকোনো পৰিস্থিতিৰ বাবে সম্পূৰ্ণৰূপে সাজু। এনে ভেকচিনে ভৱিষ্যতৰ যিকোনো মহামাৰীৰ সময়ত লাখ লাখ মানুহৰ মূল্যৱান জীৱন ৰক্ষা কৰিব পাৰে, লকডাউনৰ দৰে স্থবিৰ পৰিস্থিতি ৰোধ কৰিব পাৰে আৰু সমগ্ৰ বিশ্বৰ অৰ্থনীতিক হোৱা বৃহৎ লোকচানৰ পৰাও বচাব পাৰে।
◽ বৰ্তমান বিশ্বজুৰি স্বাস্থ্য খণ্ডৰ বাবে ইবোলা এক ডাঙৰ চিন্তাৰ কাৰণ হিচাপে আত্মপ্ৰকাশ কৰিছে। উগাণ্ডা আৰু ডেম'ক্ৰেটিক ৰিপাব্লিক অৱ কংগোত হোৱা নতুন প্ৰাদুৰ্ভাৱৰ ফলত হাজাৰ হাজাৰ লোক আক্ৰান্ত হৈছে আৰু ইতিমধ্যে প্ৰায় ২৬০ জন লোকৰ অকাল মৃত্যু হৈছে।
◽ এই মুহূৰ্তত ইবোলাক লৈ মূল চিন্তাৰ বিষয়টোৱেই হৈছে যে ইয়াৰ বৰ্তমানৰ বুণ্ডিবুগিঅ' (Bundibugyo) ষ্ট্ৰেইনটোৰ বাবে কোনো ভেকচিন এতিয়ালৈকে উপলব্ধ নাই। ভৱিষ্যতে এনেধৰণৰ ভয়াৱহ পৰিস্থিতিৰ সন্মুখীন হ'বলৈ এই নতুন ইউনিভাৰ্চেল ভেকচিনটোৱে যথেষ্ট সহায়ক ভূমিকা পালন কৰিব পাৰে বুলি ধাৰণা কৰা হৈছে।
◽ অৱশ্যে এই ভেকচিনটো প্ৰকৃততে কিমান ফলপ্ৰসূ আৰু বিভিন্ন পৰিস্থিতিত মানুহৰ বাবে ই কিমান কাৰ্যকৰী প্ৰমাণিত হ'ব পাৰে, তাক সম্পূৰ্ণৰূপে বুজিবলৈ এতিয়াও বিস্তৰ পৰীক্ষণৰ প্ৰয়োজন আছে। যিয়েই নহওক, ইয়াৰ প্ৰাৰম্ভিক ফলাফলসমূহে সমগ্ৰ মানৱজাতিৰ বাবে এক শক্তিশালী আশাৰ কিৰণ কঢ়িয়াই আনিছে। সংক্ৰামক ৰোগৰ বিৰুদ্ধে যুঁজত কৃত্ৰিম বুদ্ধিমত্তাৰ এই প্ৰয়োগে চিকিৎসা বিজ্ঞানত এক নতুন যুগৰ সূচনা কৰিবলৈ গৈ আছে।
