পুৰুষে নাৰীক নিৰ্যাতন কৰিলে আইন আছে। নাৰীয়ে পুৰুষক নিৰ্যাতন কৰিলে কি কি আইন আছে?

পুৰুষে নাৰীক নিৰ্যাতন কৰিলে আইন আছে। নাৰীয়ে পুৰুষক নিৰ্যাতন কৰিলে কি কি আইন আছে?

( অপূৰ্ব দাস )

নিৰ্যাতন আৰু অপৰাধৰ কোনো লিংগ নাথাকে। সমাজত সাধাৰণতে পুৰুষৰ দ্বাৰা নাৰী নিৰ্যাতিত হোৱাৰ ঘটনাই বেছি চৰ্চা লাভ কৰে যদিও, নাৰীৰ দ্বাৰা পুৰুষ নিৰ্যাতিত হোৱাৰ ঘটনাও অস্বীকাৰ কৰিব নোৱাৰি। ভাৰতকে ধৰি বিশ্বৰ বিভিন্ন দেশত নাৰীৰ দ্বাৰা পুৰুষ নিৰ্যাতন (শাৰীৰিক, মানসিক, যৌন, আৰ্থিক আৰু প্ৰেমৰ চলনা) প্ৰতিৰোধ কৰিবলৈ বিভিন্ন ধৰণৰ আইনী ব্যৱস্থা আছে।

ভাৰতীয় আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰেক্ষাপটত পুৰুষৰ সুৰক্ষাৰ বাবে থকা আইনসমূহৰ এক বহুল আৰু পুংখানুপুংখ বিশ্লেষণ তলত দাঙি ধৰা হ’ল:

🔴 ভাৰতীয় ন্যায় সংহিতা (BNS) আৰু পুৰুষৰ সুৰক্ষা

ভাৰতত আগৰ ভাৰতীয় দণ্ডবিধি (IPC) ৰ সলনি বৰ্তমান 'ভাৰতীয় ন্যায় সংহিতা' (BNS) কাৰ্যকৰী কৰা হৈছে। এই নতুন আইনত লিংগ নিৰপেক্ষতাৰ ওপৰত কিছু গুৰুত্ব দিয়া হৈছে। নাৰীয়ে পুৰুষক নিৰ্যাতন কৰিলে তলত উল্লেখ কৰা ধাৰাসমূহৰ অধীনত গোচৰ তৰিব পাৰি:

🔴 শাৰীৰিক নিৰ্যাতন আৰু আঘাত (Physical Assault)

কোনো মহিলাই যদি এজন পুৰুষক শাৰীৰিকভাৱে অপকাৰ কৰে, মাৰপিট কৰে বা গুৰুতৰভাৱে আঘাতপ্ৰাপ্ত কৰে, তেন্তে তেওঁ আইনী শাস্তিৰ মুখামুখি হ’ব লাগিব।

১. আঘাত কৰা (Voluntarily Causing Hurt): বি.এন.এছ. (BNS) ৰ প্ৰাসংগিক ধাৰা অনুসৰি কোনো মহিলাই পুৰুষক স্বেচ্ছাই আঘাত কৰিলে শাস্তি আৰু জৰিমনাৰ বিধান আছে।

২. গুৰুতৰ আঘাত (Grievous Hurt): যদি মাৰপিটৰ ফলত পুৰুষজনৰ হাড় ভাগে, চকু বা কাণৰ ক্ষতি হয় বা গভীৰ আঘাত লাগে, তেন্তে বি.এন.এছ. ৰ অধীনত মহিলাগৰাকীৰ বিৰুদ্ধে কঠোৰ কাৰাদণ্ডৰ ব্যৱস্থা আছে।

৩. মাৰপিট বা অপৰাধমূলক বলপ্ৰয়োগ (Criminal Force and Assault): কোনো পুৰুষক ভয় দেখুৱাবলৈ বা অপদস্থ কৰিবলৈ বলপ্ৰয়োগ কৰিলে এই ধাৰাৰ অধীনত শাস্তি হয়।

🔴 মানসিক নিৰ্যাতন আৰু আত্মহত্যাৰ প্ৰৰোচনা (Mental Cruelty and Abetment of Suicide)

মানসিক নিৰ্যাতন দৃশ্যমান নহ’লেও ই অতি ভয়ংকৰ। বহু সময়ত পুৰুষসকলে পত্নী বা প্ৰেমিকাৰ মানসিক নিৰ্যাতন সহ্য কৰিব নোৱাৰি চৰম সিদ্ধান্ত ল’বলগীয়া হয়।

