🟢 সাৱধান! এইসকল লোকৰ বাবে শাক খোৱাটো স্বাস্থ্যৰ বাবে ক্ষতিকাৰক।
( অপূৰ্ব দাস )
সাধাৰণতে আমি সকলোৱে জানো যে সেউজীয়া শাক-পাচলি আমাৰ শৰীৰৰ বাবে অত্যন্ত উপকাৰী আৰু পুষ্টিকৰ। সৰুৰে পৰাই আমাক কোৱা হয় যে সুস্বাস্থ্য বজাই ৰাখিবলৈ, ৰোগ প্ৰতিৰোধ ক্ষমতা বঢ়াবলৈ, চকুৰ দৃষ্টিশক্তি বৃদ্ধি কৰিবলৈ আৰু শৰীৰত তেজৰ পৰিমাণ বা আইৰণ বঢ়াবলৈ নিয়মীয়াকৈ শাক খাব লাগে। কিন্তু প্ৰাচীন আয়ুৰ্বেদ শাস্ত্ৰই সকলো খাদ্য সকলো মানুহৰ বাবে একেদৰে উপকাৰী বুলি নাভাবে। আয়ুৰ্বেদৰ মতে, প্ৰতিজন ব্যক্তিৰ শৰীৰৰ প্ৰকৃতি বেলেগ বেলেগ আৰু সেই অনুসৰি তেওঁলোকৰ খাদ্য গ্ৰহণৰ নিয়মসমূহো সুকীয়া হোৱা উচিত। বিশেষকৈ শাক খোৱাৰ ক্ষেত্ৰত আয়ুৰ্বেদত কিছুমান সুনিৰ্দিষ্ট নীতি আৰু সাৱধানতাৰ বিষয়ে উল্লেখ কৰা হৈছে, যিবোৰ মানি চলাটো আমাৰ সামগ্ৰিক স্বাস্থ্যৰ বাবে অতি প্ৰয়োজনীয়।
🟢 দুৰ্বল আৰু পেটৰ সমস্যা থকা লোকৰ বাবে শাক কিয় ক্ষতিকাৰক?
◽ আয়ুৰ্বেদৰ মতে, সেউজীয়া শাকৰ প্ৰকৃতি সাধাৰণতে লঘূ (পাতল), ৰুক্ষ আৰু ই শৰীৰত ৰেচক বা লেক্সেটিভ (Laxative) হিচাপে কাম কৰে। অৰ্থাৎ, শাকে আমাৰ পাচন তন্ত্ৰৰ মাজেৰে খাদ্য অতি দ্ৰুতগতিত পাৰ হৈ যোৱাত সহায় কৰে আৰু শৌচ ঢিলা কৰি শৰীৰৰ পৰা অতি সহজে বাহিৰলৈ উলিয়াই দিয়ে।
◽ এই বিশেষ গুণটোৰ বাবেই যিসকল লোকৰ সঘনাই পেটৰ সমস্যা যেনে— গেছ, এচিডিটি, বদহজম, গ্ৰহণী বা ডায়েৰিয়া আদি হৈ থাকে, তেওঁলোকৰ বাবে শাক খোৱাটো হানিকাৰক হ'ব পাৰে। যেতিয়া পেটৰ অসুখত ভুগি থকা এজন ব্যক্তিয়ে শাক খায়, তেতিয়া তেওঁৰ দুৰ্বল অন্ত্ৰই শাকখিনি হজম কৰিবলৈ অতিৰিক্ত চাপৰ সন্মুখীন হয়। ইয়াৰ ফলত পেটৰ বিষ, পেট ফুলা বা শৌচ অধিক ঢিলা হোৱাৰ দৰে সমস্যাই দেখা দিব পাৰে।
◽ যিসকল লোক শাৰীৰিকভাৱে অত্যন্ত দুৰ্বল, যিসকলৰ ওজন অস্বাভাৱিকভাৱে কম বা যিসকলৰ শৰীৰত পুষ্টিৰ অভাৱ আছে, তেওঁলোকে শাক বেছি পৰিমাণে গ্ৰহণ কৰিব নালাগে। যেতিয়া আমি শাকৰ লগতে অন্যান্য পুষ্টিকৰ খাদ্য যেনে— দাইল, গাখীৰ, মাছ, মাংস, কণী বা আন সতেজ পাচলি খাওঁ, তেতিয়া আমাৰ শৰীৰে সেইবোৰৰ পৰা প্ৰয়োজনীয় পুষ্টি (যেনে— প্ৰটিন, ভিটামিন, কেলচিয়াম) শোষণ কৰিবলৈ কিছু সময়ৰ আৱশ্যক হয়। কিন্তু শাকৰ প্ৰবল লেক্সেটিভ গুণৰ বাবে, ই এই পুষ্টিকৰ খাদ্যসমূহকো পেটত বা অন্ত্ৰত বেছি সময় থাকিবলৈ নিদিয়ে। শৰীৰে পুষ্টি শোষণ কৰাৰ আগতেই শাকে অন্যান্য খাদ্যৰ সাৰাংশসমূহ মলৰ জৰিয়তে শৰীৰৰ পৰা দ্ৰুতগতিত বাহিৰ কৰি দিয়ে। ফলস্বৰূপে, যিটো পুষ্টি দুৰ্বল শৰীৰক সৱল কৰিবলৈ প্ৰয়োজন আছিল, সেয়া শৰীৰে নাপায় আৰু ব্যক্তিজন ক্ৰমান্বয়ে পুষ্টিহীনতাত ভুগি অধিক দুৰ্বল হৈ পৰে।
🟢 শাক খোৱাৰ সঠিক সময় আৰু পদ্ধতি
◽ ইয়াৰ অৰ্থ অৱশ্যে এইটো নহয় যে দুৰ্বল বা পেটৰ সমস্যা থকা লোকে জীৱনত কেতিয়াও শাক খাব নোৱাৰিব।
আয়ুৰ্বেদত সকলো সমস্যাৰেই এক সুৰক্ষিত সমাধান থাকে।
◽ যিসকলৰ পেটৰ পাচন শক্তি দুৰ্বল, তেওঁলোকে কেঁচা বা আধা সিজা শাক, চালাড আদি একেবাৰেই খাব নালাগে। ইয়াৰ পৰিৱৰ্তে তেওঁলোকে শাকখিনি ভালদৰে সিজাই তাৰ পৰা প্ৰস্তুত কৰা আঞ্জাৰ ৰস বা চুপ হিচাপে গ্ৰহণ কৰিব পাৰে।
◽ দিনৰ ভাগত একাপ শাকৰ ৰস বা চুপ খোৱাটো স্বাস্থ্যৰ বাবে সম্পূৰ্ণ নিৰাপদ বুলি আয়ুৰ্বেদত পৰামৰ্শ দিয়া হৈছে। ইয়াৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ কাৰণো আছে। দিনৰ ভাগত, বিশেষকৈ দুপৰীয়া সময়ত সূৰ্যৰ তাপৰ লগতে আমাৰ শৰীৰৰ জঠৰাগ্নি বা পাচন শক্তি আটাইতকৈ সক্ৰিয় আৰু প্ৰবল অৱস্থাত থাকে। এই সময়ত গ্ৰহণ কৰা যিকোনো খাদ্য, আনকি তৰল অৱস্থাত থকা শাকৰ ৰসো শৰীৰে অতি সহজে হজম কৰিব পাৰে আৰু ই পেটৰ কোনো হানি নকৰে।
🟢 কাৰ বাবে শাক খোৱাটো অত্যন্ত উপকাৰী?