১. আত্মহত্যাৰ প্ৰৰোচনা (Abetment of Suicide): যদি কোনো মহিলাৰ অহৰহ মানসিক নিৰ্যাতন, ব্লেকমেইলিং বা মিছা গোচৰত ফটাৰ ভাবুকিৰ বাবে এজন পুৰুষে আত্মহত্যা কৰে, তেন্তে বি.এন.এছ. ৰ ধাৰা ১০৮ (পূৰ্বৰ IPC 306) ৰ অধীনত উক্ত মহিলাগৰাকীৰ বিৰুদ্ধে গোচৰ ৰুজু কৰা হয়। ইয়াৰ শাস্তি ১০ বছৰ পৰ্যন্ত কাৰাদণ্ড হ’ব পাৰে।

২. অপৰাধমূলক ভাবুকি (Criminal Intimidation): যদি কোনো মহিলাই এজন পুৰুষক বা তেওঁৰ পৰিয়ালক জীৱনৰ হেঙাৰ কৰা, চাকৰি খোৱা বা সমাজত বদনাম কৰাৰ ভাবুকি দিয়ে, তেন্তে ই অপৰাধমূলক ভাবুকিৰ শ্ৰেণীত পৰে আৰু ইয়াৰ বাবে কাৰাদণ্ড হ’ব পাৰে।

🔴 প্ৰেমৰ চলনা, বিয়াৰ মিছা প্ৰতিশ্ৰুতি আৰু ঠগামি (Cheating and Breach of Trust)

প্ৰেমৰ নামত প্ৰতাৰণা কৰা, আৰ্থিকভাৱে লুণ্ঠন কৰা বা বিয়াৰ মিছা প্ৰতিশ্ৰুতি দি পুৰুষক ব্যৱহাৰ কৰাৰ বিৰুদ্ধেও আইনী ব্যৱস্থা আছে।

১. প্ৰতাৰণা আৰু ঠগামি (Cheating): যদি কোনো মহিলাই কোনো পুৰুষক প্ৰেম বা বিয়াৰ মিছা অভিনয় কৰি টকা-পইচা, সম্পত্তি বা উপহাৰ বুটলে আৰু পিছত প্ৰতাৰণা কৰে, তেন্তে বি.এন.এছ. ৰ প্ৰাসংগিক ধাৰা (পূৰ্বৰ IPC 420) ৰ অধীনত ঠগামিৰ গোচৰ তৰিব পাৰি।

২. বিশ্বাসভংগ (Criminal Breach of Trust): পুৰুষজনে যদি কোনো সম্পত্তি বা ধন মহিলাগৰাকীক বিশ্বাস কৰি ৰাখিবলৈ দিছিল আৰু মহিলাই তাক আত্মসাৎ কৰে, তেন্তে ই বিশ্বাসভংগৰ অপৰাধ।

৩. চনদ বা পৰিচয় লুকুৱাই বিয়া কৰা: যদি কোনো মহিলাই পূৰ্বৰ বিবাহৰ কথা লুকুৱাই বা মিছা পৰিচয়েৰে এজন পুৰুষক বিবাহ কৰে, তেন্তে সেই পুৰুষজনে আইনী সুৰক্ষা লাভ কৰে আৰু মহিলাগৰাকী দণ্ডনীয় হয়।

🔴 যৌন নিৰ্যাতন আৰু পুৰুষ (Sexual Harassment)

ভাৰতীয় আইনত ধৰ্ষণ (Rape) সম্পৰ্কীয় ধাৰাসমূহ এতিয়াও কেৱল মহিলা ভুক্তভোগীৰ বাবেই সংৰক্ষিত, অৰ্থাৎ আইনীভাৱে এজন পুৰুষ ধৰ্ষিত হ’ব নোৱাৰে। কিন্তু পুৰুষৰ ওপৰত হোৱা অন্যান্য যৌন নিৰ্যাতনৰ ক্ষেত্ৰত কিছুমান বৈকল্পিক আইন আছে:

১. কৰ্মক্ষেত্ৰত নিৰ্যাতন: যদি কোনো পুৰুষ কৰ্মক্ষেত্ৰত কোনো মহিলা বিষয়া বা সহকৰ্মীৰ দ্বাৰা যৌন নিৰ্যাতনৰ চিকাৰ হয়, তেন্তে তেওঁ কোম্পানীৰ আভ্যন্তৰীণ অভিযোগ কমিটী (ICC) বা মানৱ সম্পদ বিভাগ (HR) ত গোচৰ দিব পাৰে। বহু প্ৰতিষ্ঠানে বৰ্তমান লিংগ নিৰপেক্ষ নীতি গ্ৰহণ কৰিছে।

২. প্ৰাকৃতিক অপৰাধ (Unnatural Offences): পূৰ্বৰ IPC ৩৭৭ ধাৰাটো বৰ্তমান আংশিকভাৱে সলনি হ’লেও, সন্মতি অবিহনে কৰা যিকোনো অস্বাভাৱিক যৌন কাৰ্যৰ বিৰুদ্ধে পুৰুষে অভিযোগ কৰিব পাৰে।

🔴 মিছা গোচৰৰ বিৰুদ্ধে পুৰুষৰ আইনী সুৰক্ষা

 (Protection Against False Cases)

বৰ্তমান সময়ত যৌতুক বিৰোধী আইন (পূৰ্বৰ IPC 498A) বা ধৰ্ষণৰ আইনসমূহৰ অপপ্ৰয়োগ কৰি পুৰুষক ব্লেকমেইল কৰাৰ প্ৰৱণতা বৃদ্ধি পাইছে। ইয়াৰ বিৰুদ্ধে পুৰুষৰ হাতত তলত দিয়া সঁজুলিসমূহ আছে:

১. মিছা সাক্ষ্য বা ভুৱা গোচৰ (Perjury): যদি কোনো মহিলাই পুৰুষজনৰ বিৰুদ্ধে আদালতত মিছা প্ৰমাণ বা মিছা এজাহাৰ দাখিল কৰে, তেন্তে পুৰুষজনে বি.এন.এছ. ৰ ধাৰা অনুসৰি মহিলাগৰাকীৰ বিৰুদ্ধে ওলোটাকৈ গোচৰ তৰিব পাৰে।

২. মানহানিৰ গোচৰ (Defamation): যদি কোনো মহিলাই পুৰুষ এজনৰ চৰিত্ৰ হনন কৰিবলৈ বা সমাজত হেয় কৰিবলৈ মিছা ধৰ্ষণ বা নিৰ্যাতনৰ অপবাদ দিয়ে, তেন্তে পুৰুষজনে চিভিল বা ক্ৰিমিনেল মানহানিৰ গোচৰ ৰুজু কৰি ক্ষতিপূৰণ আৰু মহিলাগৰাকীৰ শাস্তি দাবী কৰিব পাৰে।

৩. বিবাহ বিচ্ছেদৰ অধিকাৰ: পত্নীৰ অত্যাধিক মানসিক আৰু শাৰীৰিক ক্ৰুৰতাক ভিত্তি কৰি এজন স্বামীয়ে হিন্দু বিবাহ আইন বা অন্যান্য ধৰ্মীয় বিবাহ আইনৰ অধীনত বিবাহ বিচ্ছেদৰ আবেদন কৰিব পাৰে।

🔴 বিদেশৰ বিভিন্ন দেশত পুৰুষ নিৰ্যাতন বিৰোধী আইন

ভাৰতৰ তুলনাত পশ্চিমীয়া আৰু বহু বিদেশৰ দেশত আইনসমূহ সম্পূৰ্ণৰূপে 'লিংগ নিৰপেক্ষ' (Gender-Neutral)। অৰ্থাৎ তাত আইনৰ চকুত পুৰুষ আৰু মহিলাৰ কোনো ভেদাভেদ নাই। নাৰীয়ে পুৰুষক নিৰ্যাতন কৰিলে সেই দেশসমূহত অতি কঠোৰ আইন আছে।

🔴 যুক্তৰাষ্ট্ৰ আমেৰিকা (USA)

আমেৰিকাত ঘৰুৱা হিংসা আৰু যৌন নিৰ্যাতনৰ আইনসমূহ সম্পূৰ্ণ লিংগ নিৰপেক্ষ।

◽ ঘৰুৱা হিংসা (Domestic Violence): আমেৰিকাৰ প্ৰতিখন ৰাজ্যতে ঘৰুৱা হিংসাৰ আইন পুৰুষৰ ক্ষেত্ৰতো সমানে প্ৰযোজ্য। যদি কোনো মহিলাই গিৰিয়েক বা প্ৰেমিকক মাৰপিট কৰে বা মানসিক অত্যাচাৰ কৰে, তেন্তে ৯১১ (911) নম্বৰত ফোন কৰাৰ লগে লগে আৰক্ষীয়ে মহিলাগৰাকীক গ্ৰেপ্তাৰ কৰে।