◽ আনহাতে, যিসকল লোকৰ দীৰ্ঘদিনীয়া কোষ্ঠকাঠিন্য বা শৌচ টান হোৱা সমস্যা আছে, তেওঁলোকৰ বাবে শাক এক প্ৰাকৃতিক ঔষধ স্বৰূপ। যিহেতু শাকত প্ৰচুৰ পৰিমাণে ফাইবাৰ থাকে আৰু ই লেক্সেটিভ হিচাপে কাম কৰে, সেয়েহে ই আমাৰ পাচন নলীৰ পৰা আৱৰ্জনা অতি সহজে নিষ্কাশন কৰাত সহায় কৰে।
◽ কোষ্ঠকাঠিন্যত ভুগি থকা লোকসকলে নিয়মিতভাৱে শাক বা শাকৰ ৰস গ্ৰহণ কৰিলে তেওঁলোকৰ অন্ত্ৰ পৰিষ্কাৰ হয়। শাকে অন্ত্ৰত পানীৰ পৰিমাণ ধৰি ৰাখে আৰু মলক কোমল কৰি বাহিৰলৈ ওলাই যোৱাত সহায় কৰে, যাৰ ফলত শৌচ স্বাভাৱিক অৱস্থালৈ ঘূৰি আহে।
◽ তদুপৰি, যিসকল লোকে নিজৰ দেহৰ অতিৰিক্ত মেদ বা চৰ্বি হ্ৰাস কৰি ওজন কমাব বিচাৰে, তেওঁলোকৰ বাবেও শাক অত্যন্ত উপকাৰী খাদ্য। শাকে আমাৰ শৰীৰৰ মেটাবলিজম প্ৰক্ৰিয়া উন্নত কৰে।
◽ সেউজীয়া শাকত কেলৰিৰ পৰিমাণ অতি নগণ্য থাকে, কিন্তু শৰীৰৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় খনিজ পদাৰ্থ আৰু ফাইবাৰ প্ৰচুৰ পৰিমাণে পোৱা যায়। ফাইবাৰৰ পৰিমাণ বেছি থকাৰ বাবে শাক খালে পেটটো বহু সময়লৈকে ভৰি থকা যেন অনুভৱ হয়। ইয়াৰ ফলত বাৰে বাৰে ভোক লগাৰ প্ৰৱণতা কমে।
◽ শাকে শৰীৰত অতিৰিক্ত কেলৰি জমা হ'বলৈ নিদিয়ে আৰু শৰীৰৰ পৰা বিষাক্ত পদাৰ্থসমূহ উলিয়াই দিয়াত সহায় কৰে। সেয়েহে, মেদবহুলতাত ভুগি থকা লোকসকলে নিজৰ খাদ্য তালিকাত নিয়মীয়াকৈ শাক অন্তৰ্ভুক্ত কৰা উচিত।
◽ আয়ুৰ্বেদত কোৱা হয় যে অতিমাত্ৰা ব্যৱহাৰ সদায় বৰ্জনীয়। শাকৰ ক্ষেত্ৰতো এই কথাষাৰ প্ৰযোজ্য। সুস্বাস্থ্যৰ অধিকাৰী এজনেও মাত্ৰাধিক শাক খালে ই পাচন ক্ৰিয়াত ব্যাঘাত জন্মাব পাৰে। সেয়েহে প্ৰতিটো খাদ্য এক নিৰ্দিষ্ট পৰিমাণত গ্ৰহণ কৰা উচিত।
◽ বৰ্তমান সময়ত শাক-পাচলিত ৰাসায়নিক সাৰ আৰু কীটনাশক দ্ৰব্যৰ ব্যৱহাৰ বৃদ্ধি পাইছে, সেয়েহে যিকোনো শাক খোৱাৰ আগতে তাক কুহুমীয়া গৰম পানীৰে ভালদৰে ধুই লোৱাটো অত্যন্ত জৰুৰী। এনে কৰিলে শাকত থকা বীজাণু আঁতৰ হয়।
খাদ্য যিমানেই স্বাস্থ্যসন্মত নহওক কিয়, নিজৰ শৰীৰৰ পাচন ক্ষমতা আৰু বৰ্তমানৰ অৱস্থা বুজিহে তাক গ্ৰহণ কৰা উচিত। পেটৰ ৰোগী আৰু দুৰ্বল লোকে শাকৰ ক্ষেত্ৰত সাৱধানতা অৱলম্বন কৰিলে আৰু কোষ্ঠকাঠিন্য তথা মেদবহুলতাত ভোগা লোকে সঠিক পৰিমাণত গ্ৰহণ কৰিলে নিগাজী সুস্বাস্থ্য লাভ কৰিব পাৰিব।