◽ ধৰ্ষণ আৰু যৌন নিৰ্যাতন (Rape and Sexual Assault): আমেৰিকাৰ ফেডাৰেল আইন (FBI definition) অনুসৰি ধৰ্ষণৰ সংজ্ঞা লিংগ নিৰপেক্ষ। কোনো মহিলাই পুৰুষৰ সন্মতি অবিহনে শাৰীৰিক সম্পৰ্ক কৰিলে তাক ধৰ্ষণ হিচাপে গণ্য কৰা হয় আৰু মহিলাগৰাকীৰ দীৰ্ঘম্যাদী কাৰাদণ্ড হয়।

◽ ষ্টকিং আৰু ব্লেকমেইলিং (Stalking): কোনো মহিলাই পুৰুষক অনুসৰণ কৰিলে, বাৰে বাৰে ফোন বা বাৰ্তা প্ৰেৰণ কৰি আমনি কৰিলে 'ষ্টকিং' আইনৰ অধীনত শাস্তি প্ৰদান কৰা হয়।

🔴 যুক্তৰাজ্য (UK - United Kingdom)

যুক্তৰাজ্যত পুৰুষ নিৰ্যাতনক অতি গুৰুত্বসহকাৰে লোৱা হয়। তাত থকা 'Mankind Initiative' নামৰ সংস্থাই নিৰ্যাতিত পুৰুষক সহায় কৰে।

◽ নিয়ন্ত্ৰণমূলক আৰু জোৰদস্তি আচৰণ (Coercive Control): ব্ৰিটেইনৰ আইন অনুসৰি যদি কোনো মহিলাই পুৰুষ সঙ্গীৰ কাপোৰ পিন্ধা, বন্ধু-বৰ্গক লগ কৰা, বা টকা-পইচা খৰচ কৰাৰ ওপৰত জোৰদস্তি নিয়ন্ত্ৰণ কৰে বা মানসিকভাৱে অত্যাচাৰ কৰে, তেন্তে তাক অপৰাধ বুলি গণ্য কৰা হয়। ইয়াৰ বাবে মহিলাগৰাকীৰ ৫ বছৰ পৰ্যন্ত জেল হ’ব পাৰে।

◽ ঘৰুৱা নিৰ্যাতন আইন ২০২১ (Domestic Abuse Act 2021): এই আইনে স্পষ্ট কৰে যে ভুক্তভোগী এজন পুৰুষো হ’ব পাৰে। আৰক্ষীয়ে মহিলা অপৰাধীক পুৰুষৰ দৰেই কঠোৰ শাস্তি দিয়ে।

🔴 কানাডা (Canada)

কানাডাৰ ফৌজদাৰী বিধি (Criminal Code of Canada) সম্পূৰ্ণৰূপে লিংগ নিৰপেক্ষ।

◽ শাৰীৰিক আক্ৰমণ (Assault): কানাডাত কোনো মহিলাই পুৰুষক চৰ মৰা বা সৰু আঘাত কৰাটোও এক ডাঙৰ অপৰাধ। পুৰুষজনে অভিযোগ কৰিলে মহিলাগৰাকীয়ে লগে লগে শাস্তি পায়।

◽ মানসিক হাৰাশাস্তি (Criminal Harassment): ধাৰাবাহিকভাৱে ভয় দেখুওৱা বা মানসিক নিৰ্যাতন দিয়া মহিলাৰ বিৰুদ্ধে কানাডাত কঠোৰ কাৰাদণ্ডৰ ব্যৱস্থা আছে।

🔴 অষ্ট্ৰেলিয়া (Australia)

অষ্ট্ৰেলিয়াত ঘৰুৱা হিংসা আইনসমূহ মহিলা আৰু পুৰুষ উভয়ৰে বাবে সমান।

◽ পাৰিবাৰিক হিংসা (Family Violence): অষ্ট্ৰেলিয়াত কেৱল শাৰীৰিক আঘাতেই নহয়, আৰ্থিক নিৰ্যাতনকো (Financial Abuse) অপৰাধ বুলি ধৰা হয়। যদি পত্নীয়ে স্বামীৰ উপাৰ্জন কাঢ়ি লয় বা তেওঁক আৰ্থিকভাৱে পংগু কৰিবলৈ চেষ্টা কৰে, তেন্তে পুৰুষজনে আইনী সুৰক্ষা পাব পাৰে।

◽ ভুৱা অভিযোগৰ বিৰুদ্ধে শাস্তি: অষ্ট্ৰেলিয়াৰ আদালতে যদি দেখে যে কোনো মহিলাই সন্তানৰ অধিকাৰ পাবলৈ বা বিবাহ বিচ্ছেদৰ সুবিধা ল’বলৈ পুৰুষজনৰ বিৰুদ্ধে মিছা নিৰ্যাতনৰ গোচৰ দিছে, তেন্তে আদালতৰ সময় নষ্ট কৰা আৰু মিছা সাক্ষ্য দিয়াৰ বাবে মহিলাগৰাকীক কাৰাদণ্ড দিয়া হয়।

🔴 ইউৰোপীয় ইউনিয়নৰ দেশসমূহ (ফ্ৰান্স, জাৰ্মানী, ছুইডেন) 

ইউৰোপৰ প্ৰায়বোৰ দেশতে লিংগ সমতা অত্যন্ত প্ৰবল।

◽ ছুইডেন আৰু ডেনমাৰ্ক: এই দেশসমূহত যদি কোনো মহিলাই পুৰুষৰ সন্মতি অবিহনে বা তেওঁ নিচাগ্ৰস্ত হৈ থকা অৱস্থাত যৌন সম্পৰ্ক স্থাপন কৰে, তেন্তে তাক ধৰ্ষণ (Rape) বুলি গণ্য কৰা হয়।

◽ জাৰ্মানী: জাৰ্মান আইনৰ অধীনত মানসিক ক্ৰুৰতা, প্ৰেমৰ নামত ব্লেকমেইলিং আৰু চাইবাৰ বুলিং (Cyberbullying) ৰ বাবে মহিলা অপৰাধীক গ্ৰেপ্তাৰ কৰা হয়।

🔴 পুৰুষে আইনী প্ৰতিকাৰ কেনেকৈ পাব পাৰে?

ভাৰত বা বিদেশ যিয়েই নহওক কিয়, নাৰীৰ দ্বাৰা নিৰ্যাতিত হ’লে পুৰুষসকলে তলত দিয়া পদক্ষেপসমূহ গ্ৰহণ কৰিব লাগে:

◽ প্ৰমাণ সংগ্ৰহ কৰা: মানসিক বা শাৰীৰিক নিৰ্যাতনৰ ক্ষেত্ৰত সদায় প্ৰমাণ গুৰুত্বপূৰ্ণ। মহিলাই কৰা ভাবুকিপূৰ্ণ মেছেজ, কল ৰেকৰ্ডিং, হোৱাটছএপ চাট, বা মাৰপিট কৰিলে তাৰ ফটো আৰু মেডিকেল ৰিপৰ্ট সংগ্ৰহ কৰি ৰাখিব লাগে।

◽ আৰক্ষীৰ ওচৰত এজাহাৰ (FIR): নিৰ্যাতনৰ বিৰুদ্ধে ওচৰৰ থানাত গৈ লিখিত অভিযোগ দিব লাগে। যদি আৰক্ষীয়ে গোচৰ নলয়, তেন্তে জ্যেষ্ঠ আৰক্ষী অধীক্ষক (SSP/SP) বা আদালতৰ কাষ চাপিব পাৰি।

◽ পুৰুষ অধিকাৰ সংগঠনৰ সহায় লোৱা: ভাৰতত 'Save Indian Family Foundation' (SIFF) ৰ দৰে বহু স্বেচ্ছাসেৱী সংগঠন আছে, যিয়ে মিছা গোচৰ বা নিৰ্যাতনৰ বলি হোৱা পুৰুষসকলক বিনামূলীয়া আইনী পৰামৰ্শ আৰু মানসিক সহায় আগবঢ়ায়।

আইনে সদায় ভুক্তভোগীক সুৰক্ষা দিব লাগে, সি পুৰুষেই হওক বা মহিলাই হওক। ভাৰতীয় আইন ব্যৱস্থাত এতিয়াও পুৰুষ সুৰক্ষাৰ বাবে সুকীয়া বিশেষ আইন নাই যদিও, ভাৰতীয় ন্যায় সংহিতাৰ সাধাৰণ ধাৰাসমূহ ব্যৱহাৰ কৰি পুৰুষে নিজৰ অধিকাৰ সাব্যস্ত কৰিব পাৰে। আনহাতে, বিদেশৰ উন্নত দেশসমূহত থকা লিংগ নিৰপেক্ষ আইনে পুৰুষক সম্পূৰ্ণ সুৰক্ষা প্ৰদান কৰে। সমাজ সলনি হ’বলৈ হ’লে অপৰাধক কেৱল অপৰাধৰ দৃষ্টিৰে চাব লাগিব, লিংগৰ দৃষ্টিৰে নহয়।